Nữ bệnh nhân thoát cơn đau dai dẳng 50 năm nhờ công nghệ in 3D

Theo bà D.T.C. (sinh năm 1972, quê ở Lâm Đồng), năm lên 3 tuổi bà bị đau vùng khớp háng bên trái, bác sĩ điều trị bằng thuốc giảm đau. Sau mũi tiêm, bệnh nhân bị áp xe vùng háng và phải điều trị tại bệnh viện địa phương trong khoảng 3 tháng mới ổn định.

Ê-kíp bác sĩ trong ca phẫu thuật cho bà C. - Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Sau đó, khớp háng bên trái của bà C. bị hoại tử hoàn toàn chỏm xương đùi, khiến chân trái ngắn hơn chân phải khoảng 6cm, làm cho bà bị đau nhức mỗi khi đi lại, cơn đau tăng dần theo thời gian. Gần đây, cơn đau trở nên dữ dội, bà mất khả năng vận động, nên đến Bệnh viện Quân y 175 thăm khám.
Qua khám lâm sàng, làm xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ nhận định đây là một trường hợp loạn sản khớp háng nặng. Người bệnh bị sai khớp háng và gần như mất hoàn toàn chỏm xương đùi bên trái.

Theo Đại tá, TS.BS Phan Đình Mừng - Giám đốc Viện Chấn thương Chỉnh hình, Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175, trong suốt 50 năm, biến dạng khớp háng đã làm thay đổi cấu trúc vùng ổ cối. Xương vùng ổ cối bị thoái triển, rất mỏng, xương mềm, dễ nguy cơ vỡ nếu can thiệp không đúng kỹ thuật. Phần mềm quanh khớp, bao khớp và các gân cơ bị co rút nhiều, khiến chi bên trái ngắn hơn bên phải khoảng 5-6cm.

Về phía xương đùi, đầu trên xương đùi rất nhỏ, ống tủy hẹp, nếu sử dụng các loại chuôi khớp háng thông thường thì rất khó có thể đưa vào được. Mặt khác, do chi ngắn, nếu trong mổ cố gắng kéo dài chi tối đa để đưa chỏm nhân tạo về đúng vị trí ổ cối tự nhiên sẽ làm tăng nguy cơ liệt thần kinh tọa - một biến chứng nặng nề sau thay khớp háng nếu xảy ra. Chính vì vậy, ê-kíp phải tính toán phương án cắt xương đùi để giảm sức căng lên thần kinh tọa, đồng thời vẫn tái lập được tương đối chiều dài chi và chức năng khớp háng sau phẫu thuật. Tuy nhiên, bệnh nhân bị biến dạng kéo dài gần 50 năm, khiến phẫu thuật thay khớp háng trở nên đặc biệt khó khăn.

Trong tình huống đó, các bác sĩ quyết định sử dụng công nghệ in 3D, để in một mô hình nhựa, kích thước tương ứng với xương chậu và đầu trên xương đùi của chính bệnh nhân. Dựa vào mô hình này, bác sĩ sẽ đo đạc, ước lượng vị trí ổ cối tự nhiên, kích thước thật của ổ cối, cũng như kích thước ống tủy đầu trên xương đùi cho người bệnh.

“Nhờ mô hình in 3D, chúng tôi xác định được loại chuôi khớp nhỏ nhất phù hợp với ống tủy hẹp của bệnh nhân. Đồng thời, chúng tôi lên kế hoạch tái tạo gờ ổ cối đã bị tiêu mất - cấu trúc cực kỳ quan trọng để ổ cối nhân tạo sau thay khớp chịu lực tốt nhất”- bác sĩ Mừng nói.

Khi tiến hành phẫu thuật, đúng như dự kiến, bao khớp háng co rút rất nhiều. Ê-kíp phải giải phóng bao khớp cả phía trước lẫn phía sau. Đồng thời tách, giải phóng các cơ quanh khớp và cắt một phần bao khớp phía sau để có thể đưa đầu trên xương đùi tạm thời về vị trí gần ngang ổ cối.

Ổ cối thực sự của bệnh nhân biến dạng nhiều, phần xương bị mô mềm che khuất khiến việc hình dung không gian 3 chiều của khung chậu trong mổ rất khó. Tuy nhiên, nhờ mô hình in 3D đã được nghiên cứu trước, các bác sĩ đã định vị được ổ cối tự nhiên và đánh giá được bờ trên ổ cối đã bị mất xương. Sau đó, ê-kíp lấy 2 mảnh xương từ mào chậu bên trái cùng bên, tái tạo lên bờ trên ổ cối. Tiếp theo, các bác sĩ đưa ổ cối nhân tạo và cố định vào xương chậu.

Về phía xương đùi, các bác sĩ quyết định cắt đầu trên xương đùi với mức ngắn chi khoảng 6cm để giảm sức căng, giúp người bệnh thoát khỏi nguy cơ liệt thần kinh tọa.

Ca mổ kéo dài khoảng 4 tiếng rưỡi thành công ngoạn mục, bệnh nhân đã có thể gấp mu bàn chân, gấp duỗi gối tốt. Sức cơ tứ đầu đùi còn yếu nhưng sẽ cải thiện qua tập phục hồi chức năng, hoàn toàn không có dấu hiệu tổn thương thần kinh tọa. Các bác sĩ cho biết, sau 3-6 tháng xương ghép sẽ liền tốt, người bệnh có thể đi lại bình thường trên khớp háng nhân tạo.

Phạm An