Quy định về cư trú sẽ thay đổi thế nào từ ngày 1/7?

Phóng viên: Xin luật sư cho biết trong Luật Cư trú 2020 có hiệu lực từ ngày 1/7/2021 có thay đổi gì về đối tượng bị hạn chế cư trú?

-Luật sư Nguyễn Tri Đức: Bên cạnh các quy định hiện hành, tại điều 4, Luật Cư trú 2020 quy định thêm những trường hợp bị hạn chế cư trú, như sau: người được tha tù trước thời hạn có điều kiện đang trong thời gian thử thách; người đang chấp hành biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; người bị quản lý trong thời gian làm thủ tục xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cai nghiện bắt buộc, trường giáo dưỡng; người bị cách ly do có nguy cơ lây lan dịch bệnh cho cộng đồng.

Từ ngày 1/7, người dân lưu trú dưới 30 ngày không cần đăng ký tạm trú

Ngoài ra, những trường hợp bị hạn chế cư trú còn có địa điểm, khu vực cách ly vì lý do phòng, chống dịch bệnh theo quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền; địa bàn có tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật; địa điểm không được đăng ký thường trú mới, đăng ký tạm trú mới, tách hộ theo quy định của luật này. Các trường hợp khác theo quy định của luật. 

* Quy định về việc đăng ký tạm trú tại Luật Cư trú 2020 có gì khác so với các quy định trước đây?

- Theo quy định tại khoản 1, điều 27, Luật Cư trú 2020, công dân đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú để lao động, học tập hoặc vì mục đích khác từ 30 ngày trở lên thì phải thực hiện đăng ký tạm trú. Như vậy, người dân lưu trú dưới 30 ngày thì không cần đăng ký tạm trú.

Còn theo quy định tại khoản 2, điều 30, Luật Cư trú 2020 quy định, người đang sinh sống, làm việc, lao động, học tập tại một địa điểm thuộc xã, phường, thị trấn nhưng không thuộc trường hợp được đăng ký thường trú tại địa phương đó thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày đến phải đăng ký tạm trú tại công an xã, phường, thị trấn.  

* Trước đây, người dân muốn đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương (Hà Nội, TPHCM) phải cần đáp ứng một số điều kiện. Luật Cư trú 2000 sẽ thay đổi các điều kiện này như thế nào?

- Theo quy định tại khoản 1, điều 20, Luật Cư trú 2006, công dân muốn đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương cần đáp ứng điều kiện, như: có chỗ ở hợp pháp và đã tạm trú liên tục tại thành phố đó từ một năm trở lên. Trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản...

Kể từ ngày 1/7/2021, điều kiện chỗ ở hợp pháp và đã tạm trú liên tục tại thành phố đó từ một năm trở lên sẽ được bãi bỏ. Thay vào đó, công dân muốn đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương chỉ cần đáp ứng các điều kiện, như: có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình; khi được chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý trong các trường hợp: vợ về ở với chồng, chồng về ở với vợ, con về ở với cha mẹ, cha mẹ về ở với con... Quy định mới này được sửa đổi, bổ sung tại khoản 1 và khoản 2, điều 20 Luật Cư trú 2020.

Tại khoản 4, điều 37, Luật Cư trú 2020 đã bãi bỏ quy định về thủ tục yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 1.

* Theo quy định mới tại Luật Cư trú 2020, đối tượng tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình sẽ được thay đổi như thế nào?

- Tại khoản 2, điều 37 Luật Cư trú sửa đổi khoản 7, điều 2 Luật BHYT năm 2008 (đã được sửa đổi vào các năm 2013, 2014, 2015 và 2018) như sau:

Hộ gia đình tham gia BHYT là những người cùng đăng ký thường trú hoặc cùng đăng ký tạm trú tại một chỗ ở hợp pháp theo quy định của pháp luật về cư trú.

Trong khi đó, Luật BHYT hiện nay đang quy định: Hộ gia đình tham gia BHYT bao gồm toàn bộ người có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú.

Như vậy, theo quy định mới, những người thuộc diện tham gia BHYT hộ gia đình phải là những người: cùng đăng ký thường trú hoặc cùng đăng ký tạm trú tại một chỗ ở hợp pháp, thay vì cùng sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú như trước đây.

Sở dĩ có sự điều chỉnh như trên là do Luật Cư trú 2020 quy định từ ngày 1/1/2023, chính thức bãi bỏ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, thay bằng việc quản lý trên cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. 

Sơn Vinh (ghi)