Thanh niên xung phong TPHCM và hành trình 50 năm của lý tưởng, trách nhiệm và niềm tin

Sáng 20/3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM phối hợp Lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) TPHCM tổ chức hội thảo khoa học “Lực lượng TNXP TPHCM - Truyền thống, vai trò và khát vọng trong kỷ nguyên mới”, thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và những người từng gắn bó với lực lượng.

Hội thảo khoa học về Lực lượng TNXP sáng 20/3 - Ảnh: Thanh Tâm

Ông Triệu Đỗ Hồng Phước - Chỉ huy trưởng Lực lượng TNXP TPHCM - phát biểu tại hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm

Phát biểu tại hội thảo, ông Triệu Đỗ Hồng Phước - Chỉ huy trưởng Lực lượng TNXP TPHCM - cho biết, suốt 50 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Thành ủy, hàng vạn thanh niên đã được tập hợp, tham gia lao động sản xuất, hàn gắn vết thương chiến tranh, góp phần khắc phục những hệ lụy do quá khứ để lại.

Theo ông, hành trình nửa thế kỷ không chỉ là dấu mốc thời gian mà còn là chặng đường của lý tưởng, trách nhiệm và niềm tin. Những đóng góp bền bỉ, thầm lặng của TNXP đã góp phần làm thay đổi diện mạo thành phố và nhiều địa phương khu vực miền Đông, miền Tây Nam bộ.

Ông nhấn mạnh, trong chiến tranh, TNXP là lực lượng sẵn sàng hy sinh, bảo vệ thương binh, hỗ trợ bộ đội chiến đấu, bổ sung lực lượng khi cần thiết. Trong thời bình, tinh thần ấy tiếp tục được phát huy khi TNXP trở thành lực lượng xung kích trên nhiều lĩnh vực xã hội, góp phần giáo dục thanh niên và tham gia giải quyết các vấn đề bức thiết của đô thị.

Trung tướng Võ Viết Thanh chia sẻ ký ức về những năm tháng đầu xây dựng lực lượng TNXP TPHCM - Ảnh: Thanh Tâm

Tại hội thảo, hơn 80 tham luận đã tập trung làm rõ cơ sở lý luận, giá trị lịch sử, thực tiễn tổ chức, hoạt động và định hướng phát triển của lực lượng trong giai đoạn mới. Nhiều ý kiến cho rằng TNXP cần tiếp tục được phát huy như một nguồn lực năng động, giàu khát vọng, đồng hành cùng sự phát triển bền vững của thành phố.

Chia sẻ tại hội thảo, Trung tướng Võ Viết Thanh - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM, Chỉ huy trưởng Lực lượng TNXP TPHCM - xúc động nhớ lại hành trình từ một học sinh rời Sài Gòn năm 1959 vào chiến khu, trở về trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Chưa đầy một năm sau, ông lại cùng hàng vạn thanh niên xung phong trở lại chiến khu, không cầm súng mà cầm cuốc xẻng để hồi sinh những vùng đất bị chiến tranh tàn phá. Theo ông, TNXP không chỉ là lực lượng lao động mà còn là môi trường rèn luyện ý chí, kỷ luật và tinh thần đoàn kết.

Từ những vùng đất hoang hóa đến U Minh, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, các đội viên đã khai hoang, phục hóa, tạo nền tảng cho người dân lập nghiệp. Dấu ấn nổi bật là việc trồng lại hơn 30.000 ha rừng tại Rừng Sác, góp phần phục hồi hệ sinh thái, được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Ông Phạm Chánh Trực phát biểu, đánh giá vai trò đặc thù của lực lượng TNXP TPHCM sau 50 năm - Ảnh: Thanh Tâm

Ở góc nhìn tổng thể, ông Phạm Chánh Trực - nguyên Phó bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM - nhận định, sau 50 năm, TNXP đã trở thành “lực lượng dự bị xã hội đặc biệt” của TPHCM, với mô hình rất riêng. Không đặt nặng mục tiêu lợi nhuận, lực lượng hướng đến tạo sinh kế, giải quyết việc làm, đồng thời bồi dưỡng con người toàn diện.

