Thực phẩm không an toàn: Mối nguy khó nhận biết khi mua ăn mùa tết

Tràn lan hàng tết giá rẻ

Vào một nhóm được giới thiệu là nguồn sỉ đồ ăn vặt tết 2026, người xem không khỏi bị thu hút bởi các bài giới thiệu ngon, bổ, rẻ cùng hình ảnh sản phẩm bắt mắt. Hơn hết, người bán luôn cam kết nhập nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, có giấy kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm, đồ ăn được làm sạch sẽ, để 1 tháng không hư.

Hàng trăm món từ các loại hạt khô, mứt trái cây… đến nem chua, chả ram, chả cốm, thịt ngâm, bánh chưng, bánh giò có giá từ 30.000 đồng đến hơn 300.000 đồng. Chỉ cần mua hóa đơn từ 500.000 đồng trở lên sẽ được miễn phí giao hàng trên toàn quốc.

Người bán trên một nhóm chuyên bán sỉ đồ ăn tết 2026 rao bán bánh chưng, giao hàng toàn quốc - Ảnh chụp màn hình

Liên hệ với người bán tên D. (ở tỉnh Thái Nguyên) mua bánh chưng, người mua được giới thiệu do nhà bán bánh nhiều đời nên có mối thu nguyên liệu tươi ngon, cách nấu đặc biệt làm cho bánh để được lâu.

Người bán còn cam kết: “Bánh nhà em có tiếng lâu rồi, thơm ngon mềm dẻo, nhiều nhân, thịt nạc mỡ vừa phải, vị rất vừa ăn. Bên em có giấy vệ sinh an toàn thực phẩm đàng hoàng, em đóng thùng, gửi xe các tỉnh. Bánh sạch sẽ nên dù để bên ngoài đến tết cũng không hư. Hư 1 em đền 10…”.

Tuy nhiên, khi được yêu cầu gửi giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, thì người bán không đồng ý vì… đây là thông tin cá nhân cần bảo mật, tin thì mua, không tin thì thôi.

Tương tự, tài khoản A.V.K.N. chuyên “đồ ăn chất lượng, giá cả học sinh” rao bán rong biển ướp gia vị, đậu sấy giòn, mứt khóm, khô bò, khô mực tẩm, da cá trứng muối, bánh mì bơ tỏi… cho dịp tết. Người bán cho biết tự tay lựa từng loại nguyên liệu nên đảm bảo hàng tươi mới, tự tay chế biến không lo mất vệ sinh, ăn vào chỉ có… ghiền chứ chưa bao giờ bị chê bai.

“Nhà tôi ăn ai cũng khen ngon nên tôi làm nhiều một chút chia sẻ cho mọi người được ăn ngon, sạch, giá rẻ hơn người ta kinh doanh. Năm nào tôi cũng bán, không ai bị ngộ độc, đau bụng gì đâu, yên tâm ăn” - người này nhấn mạnh.

Tuy nhiên, giá quá thấp như khô bò 180.000 đồng/kg, khô mực tẩm 157.000 đồng/kg… thì mua nguyên liệu cũng đã đắt hơn gấp nhiều lần. Đồng thời, đa số sản phẩm đều là thực phẩm ướt, với cam kết để ở ngoài 2 tháng không hư thì người mua cần đặt nghi vấn về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm.

Theo tiến sĩ, bác sĩ Ngô Thị Kim Oanh (Bệnh viện Đại học y dược TPHCM cơ sở 3), thời gian qua, vấn đề thực phẩm không an toàn thường chỉ được chú ý khi xảy ra các vụ ngộ độc cấp tính hoặc qua những đợt kiểm tra, xử phạt vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm. Nhưng, nguy cơ lớn nhất của thực phẩm bẩn không nằm ở những hậu quả tức thì, mà ở tình trạng phơi nhiễm sinh học, hóa học và độc chất liều thấp nhưng kéo dài, âm thầm tác động lên sức khỏe con người trong nhiều năm.

Tác động âm thầm, hệ lụy nặng nề

Theo Tổ chức Y tế thế giới, thực phẩm không an toàn là nguyên nhân của hơn 200 bệnh lý khác nhau, từ nhiễm trùng đường tiêu hóa đến các bệnh mạn tính và ung thư. Trong thực tế, các bác sĩ thường gặp nhiều trường hợp có biểu hiện sức khỏe liên quan đến ăn uống không an toàn, nhưng rất khó xác định nguyên nhân ngay từ đầu.

Các loại thực phẩm nhà làm không nhãn mác được rao bán rầm rộ với cam kết an toàn bằng miệng - Ảnh chụp màn hình

Người bệnh có thể bị rối loạn tiêu hóa mạn tính như đầy bụng, chướng hơi, tiêu chảy xen kẽ táo bón, viêm đại tràng kéo dài, gan nhiễm mỡ không do rượu hoặc tăng men gan kéo dài dù không mắc viêm gan vi rút. Ngoài ra còn có các rối loạn nội tiết, rối loạn kinh nguyệt, giảm chất lượng tinh trùng, vô sinh, hiếm muộn. Thậm chí, một số trường hợp suy thận mạn tiến triển sớm hoặc ung thư đường tiêu hóa xuất hiện ở độ tuổi ngày càng trẻ.

“Đáng lo ngại, các bệnh này thường diễn tiến chậm, biểu hiện ban đầu không điển hình, không rầm rộ ngay sau khi ăn nên người bệnh dễ bỏ qua, không đi khám trong nhiều năm. Cho đến khi có các triệu chứng rõ ràng, sức khỏe suy yếu do tổn thương tích lũy trong thời gian dài, đến bệnh viện khám thì khả năng bệnh đã vào giai đoạn muộn” - bác sĩ Ngô Thị Kim Oanh cho biết.

Lý giải nguyên nhân, bác sĩ Kim Oanh cho hay phần lớn hóa chất tồn dư trong thực phẩm không gây độc cấp tính, chúng được gan chuyển hóa một phần, phần còn lại có thể tích lũy trong mô mỡ, gan, thận hoặc hệ nội tiết. Cơ thể con người có khả năng bù trừ tốt, nên ở giai đoạn đầu hầu như không có biểu hiện rõ ràng. Khi triệu chứng lâm sàng xuất hiện, tổn thương đã ở mức tế bào, thậm chí người dùng phải đối mặt với xơ gan, xơ thận.

Đáng lo ngại, để thực phẩm giữ được lâu hoặc trông bắt mắt hơn, nhiều loại thuốc trừ sâu, chất bảo quản trái phép bị lạm dụng. Các vi khuẩn, ký sinh trùng và độc tố sinh học từ những thực phẩm này có thể gây viêm mạn tính đường tiêu hóa, rối loạn hệ vi sinh, ảnh hưởng đến gan, thận, hệ miễn dịch và chuyển hóa của cơ thể.

Vì vậy, để bảo vệ sức khỏe, người dân nên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, hạn chế mua sắm thực phẩm bán tràn lan trên mạng, thực phẩm chế biến sẵn. Trước khi dùng, nên đọc kỹ thông tin trên bao bì, sử dụng và bảo quản theo hướng dẫn. Khi có các dấu hiệu rối loạn tiêu hóa, gan thận hoặc mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, cần đi khám sớm và trao đổi với bác sĩ về thói quen ăn uống để phát hiện và can thiệp kịp thời.

Phạm An - Nhật Huy