Thuế sẽ không đặt nặng việc kiểm tra xử phạt trong giai đoạn đầu áp dụng kê khai

Theo ông Mai Sơn, trong chiến dịch triển khai 60 ngày cao điểm (từ 1/11 đến 30/12/2025) hỗ trợ các hộ kinh doanh chuyển đổi từ phương thức thuế khoán sang kê khai, cơ quan thuế đã lắng nghe nhiều băn khoăn, thắc mắc của người dân.

Trong đó, rất nhiều hộ kinh doanh lo ngại khi kê khai sai, chưa nắm vững quy định, nộp thuế chưa đúng... sẽ bị xử phạt hành chính. Một bộ phận khác thì lo cơ quan thuế sẽ dùng số liệu kê khai mới trong năm 2026 để truy thu thuế hay xử phạt cho những năm trước đó.

Ông Mai Sơn Phó cục trưởng Cục Thuế

Theo ông Sơn, đây là những băn khoăn rất chính đáng và thực tế. Ngành thuế sẽ không xem đây là sự ngần ngại chuyển đổi, mà coi đó là trách nhiệm của ngành thuế trong việc phải giải thích rõ ràng, thực hiện tốt hơn và đồng hành sát sao hơn với các hộ kinh doanh. Ngành đã xác định rõ việc chuyển đổi sang thuế kê khai cần một lộ trình hỗ trợ xuyên suốt, từ trước, trong và sau khi áp dụng, thì mới đạt được hiệu quả bền vững.

Sau đợt cao điểm 60 ngày, Cục Thuế đã ban hành Chương trình hành động 3789 về "Đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong tuân thủ pháp luật thuế", được triển khai thống nhất trên toàn ngành từ ngày 1/1/2026.

Ba thông điệp được ông Mai Sơn đưa ra thể hiện cam kết ngành Thuế đồng hàng các hộ kinh doanh chuyển đổi:

Thứ nhất, trong giai đoạn đầu chuyển đổi, ngành thuế hiểu rằng mọi sai sót có thể xuất phát từ sự bỡ ngỡ, thiếu kinh nghiệm. Vì vậy, trọng tâm hiện nay là hướng dẫn, nhắc nhở và hỗ trợ kịp thời, chứ không đặt nặng việc kiểm tra, xử phạt. “Doanh thu kê khai thực tế trong năm 2026 sẽ không được sử dụng làm căn cứ để truy thu thuế khoán của các năm trước. Đồng thời, các quy định xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn cũng đã được đơn giản hóa, giảm nhẹ đáng kể, phù hợp với quy mô hoạt động của hộ kinh doanh” – ông Mai Sơn nói.

Thứ hai, ngành thuế cam kết ban hành đầy đủ và chuẩn hóa các văn bản hướng dẫn để việc thực hiện được thống nhất, dễ làm, làm đúng. Thông qua các diễn đàn đối thoại và trong quá trình triển khai, Cục Thuế sẽ tiếp tục lắng nghe phản ánh của người dân để kiến nghị các cấp có thẩm quyền hoàn thiện chính sách, hướng tới mục tiêu đơn giản hóa tối đa. Một bộ tài liệu hướng dẫn chuẩn hóa dành riêng cho hộ kinh doanh cũng sẽ được xây dựng.

Thứ ba, ngành thuế sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, cung cấp miễn phí các dịch vụ thuế và hỗ trợ điện tử. Mục tiêu là giúp hộ kinh doanh thực hiện kê khai, nộp thuế điện tử một cách thuận tiện với thao tác đơn giản, dễ nhớ, qua đó giảm tối đa chi phí và áp lực khi thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương thức mới.

Cục thuế khẳng định, trong giai đoạn đầu mới kê khai thuế, nếu có sai sót sẽ được miễn xử phạt - Ảnh: Thanh Hoa

Ông Nguyễn Hoàng Sơn - Phó chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý thuế TPHCM - cho biết, sau 15 ngày áp dụng chính sách thuế mới từ khoán sang kê khai, Hội đã ghi nhận nhiều bất cập từ thực tế của các tiểu thương.

Cụ thể, nhiều tiểu thương kinh doanh lâu năm nhưng chưa đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký thuế. Điều này tiềm ẩn rủi ro bị xử phạt hành chính, thậm chí là xử lý hình sự trong trường hợp trốn thuế.

Về hóa đơn, chứng từ, theo Nghị định 70, việc áp dụng hóa đơn điện tử khiến nhiều chủ hộ – đặc biệt là những người lớn tuổi – cảm thấy bối rối. Họ khó phân biệt giữa hóa đơn bán lẻ, chứng từ thuế, hóa đơn GTGT và hóa đơn bán hàng. Việc xuất hóa đơn sai thời điểm cũng là một lỗi phổ biến gây rủi ro pháp lý.

Vấn đề hàng tồn kho, do thói quen mua hàng không lấy hóa đơn từ trước, nhiều hộ gặp khó khăn khi kê khai hàng tồn kho khi chuyển sang thuế kê khai. "Ngoài ra, việc khóa mã số thuế khi chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp mà không có hóa đơn đầu vào cũng đang gây tắc nghẽn tại nhiều địa phương do mỗi địa phương có cách hướng dẫn khác nhau, chưa thống nhất" - ông Nguyễn Hoàng Sơn chia sẻ.

Thanh Hoa