Trong thực tế, TNXP đảm nhận nhiều nhiệm vụ khó của đô thị như giữ gìn trật tự, hỗ trợ giao thông, phòng chống tệ nạn, ứng phó thiên tai, dịch bệnh, đặc biệt trong đại dịch COVID-19. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của lực lượng trong Chiến tranh biên giới Tây Nam với những đóng góp dũng cảm, nghĩa tình.

Thạc sĩ Nguyễn Văn Bình - Phó chỉ huy trưởng Lực lượng TNXP TPHCM - cho biết, trước yêu cầu đổi mới quản trị đô thị, lực lượng đang phải thích nghi với nhiều nhiệm vụ mới trong điều kiện pháp lý và cơ chế phối hợp chưa hoàn thiện.

Việc chủ động tái định vị, chuyển giao nhiệm vụ cai nghiện và tiếp nhận lĩnh vực bảo trợ xã hội, trẻ em cho thấy tinh thần xung kích không chỉ là dấn thân mà còn là khả năng thích ứng. Ông nhấn mạnh cần gắn tinh thần này với khuôn khổ pháp lý rõ ràng, nâng cao năng lực đội ngũ và tăng cường phối hợp liên ngành, hướng tới xây dựng lực lượng phản ứng xã hội nhanh.

Ở góc độ chính sách, ông Doãn Đức Hảo - Vụ trưởng Vụ Công tác Thanh niên và Bình đẳng giới (Bộ Nội vụ) - cho rằng pháp luật hiện nay vẫn thiên về ghi nhận truyền thống, chưa phát huy đầy đủ vai trò TNXP như một nguồn lực cho phát triển bền vững. Do đó, cần hoàn thiện khung pháp lý theo hướng mở rộng phạm vi hoạt động, xây dựng tiêu chí đánh giá rõ ràng và thể chế hóa các giá trị cống hiến, kỷ luật, sáng tạo, để TNXP tiếp tục đóng góp hiệu quả cho sự phát triển của TPHCM trong giai đoạn mới.

Định vị vai trò TNXP trong kỷ nguyên mới Phát biểu kết luận hội thảo, ông Trần Văn Khuyên - Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành uỷ TPHCM - khẳng định, hơn 80 tham luận với nội dung phong phú, lập luận khoa học, sâu sắc đã góp phần làm sáng rõ truyền thống, vai trò, sứ mệnh và khát vọng của Lực lượng TNXP TPHCM trong kỷ nguyên phát triển mới. Những đóng góp ấy càng làm nổi bật giá trị mà cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt từng trân trọng: “Thanh niên xung phong là sức mạnh đi lên, làm đẹp cuộc đời, làm đẹp lòng người của thành phố mới”. Hội thảo ghi nhận hơn 80 tham luận với nhiều góc nhìn khoa học và thực tiễn - Ảnh: Thanh Tâm Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Lực lượng TNXP thành phố đứng trước nhiều cơ hội đan xen thách thức. Từ thực tiễn và các tham luận, hội thảo thống nhất nhiều định hướng quan trọng: hoàn thiện thể chế và cơ chế phối hợp để lực lượng vận hành hiệu quả trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, từng bước xác lập vai trò như một thiết chế chuyên nghiệp hỗ trợ thực thi nhiệm vụ công ích, xã hội; phát triển nguồn nhân lực theo hướng đa kỹ năng, đáp ứng yêu cầu quản trị đô thị hiện đại; đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới mô hình “Thanh niên xung phong số” trong đô thị thông minh. Cùng với đó, thành phố được đề xuất xây dựng “Đề án định hướng phát triển Lực lượng Thanh niên xung phong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến 2045” với 5 trụ cột: an sinh xã hội chuyên sâu và quản lý nhóm yếu thế; quản trị tài sản, dịch vụ sự nghiệp công đô thị; cung ứng nhân sự đặc thù cho hệ thống chính trị; ổn định xã hội và tái hòa nhập bền vững; tham gia các hoạt động kinh tế gắn với công trình, dự án phát triển. Song song, việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử, sưu tầm hồi ký, tư liệu, cũng như đề xuất xây dựng Tượng đài Thanh niên xung phong TPHCM được xem là những việc làm ý nghĩa nhằm lưu giữ ký ức, tri ân và tiếp thêm động lực cho các thế hệ tiếp nối.

Thanh Tâm