Kỷ nguyên âm nhạc cá nhân hóa

Dữ liệu dẫn dắt giai điệu

Nhiều nghiên cứu cho thấy nhịp điệu của âm nhạc có thể ảnh hưởng đến nhịp tim, mức độ căng thẳng và cảm xúc người nghe. Vì vậy, các công ty công nghệ âm nhạc bắt đầu đảo ngược mối quan hệ đó bằng cách thay vì để âm nhạc tác động tới cơ thể, họ sử dụng dữ liệu cơ thể để điều khiển âm nhạc.

Trí tuệ nhân tạo và công nghệ đang thay đổi xu hướng nghe nhạc toàn cầu - Nguồn ảnh: AZOAI

Một trong những ví dụ tiêu biểu là ứng dụng Endel - nền tảng tạo nhạc bằng AI ra mắt từ năm 2018. Ứng dụng này không phát những bản nhạc cố định mà tạo ra không gian âm thanh liên tục thay đổi dựa trên nhiều yếu tố: nhịp tim, thời gian trong ngày, vị trí địa lý…, thậm chí cả thời tiết nhằm giúp người nghe đạt được trạng thái tập trung, thư giãn hoặc dễ ngủ hơn.

Một hướng tiếp cận khác là biến dữ liệu sinh trắc học thành âm nhạc. Từ năm 2013, ứng dụng BioBeats đã thử nghiệm việc sử dụng camera điện thoại để đo nhịp tim người dùng và tạo ra nhạc theo nhịp đập đó. Theo nhà sáng lập David Plans, việc biến nhịp tim thành nhịp trống giúp tạo ra kết nối cảm xúc mạnh mẽ giữa người nghe và âm nhạc.
Ngoài nhịp tim, nhiều ứng dụng còn khai thác dữ liệu vận động hoặc tâm trạng để tạo trải nghiệm nghe nhạc “động”. Ứng dụng RockMyRun ra mắt từ năm 2011 cho phép người dùng nghe các bản DJ mix được điều chỉnh theo số bước chạy hoặc nhịp tim khi tập luyện. Điều đó giúp người chạy luôn nghe đúng giai điệu phù hợp nhịp bước chân mình, qua đó tăng động lực tập luyện.

Ở lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, nhiều đơn vị cũng bắt đầu khai thác “precision music” (âm nhạc chuẩn xác) - âm nhạc được thiết kế riêng cho từng trạng thái tâm lý. Công nghệ này phân tích dữ liệu người dùng để chọn hoặc tạo ra âm nhạc có khả năng cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng hoặc tăng khả năng tập trung.

Theo các chuyên gia, điểm chung của các công nghệ trên là tạo ra một vòng phản hồi giữa con người và âm nhạc. Cụ thể hơn là dữ liệu sinh trắc học phản ánh trạng thái cơ thể, hệ thống AI xử lý dữ liệu đó và tạo ra âm nhạc phù hợp, từ đó tiếp tục tác động ngược lại tới cảm xúc và sức khỏe người nghe.

Mỗi người một trải nghiệm

Sự bùng nổ của âm nhạc cá nhân hóa không phải là xu hướng ngẫu nhiên. Trong kỷ nguyên phát trực tuyến, các nền tảng như Spotify đã quen thuộc với việc gợi ý bài hát dựa trên lịch sử nghe. Thế hệ công nghệ mới tiến xa hơn khi sử dụng dữ liệu thực từ cơ thể con người. Nhiều nhà nghiên cứu chỉ ra mô hình này còn có tiềm năng trong trị liệu tâm lý, hỗ trợ giấc ngủ hoặc cải thiện hiệu suất làm việc. Khi có thể phản ứng với cơ thể người nghe, âm nhạc lập tức trở thành một công cụ tương tác chứ không chỉ là nội dung giải trí.

Vài năm gần đây, các hãng công nghệ lớn cũng bắt đầu quan tâm tới hướng phát triển này. Một số dự án thử nghiệm kết hợp dữ liệu từ đồng hồ thông minh, tai nghe và cảm biến sinh học để điều chỉnh âm thanh theo nhịp sinh học của người dùng. Chẳng hạn, hệ sinh thái thiết bị của Apple với Apple Watch và nền tảng Apple Music cho phép thu thập nhiều dữ liệu sức khỏe trong thời gian thực. Trong tương lai, những dữ liệu ấy có thể được tích hợp sâu hơn vào trải nghiệm âm nhạc, mở ra khả năng tạo ra các bản nhạc thay đổi theo nhịp tim, mức độ vận động hoặc trạng thái căng thẳng của người nghe.

Ngoài ra, Việt Nam có lợi thế về hệ sinh thái công nghệ và cộng đồng người dùng trẻ sẵn sàng thử nghiệm các trải nghiệm công nghệ mới. Sự phổ biến ngày càng lớn của đồng hồ thông minh và thiết bị theo dõi sức khỏe cũng có thể tạo nền tảng cho âm nhạc sinh trắc học phát triển.

Trong tương lai gần, khái niệm bài hát dành chung cho tất cả có thể dần thay đổi. Thay vào đó, người nghe có thể trải nghiệm phiên bản âm nhạc riêng, được điều chỉnh theo nhịp tim, tâm trạng hoặc hoạt động của mình trong từng khoảnh khắc. Âm nhạc khi đó không chỉ là nội dung để nghe mà trở thành một hệ thống phản hồi sinh học, kết nối trực tiếp với cơ thể.

Đối với Việt Nam, đây là lĩnh vực còn mới nhưng đầy tiềm năng. Khi công nghệ AI, thiết bị đeo và dữ liệu cá nhân tiếp tục phát triển, âm nhạc cá nhân hóa theo sinh trắc học có thể trở thành một xu hướng lớn của ngành công nghiệp âm nhạc những năm tới.

An Trịnh