Điểm IELTS cao vẫn gặp 'sốc' khi du học

Hãy chuẩn bị thật kỹ để những năm tháng du học là hành trình chinh phục tri thức đáng nhớ thay vì đáng tiếc

Phía sau những bài luận “dang dở”

Trước tết 2026, Lan Anh - một tân sinh viên từ TPHCM tự tin với điểm 7 IELTS và khả năng nghe nói lưu loát, bước vào một trường đại học ở Sydney, Úc. Thế nhưng, chỉ 4 tuần sau, khi giảng viên yêu cầu viết một bài luận đầu tiên, Lan Anh loay hoay giữa một đống tài liệu tràn từ trên bàn xuống sàn nhà mà vẫn không xong phần mở đầu.

“Em biết mình muốn trình bày vấn đề gì, nhưng không biết bắt đầu từ đâu, cũng không biết viết thế nào cho đúng cách về học thuật. Em luôn lo lắng là không biết liệu có vô tình đạo văn không?” - Lan Anh chia sẻ.

Câu chuyện của Lan Anh không hề cá biệt. Đây là khoảng không vô hình giữa tiếng Anh thường đàm và tiếng Anh học thuật. Hiện nay, một số trường đại học hay các chương trình liên kết đào tạo quốc tế yêu cầu điểm viết phải đạt 6 trở lên theo thang IELTS, trong khi các kỹ năng khác như nghe, nói, và đọc có thể thấp hơn. Lý do là vì phần viết luận chiếm một tỉ trọng lớn, lên đến 70-80% điểm số khóa học.

Viết luận không chỉ là việc biết nhiều từ vựng, mà là bài kiểm tra về khả năng đọc rộng, nghiên cứu sâu, khảo sát thực tế, phân tích, tổng hợp và bảo vệ quan điểm cá nhân, thể hiện tư duy phản biện trên cơ sở khách quan và khoa học.

Phải viết làm sao, viết ở tầm nào mới đạt chuẩn học thuật, để nó không phải là bài văn nói hay bài văn của người khác?

Câu trả lời nằm ở những kỹ năng tiếng Anh học thuật, tư duy phản biện - những yêu cầu mà ai cũng nghĩ là từ từ rồi sẽ biết hóa ra rất cấp thiết, đòi hỏi phải được trang bị ngay từ ngày đầu tiên vào đại học.

Chuẩn bị kỹ 3 trụ cột chính

Thực tế, nhiều trường đại học, trung tâm ngoại ngữ đã thiết kế các chương trình với tên gọi khác nhau, nhưng chủ yếu xoay quanh việc “giải mã” những tiêu chuẩn khắt khe của văn phong học thuật. Nhìn chung, các chương trình đó đi sâu vào 3 cột trụ chính:

1. Cấu trúc tư duy (structural logic): giúp người học nắm vững những quy định khắt khe của một bài luận chuẩn mực: từ cách xây dựng câu chủ đề (topic sentence) đến việc kết nối chặt chẽ (cohesion) trong đoạn một văn và giữa các đoạn văn với nhau trong một bài luận.

2. Kỹ thuật xử lý dữ liệu (evidence-based writing): hướng dẫn người học cách tìm kiếm, đánh giá, diễn đạt lại (paraphrasing) và cách trích dẫn nguồn tài liệu tham khảo. Đây là một kỹ năng “lạ lẫm” với phần lớn học sinh Việt Nam nhưng cực kỳ quan trọng để thể hiện vốn từ phong phú, tăng tính mạch lạc giữ các nguồn tư liệu được đưa vào bài viết với mục đích tăng tính khách quan và tránh lỗi đạo văn.

3. Văn phong học thuật (academic register): người học sẽ hiểu được và loại bỏ thói quen dùng ngôn ngữ thường đàm, thân mật, có phần suồng sã, cũng như tránh dùng đến các cụm từ, thành ngữ, hay tiếng lóng. Thay vào đó, những cấu trúc phức hợp sẽ được rèn luyện để phát triển logic của ý tưởng và từ vựng có tính học thuật cao, tạo nên diện mạo chuyên nghiệp cho bài viết.

Nắm chắc những kỹ năng này trước khi bước vào đại học chính là tấm vé thông hành giúp các bạn trẻ tự tin dấn thân vào con đường học tập và phát triển sự nghiệp lâu dài. Điều này rất cần thiết đối với các học sinh ở độ tuổi THPT để nay mai không bị những cú sốc không đáng có.

Trở lại câu chuyện của Lan Anh, nữ sinh dần dần cũng làm quen và vượt qua nỗi sợ hãi mang tên “học thuật”.

Nhớ lại những ngày tháng gian nan đã qua, Lan Anh tâm sự rất thật lòng: “Đừng đợi cho đến chạm tường mới bắt đầu tìm lối đi. Hãy chuẩn bị thật kỹ để những năm tháng đại học là hành trình chinh phục tri thức đáng nhớ thay vì đáng tiếc”.

Thạc sĩ Nguyễn Trí Nhân

(CEO Công ty TNHH Giáo dục PTNelc)