Nhập viện vì giỏ quà bồi bổ bán trên mạng dịp tết

Đủ kiểu quảng cáo thuốc đông y

Vào một tài khoản rao bán đông trùng hạ thảo, người bán cho rằng đây là dược liệu quý, là món quà “vàng” cho sức khỏe, và có tác dụng… trường thọ. Người bán tư vấn: “Đông trùng hạ thảo được hái trên núi cao phía Bắc, sau đó làm sạch, sấy bằng công nghệ cao và đóng gói nên giữ được “tinh hoa” núi rừng, giúp cụ già bồi bổ tim, gan, thận, hỗ trợ cân bằng cơ thể. Với trẻ em sẽ tăng cường sức đề kháng. Còn các chị em uống vào sẽ làm chậm quá trình lão hóa, đẹp da…”.

Các sản phẩm được cho là từ đông trùng hạ thảo được rao bán trên Facebook - Ảnh chụp màn hình

Một hộp quà đông trùng hạ thảo có giá từ 400.000 đồng đến hơn 2 triệu đồng với khoảng 2 đến 6 sản phẩm tùy chọn lựa. Tuy nhiên, khi được yêu cầu gửi giấy chứng minh nguồn gốc đông trùng Tây Bắc, người bán cho rằng mình lấy từ nguồn giá rẻ nên không có giấy, tin thì dùng cho khỏe.

Tương tự, một tài khoản có tên T.L. thường xuyên chia sẻ các bài thuốc đông y xen kẽ rao bán thuốc bột gia truyền. Mỗi gói thuốc bột nặng khoảng 200g được giới thiệu có thành phần hồng sâm, đông trùng, nhung hươu, nấm tuyết, ngải cứu… giúp ổn định khí huyết, tăng cường sinh lực cho người lớn tuổi.

Anh này cho hay: “Nhà tôi nhiều đời làm lương y nên tôi được truyền nghề từ các thế hệ rồi tự mình thử, điều chỉnh thuốc. Thảo dược không loại nào làm hại mà chỉ bổ dưỡng thôi. Khi uống vào, cơ thể sẽ chọn lọc cái tốt, đào thảo tạp chất, không lo tác dụng phụ”.

Khi người mua tỏ ra lo ngại, vì phần lớn sản phẩm không có nhãn nhác, thành phần dược liệu cụ thể, người bán lập tức tỏ ra khó chịu, nói rằng phải bí mật công thức mới có thể kinh doanh. Người uống phải tin thì mới hết bệnh. Thay vào đó, anh cam kết chắc nịch như: “đảm bảo khỏi hoàn toàn”, “chỉ cần uống vào là khỏe mạnh, bách bệnh bất xâm”, nếu không đúng như… giao hẹn, sẽ đền bù gấp 20 lần giá trị gói thuốc.

Khi được yêu cầu cho địa chỉ để đến mua, người bán nói sẽ miễn phí giao hàng chứ không có tiệm cố định, nếu lo ngại cứ mua uống thử vài gói...

Trong khi đó, cứ mỗi dịp lễ tết, các bệnh viện thường cảnh báo về thuốc cổ truyền, dược liệu không uy tín, cũng như nguy cơ tiềm ẩn từ các sản phẩm không rõ nguồn gốc gồm: dược liệu bị tẩm hóa chất, nhuộm màu, thuốc không đúng thành phần, sai liều lượng, có thể gây ngộ độc, tổn thương gan, thận và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Chưa thấy khỏe đã vào bệnh viện

Theo tiến sĩ, bác sĩ Trương Thị Ngọc Lan - Phó viện trưởng Viện Y Dược học dân tộc TPHCM, gần đây viện tiếp nhận không ít trường hợp bệnh nhân đến khám đã hỏi về các sản phẩm đông y, gia truyền chữa bách bệnh, bồi bổ cơ thể cấp tốc. Nhiều người cho rằng sản phẩm được sản xuất từ cây thảo dược nhiều tính năng trị bệnh, chỉ có lợi không có hại nên tin tưởng mua dùng, làm quà biếu tết. Điều này rất nguy hiểm.

“Trong mỗi cây thuốc có thể chứa nhiều hoạt chất có lợi nhưng cũng gây hại nếu không được sử dụng đúng liều lượng, cơ địa và bệnh cảnh. Cần có nghiên cứu, chứng cứ khoa học rõ ràng, không thể chỉ nghe chung chung rồi sử dụng đại” - bác sĩ Ngọc Lan chia sẻ.

Nhân viên Viện Y Dược học dân tộc TPHCM đang bốc thuốc theo toa - Ảnh: Phạm An

Thậm chí, các loại thảo mộc lành tính được làm thành trà như trà sen, trà lá xanh, trà hoa vàng... đều có công dụng bồi bổ sức khỏe riêng, nhưng phải được uống đúng liều lượng, thời gian sử dụng và tùy vào cơ địa mỗi người. Như với trà sen được biết đến với công dụng giúp ngủ ngon, thư giãn, đẹp da... nhưng chỉ phù hợp với người có cơ địa nhiệt. Còn với cơ địa hàn, người huyết áp thấp, người đang điều trị mạn tính dễ gây chóng mặt, tụt huyết áp, tay chân lạnh, rối loạn tiêu hóa...

Không ít trường hợp người bệnh nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, chán ăn, suy nhược cơ thể vì quá tin vào lời quảng cáo trên mạng. Đặc biệt là người trung niên, người cao tuổi xem sản phẩm như “thần dược” chống đột quỵ hay thuốc dự phòng, uống thường xuyên mà không có chỉ định, giám sát của bác sĩ.

Hiện tại, các sản phẩm như an cung ngưu hoàng hoàn, hay nhiều loại dược liệu như đông trùng hạ thảo cũng được thổi phồng công dụng để làm quà tặng sức khỏe vào dịp tết. Nếu sử dụng không đúng cách, không phù hợp thể trạng, các sản phẩm này có thể gây tác dụng phụ, ảnh hưởng đến gan, thận. Thậm chí, nhiều bệnh nhân đã phải nhập viện cấp cứu vì suy gan, suy thận, ngộ độc.

Một số người còn bán các loại thảo dược xay thành bột với công dụng giúp ngủ ngon, giải rượu, tuần hoàn máu… Người dùng lại yên tâm khi cho rằng người thân đã lựa chọn kỹ lưỡng rồi mới tặng. Tuy nhiên, nếu loại bột này thực sự là thuốc đông y, việc trộn thuốc lại với nhau đòi hỏi người sản xuất phải hiểu rõ công dụng của từng loại thảo dược, tỉ lệ chính xác. Quy trình bảo quản nghiêm ngặt cũng chỉ có hạn dùng trong vòng 6 tháng, để lâu không biết cách bảo quản sẽ dễ hư hỏng hoặc biến chất.

Quan trọng, các sản phẩm “bổ dưỡng” này không nhãn mác, không ghi thành phần. Có trường hợp còn pha trộn tân dược như corticoid để tăng tác dụng giảm đau, giảm viêm làm người dùng càng thêm tin tưởng. Khi sự cố xảy ra, bác sĩ gặp khó khăn rất nhiều trong việc xác định thành phần, kéo dài thời gian cấp cứu.

“Không chỉ đông y mà tây y cũng vậy, nếu sản phẩm đơn thuần là thuốc bổ, khi dùng sai cách cũng có thể trở nên nguy hại, chứ đừng nói đến uống mà không được bác sĩ thăm khám” - bác sĩ Ngọc Lan nhấn mạnh.

Phạm An