Khi công khai danh sách nợ thuế mà không nói rõ bản chất khoản nợ là vô tình đánh đồng giữa “nợ thuế” và “vi phạm thuế”

27/05/2026 - 13:29

PNO - Việc cơ quan thuế công khai danh sách doanh nghiệp nợ thuế thời gian qua là cần thiết, góp phần tạo áp lực xã hội đối với các cá nhân, tổ chức chây ỳ, cố tình không thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước. Tuy nhiên, công khai danh sách nợ thuế mà không nói rõ bản chất khoản nợ là vô tình đánh đồng giữa “nợ thuế” và “vi phạm thuế”. Đây là vấn đề truyền thông công vụ và trách nhiệm thông tin.

Trên thực tế, khái niệm “nợ thuế” có phạm vi rất rộng. Một doanh nghiệp xuất hiện trong danh sách nợ thuế không hẳn là trốn thuế, gian lận thuế hay cố tình chây ỳ. Có những khoản nợ phát sinh do doanh nghiệp đang khiếu nại, chờ quyết toán; có trường hợp đang vướng thủ tục xác định nghĩa vụ tài chính; cũng có khoản nợ phát sinh do đang chờ định giá đất, xác định đơn giá, kết luận thanh tra hoặc hoàn tất quy trình hành chính.

Thời gian qua, một số trường hợp bị cấm xuất cảnh do nợ khoản thuế nhỏ đã gây chú ý từ dư luận (ảnh minh họa).
Thời gian qua, một số trường hợp bị cấm xuất cảnh do nợ khoản thuế nhỏ đã gây chú ý từ dư luận (ảnh minh họa).

Không ít dự án bất động sản, dự án đầu tư đang vướng ở khâu xác định giá đất, nghĩa vụ tài chính kéo dài nhiều năm. Doanh nghiệp chưa thể hoàn thành nghĩa vụ không hẳn do thiếu thiện chí mà có thể do hồ sơ, thủ tục hoặc quy trình xử lý chưa hoàn tất. Nếu tất cả các trường hợp này đều “được” công khai dưới cùng một tiêu đề “nợ thuế”, người tiếp nhận thông tin rất dễ nghĩ rằng tất cả đều vi phạm về thuế.

Do vậy, việc công khai phải gắn với phân loại. Thay vì chỉ công bố danh sách và số tiền nợ, cơ quan quản lý thuế nên phân nhóm rõ hơn: nợ do chây ỳ; nợ do đang xử lý; nợ do chờ xác định nghĩa vụ tài chính; nợ do đang khiếu nại; nợ phát sinh do vướng thủ tục pháp lý; nợ theo kết luận thanh tra, kiểm toán… Cách phân loại như vậy không làm giảm tính minh bạch mà ngược lại, còn giúp thông tin chính xác hơn, đảm bảo công bằng giữa các chủ thể.

Các cơ quan báo chí cũng cần đưa tin khách quan, công bằng hơn. Lâu nay, có nhiều bản tin đăng nguyên danh sách do cơ quan thuế cung cấp, đặt những tít tựa câu khách, ác ý như: “Doanh nghiệp nợ thuế hàng ngàn tỉ đồng”, “Loạt doanh nghiệp chây ỳ nộp thuế”… Trong khi đó, không phải trường hợp nào trong danh sách cũng được xác định là chây ỳ hoặc cố tình không thực hiện nghĩa vụ thuế.

Báo chí có quyền sử dụng nguồn tin chính thức, nhưng phải trách nhiệm kiểm chứng, đối chiếu, đặt thông tin vào bối cảnh và phản ánh trung thực, đa chiều. Doanh nghiệp bị nêu tên trong danh sách nợ thuế có thể chịu nhiều tác động như bị ảnh hưởng xấu đến uy tín, đối tác thận trọng hơn, cổ phiếu biến động, hoạt động tín dụng gặp khó khăn…

Nếu nguyên nhân nợ thuế là do thủ tục chưa hoàn tất hoặc đang trong quá trình xử lý hành chính thì hậu quả truyền thông có thể lớn hơn bản chất sự việc. Vì vậy, trước khi đăng danh sách nợ thuế, nhà báo cần làm rõ nguyên nhân nợ, phân biệt giữa “nợ nghĩa vụ tài chính” và “vi phạm nghĩa vụ thuế”.

Minh bạch là cần thiết, nhưng minh bạch còn là làm rõ bản chất thông tin. Công khai danh sách nợ thuế là cần thiết để đảm bảo kỷ cương tài chính và quyền giám sát của xã hội nhưng nếu thiếu phân loại và thiếu bối cảnh, việc công khai có thể vô tình biến mọi khoản nợ thành dấu hiệu vi phạm, gây hại cho doanh nghiệp.

Thanh Xuân

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI