Từ lớp học số đến không gian giáo dục sáng tạo

“Chạm tay” vào kiến thức

15g ngày 22/4, ngay sau giờ ra chơi buổi chiều, học sinh lớp 2/5, Trường tiểu học Trần Văn Ơn (phường Đông Hưng Thuận, TPHCM) bắt đầu tiết toán. Dù thời tiết oi bức nhưng em nào cũng háo hức vì sắp bước vào giờ học tương tác.

Trước khi vào bài mới, cô giáo Hoàng Thị Tuyết Mai cho học sinh ôn lại bài phép cộng. Thay vì viết phép tính lên bảng để học sinh trình bày, cô mời 4 em xếp thành 1 hàng dọc giữa lớp. Màn hình tương tác mở ra các phép tính cộng với 4 đáp án. Cứ mỗi câu hỏi, học sinh cùng nhau thảo luận rồi nhấp tay vào màn hình để chọn đáp án đúng. Khi chọn đúng, màn hình hiện ra một dấu tích cùng âm thanh vỗ tay. Lần lượt hết 4 câu hỏi, không khí lớp sôi động lên hẳn.

Giờ học toán thú vị với màn hình tương tác của học sinh lớp 2/5, Trường tiểu học Trần Văn Ơn

Lúc này, cô vào bài học mới với nội dung về kilogram. Để mở đầu, cô mời 5 học sinh lên bục giảng. Lần này, màn hình hiển thị hình ảnh chú mèo, thỏ, chó được đặt trên những cán cân thăng bằng. Học sinh nhìn vào sự chênh lệch độ cao mà chọn đáp án con vật nào nặng nhất, con vật nào nhẹ nhất. Cứ thế, bài học về khối lượng kết thúc một cách nhẹ nhàng mà hiệu quả.

Học sinh Nguyễn Bảo Nam nói: “Em rất thích cách học này. Khi nhìn hình ảnh trên màn hình, em suy nghĩ nhanh và nhớ lâu hơn là chỉ đọc phép tính”. Còn em Phạm Văn Đức Kiên thì nói: “Khi chơi cùng các bạn, em thấy mình tính toán nhanh hơn và không sợ trả lời sai nữa”.

Cô Tuyết Mai cho biết học sinh tiểu học rất thích trò chơi, hình ảnh và video. Trong giờ học, nhất là thời điểm học sinh dễ mệt mỏi như buổi trưa, các trò chơi, hoạt động tương tác này sẽ thu hút hơn nhiều so với cách truyền thống.

“Trước đây, giáo viên phải tự chuẩn bị toàn bộ đồ dùng dạy học thủ công, như bảng câu hỏi, câu trả lời bằng giấy… để học sinh chọn lựa, mất khá nhiều thời gian. Còn bây giờ, các ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể làm những điều này trong thời gian rất ngắn, mà học sinh lại rất thích” - cô nói.

Bà Nguyễn Vĩnh Bảo Châu - Hiệu trưởng Trường tiểu học Trần Văn Ơn - thông tin thêm: “Việc vận dụng AI phù hợp lứa tuổi giúp học sinh biết khai thác công cụ học tập thông minh, đặt câu hỏi, sử dụng công nghệ hiệu quả hơn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học”.

Trên thực tế, những tiết học ứng dụng AI đã được triển khai tại hầu hết trường học TPHCM. Đặc biệt, năm học 2025-2026, Sở GD-ĐT TPHCM triển khai thí điểm giảng dạy AI ở tất cả cơ sở, nhất là tại các trường chuyên, trường chất lượng cao và các cơ sở đạt chuẩn trường học số.

Năm học 2024-2025, TPHCM đã công nhận 100 trường học số. Chỉ tiêu đến hết năm 2030 sẽ có 1.000 trường học số, chiếm tỉ lệ 1/3 tổng số trường học.

Đẩy mạnh kho học liệu số

Tại Trường THCS Võ Trường Toản (phường Sài Gòn, TPHCM), giáo viên vừa hoàn tất khóa tập huấn những vấn đề cốt lõi về giáo dục AI trong trường phổ thông vào ngày 22/4.

Bà Trần Thúy An - Hiệu trưởng nhà trường - cho biết, thầy cô đang chủ động áp dụng AI theo năng lực cá nhân, mỗi bộ môn lựa chọn các công cụ AI khác nhau. Ví dụ, ở môn toán, giáo viên ưu tiên những ứng dụng chuyên sâu hỗ trợ giải bài và trực quan hóa kiến thức. Với môn tiếng Anh, thầy cô sẽ sử dụng các công cụ như ChatGPT, Gemini, Quizlet… để học sinh học từ vựng. Các em có thể hiểu cách sử dụng từ trong ngữ cảnh, luyện đặt câu, cải thiện phát âm nhờ công nghệ nhận diện giọng nói.

“Trường không cấm mà định hướng học sinh sử dụng AI như một trợ lý trong học tập, giúp học sinh tự tìm hiểu những phần chưa nắm vững, thay vì phụ thuộc vào giáo viên. Cách tiếp cận này giúp học sinh biết sử dụng công nghệ một cách chủ động, có chọn lọc và phục vụ hiệu quả cho việc học cũng như cuộc sống” - bà Trần Thúy An nhấn mạnh.

Học sinh lớp Mười Trường THPT Lương Thế Vinh (phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM) phân tích vai trò của AI trong bộ môn ngữ văn

Không chỉ dừng lại ở hoạt động giảng dạy, ngành giáo dục TPHCM đang từng bước hình thành hệ sinh thái giáo dục số. Thành phố đã đưa vào vận hành các hệ thống quản lý tập trung như EMIS, LMS, góp phần số hóa dữ liệu học sinh, giáo viên và kết quả học tập. Đặc biệt, nguồn học liệu số và các nền tảng học tập trực tuyến ngày càng phong phú đã tạo ra nhiều hình thức dạy học linh hoạt.

Bà Trương Thị Tranh - Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Cừ (xã Bà Điểm, TPHCM) - cho biết, nguồn học liệu số của trường luôn được giáo viên chọn lọc, điều chỉnh và biên tập phù hợp với học sinh. Thời gian gần đây, thầy cô còn ứng dụng công nghệ để tăng cường tính mô phỏng và tương tác cho các sản phẩm giảng dạy.

Nếu trước đây, một thí nghiệm hóa học chỉ được minh họa bằng hình ảnh và yêu cầu học sinh tưởng tượng, thì nay các em có thể quan sát toàn bộ quá trình qua video, từ thao tác thực hiện đến sự thay đổi về màu sắc, trạng thái của chất.

“Ngoài những giờ học trên lớp, học sinh có thể tự học và làm bài tập trực tuyến theo yêu cầu của giáo viên. Hình thức này hỗ trợ học sinh tự học hiệu quả, nhất là những em còn hạn chế về năng lực” - vị hiệu trưởng cho hay.

2 năm nay, Trường THPT Lương Thế Vinh (phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM) duy trì câu lạc bộ kỹ năng số, kỹ năng sử dụng AI. Học sinh được hướng dẫn cách dùng AI để tạo ra các sản phẩm học tập, vui chơi. Trường cũng tổ chức cuộc thi AI cho giáo viên dưới hình thức dự án dạy học, tiến tới xây dựng kho học liệu số AI dùng chung cho toàn trường.

Ông Nguyễn Minh Châu - Phó hiệu trưởng nhà trường - chia sẻ: “Khi nhận thấy rõ hiệu quả và tính tiện dụng, từ việc tiết kiệm thời gian, công sức đến nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh, thầy cô sẽ chủ động sử dụng AI. Trường cũng có cơ chế thi đua, khen thưởng nhằm khuyến khích sự chuyển dịch của thầy cô”.

Trang Thư