Giữ vững lập trường trong thời đại thông tin được tạo nên từ trí tuệ nhân tạo

Mỗi thời khắc trọng đại của đất nước đều đi kèm với những thử thách đặc thù của thời đại đó. Nếu trước đây, thách thức nằm ở kinh tế, chiến tranh hay khủng hoảng xã hội, thì hôm nay, một thách thức khác chính là sự xáo trộn của niềm tin trong kỷ nguyên số. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV diễn ra trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, khi hình ảnh, giọng nói và bối cảnh có thể được tái tạo với độ chân thực cao đến mức đánh lạc hướng nhận thức của con người.

Lịch sử cho thấy, những dịp mang ý nghĩa chính trị sâu sắc luôn là thời điểm các luồng thông tin giả gia tăng. Điều này xuất phát từ một quy luật khi xã hội cần sự đồng thuận, các thế lực chống phá thường tìm cách tạo ra sự nghi ngờ và chia rẽ. Trí tuệ nhân tạo, với khả năng dựng lại hình ảnh, video đã trở thành công cụ phù hợp để thực hiện chiến lược đó trong bối cảnh mới.

Những hình ảnh xuyên tạc lực lượng cảnh sát giao thông trên nền tảng mạng xã hội gần đây. Tuy nhiên nếu nhìn kỹ các chi tiết như trang phục... sẽ nhận ra đây hoàn toàn là hình ảnh giả do AI tạo nên - Ảnh: Chụp màn hình

Thời gian qua, trên các nền tảng mạng xã hội đã xuất hiện những tài khoản lợi dụng AI để tạo ra hình ảnh, video xuyên tạc hoạt động của các cơ quan Nhà nước, trong đó có lực lượng Cảnh sát giao thông. Những tình huống được dựng lên theo lối cực đoan, đánh mạnh vào cảm xúc, chẳng hạn như gán ghép hình ảnh “CSGT chặn cụ ông 80 tuổi đi xe lăn để kiểm tra nồng độ cồn”, kèm theo lời bình mang tính kích động. Khi được trình bày bằng hình ảnh sắc nét và câu chuyện được kể trọn vẹn, nhiều người dễ tin rằng đó là sự việc đã xảy ra, từ đó hình thành phản ứng cảm tính và phán xét vội vàng.

Điểm nguy hiểm của những sản phẩm như vậy nằm ở cách chúng đánh vào tâm lý xã hội. Các đối tượng xấu hiểu rõ rằng cảm xúc thường đi trước lý trí. Khi người xem bị cuốn vào thương cảm hoặc phẫn nộ, khả năng đặt câu hỏi về tính xác thực của thông tin giảm xuống rõ rệt. Trí tuệ nhân tạo giúp họ tạo ra những hình ảnh đủ sức thuyết phục để người tiếp nhận cảm thấy mình đã chứng kiến tận mắt, trong khi thực chất chỉ đang tiếp xúc với một kịch bản được dàn dựng.

Trong bối cảnh Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, những thủ đoạn này mang ý nghĩa vượt ra ngoài từng tình huống riêng lẻ. Việc bôi nhọ lực lượng thực thi pháp luật thông qua hình ảnh giả mạo nhằm làm suy yếu niềm tin xã hội, khoét sâu khoảng cách giữa người dân và Nhà nước, từng bước tạo ra tâm lý hoài nghi kéo dài. Khi niềm tin bị bào mòn, sự đồng thuận trở nên mong manh, và đó chính là điều các thế lực chống phá hướng tới trong những thời điểm mang tính bước ngoặt.

Đáng chú ý, các nội dung xuyên tạc bằng AI hiếm khi xuất hiện với giọng điệu đối đầu gay gắt. Chúng thường khoác lên mình vỏ bọc phản ánh xã hội, bênh vực người yếu thế, hoặc kêu gọi công bằng. Chính cách tiếp cận này khiến nhiều người nhầm lẫn giữa tiếng nói xây dựng và sự dẫn dắt có chủ đích. Khi ranh giới ấy bị xóa nhòa, sự chia rẽ hình thành một cách tự nhiên, âm thầm và lan rộng.

Tinh thần của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đặt ra yêu cầu về một xã hội phát triển bền vững, ổn định và có bản lĩnh trước những biến động mới. Trong kỷ nguyên AI, bản lĩnh ấy thể hiện trước hết ở năng lực nhận thức của mỗi công dân. Giữ vững lập trường đồng nghĩa với việc tiếp cận thông tin bằng sự tỉnh táo, biết đối chiếu với các nguồn chính thống, hiểu rõ bối cảnh và động cơ phía sau mỗi hình ảnh, mỗi câu chuyện được lan truyền.

Mỗi hành động trên không gian mạng, đặc biệt trong những thời điểm trọng đại của đất nước, đều mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi cá nhân. Một lượt chia sẻ thiếu cân nhắc có thể góp phần khuếch đại thông tin sai lệch. Ngược lại, sự chừng mực và thái độ thận trọng chính là cách thiết thực để bảo vệ môi trường thông tin chung.

Trong thời đại mà thông tin có thể bị mô phỏng bằng thuật toán, giữ vững niềm tin xã hội trở thành một nhiệm vụ chung. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV mở ra những định hướng phát triển mới, đồng thời còn gợi nhắc xây dựng một cộng đồng công dân số đủ tỉnh táo để không bị cuốn theo hình ảnh được dựng lên nhằm chia rẽ, đủ bản lĩnh để bảo vệ những giá trị nền tảng, và đủ trách nhiệm để đồng hành cùng đất nước trong những thời khắc cần sự đồng lòng nhất.

Lê Hoài Việt