Suy thận âm thầm tấn công người trẻ: Không triệu chứng, khó phát hiện

Mệt mỏi, ngất xỉu vào bệnh viện mới biết bị suy thận

Mấy tháng qua, cuộc sống của chị T.K.L. - 29 tuổi, ở TPHCM - gần như đảo lộn khi bác sĩ chẩn đoán chị bị suy thận giai đoạn cuối, phải lọc máu định kỳ 3 lần mỗi tuần. Đầu tháng Sáu, đang làm việc, chị L. bỗng nhiên cảm thấy chóng mặt, khó thở rồi ngất xỉu, đồng nghiệp đưa vào bệnh viện cấp cứu. Khi tỉnh lại, chị mới biết mình bị suy thận.

Anh D. phải đổi từ công việc cố định sang làm việc tự do để đi chạy thận 3 lần mỗi tuần - Ảnh: Phạm An

Đến nay, chị L. vẫn không thôi lo lắng bởi chị chưa bao giờ nghĩ cả đời mình phải gắn liền với máy chạy thận. “Tôi làm công nhân nên phải tăng ca thường xuyên, vài lần bị sốt, mệt nhưng không dám nghỉ làm. Con tôi còn nhỏ, 2 vợ chồng ở nhà thuê, chúng tôi luôn động viên nhau ráng làm để lo cho con. Chắc là do tôi gắng sức quá…” - chị L. thở dốc nói.

Mới 24 tuổi, anh V.D. - ở xã Cần Giờ, TPHCM - đã phải chạy thận 2 năm. Từ chỗ là lao động chính trong gia đình, những lần lọc máu khiến sức khỏe của anh dần đi xuống, không thể tiếp tục công việc. Hiện tại, anh D. buộc phải lao động tự do mới có thể đều đặn đi lọc máu 3 lần mỗi tuần.

Anh D. nhớ lại, trước đây do công việc quá bận và anh thích chơi thể thao nên luôn cảm thấy khỏe mạnh, chủ quan không đi khám sức khỏe định kỳ. Đến khi nơi làm việc tổ chức khám sức khỏe, bác sĩ đo huyết áp cho biết chỉ số của anh quá cao 170/90mmHg, khuyên nên đi khám lại.

“Tôi đến Bệnh viện Chợ Rẫy khám, kết quả xét nghiệm tôi bị suy thận giai đoạn 4, phải điều trị bằng thuốc. Lúc đó tôi không tin lắm, bởi tôi không bị mệt, cũng không bị phù. Tôi bỏ thuốc điều trị. Khoảng nửa năm sau, tôi bị ngất xỉu khi đang đi đường, vào bệnh viện cấp cứu thì bác sĩ nói phải lọc máu hằng tuần bởi thận của tôi đã suy nặng” - anh kể.

Theo thống kê của Bệnh viện Thống Nhất, trong 1.000 ca sinh thiết thận, có khoảng 300 ca là bệnh nhân trẻ - với 70% người bệnh thận IgA (nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm cầu thận). Bệnh thường gặp ở nhóm bệnh nhân trẻ từ 17-40 tuổi. Nguy hiểm hơn, trong một khảo sát của bệnh viện, có đến hơn 9% người ở độ tuổi lao động mắc các bệnh lý về thận nhưng hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng.

Nguy hiểm của viêm cầu thận là bệnh thường không có biểu hiện rõ ràng, khởi phát âm thầm, triệu chứng ban đầu không điển hình, mơ hồ làm cho người bệnh chủ quan, dễ bị bỏ qua. Khi bệnh tiến triển đến suy thận mới có triệu chứng, lúc này người bệnh không còn cơ hội điều trị, bắt buộc chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận.

Hạn chế nguy cơ dẫn đến suy thận sớm

Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Bách - Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu Bệnh viện Thống Nhất - cho biết, nếu trước đây suy thận thường thấy ở người cao tuổi thì hiện nay bệnh đang dần trẻ hóa. Đặc biệt với bệnh nhân bị thận IgA, nếu không được tầm soát và điều trị sớm, bệnh có nguy cơ tiến triển thành suy thận giai đoạn cuối.

Ông lưu ý, viêm cầu thận là nguyên nhân dẫn đến suy thận mạn ở người trẻ. Nhưng hầu hết bệnh nhân không có triệu chứng bệnh lý rõ ràng, phần nhiều có tình trạng tăng huyết áp, các triệu chứng viêm nên khi thấy tình trạng giảm, đã vô tình hoặc chủ quan bỏ qua mà không nghĩ đến đây là dấu hiệu sớm của bệnh thận IgA.

Bên cạnh các yếu tố di truyền, cơ địa và môi trường sống, sau các cơn viêm thoáng qua, như viêm họng, nhiễm trùng đường hô hấp nghĩ là thông thường nhưng có thể IgA âm thầm lắng đọng lại ở cầu thận, lâu dài gây viêm, tổn thương thận. Một số người có thể bị phù, tăng huyết áp, mệt mỏi nhưng đa số bệnh diễn tiến âm thầm, khi cơ thể không chịu nổi, đến bệnh viện thì bệnh đã vào giai đoạn cuối, phù toàn thân, huyết áp cao… phải lọc máu cấp cứu.

“Qua cơn nguy kịch, bác sĩ làm sinh thiết thận, hầu hết bệnh nhân bị viêm cầu thận tiến triển kéo dài, cuộc sống về sau phải lọc máu định kỳ 3 ngày mỗi tuần rất bất tiện và khó khăn. Để điều trị triệt căn, buộc phải ghép thận” - bác sĩ Nguyễn Bách nói.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Diễm Hương (Bệnh viện Đại học y dược TPHCM - cơ sở 3) cho biết, một khi bị suy thận giai đoạn cuối, lọc máu hằng tuần không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sống mà còn khiến người trẻ mặc cảm, tự ti, sức khỏe khó đảm bảo để học tập, làm việc. Chưa kể trong lúc chạy thận nhân tạo, người bệnh còn có thể bị các biến chứng ảnh hưởng lên tim mạch, gan, xương khớp… Mặc dù hiện nay chi phí chạy thận nhân tạo đã được đưa vào danh mục bảo hiểm y tế, tuy nhiên với người bệnh không có bảo hiểm thì đây là gánh nặng. Trường hợp may mắn được ghép thận, chi phí ghép cao vài trăm triệu đồng. Vì vậy, quan trọng nhất vẫn là tầm soát để sớm phát hiện, can thiệp bệnh sớm.

Theo bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy, để phòng ngừa bệnh thận, trong thực đơn hằng ngày không nên có nhiều muối, phải uống đủ nước, tăng cường ăn rau quả và vận động đều đặn ít nhất 150 phút mỗi tuần. Không ăn thức ăn nhiều dầu mỡ, không lạm dụng nước ngọt, nước uống có gas, rượu, bia, thuốc lá. Với bệnh nhân mắc bệnh nền, cần tuân thủ kế hoạch điều trị, lịch tái khám định kỳ của bác sĩ.

Người trẻ, đặc biệt người sống ở khu vực nhiều khói bụi nên giữ mũi họng sạch sẽ để tránh nhiễm trùng. Đây là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa viêm cầu thận, hạn chế nguy cơ dẫn đến suy thận sớm.

Người hay làm việc trong môi trường áp lực cao, thức khuya nhiều, thường bị các triệu chứng viêm, gia đình có người thân bị suy thận... cần tầm soát sức khỏe, xét nghiệm nước tiểu định kỳ để bác sĩ tư vấn, phát hiện bệnh. Nếu trong nước tiểu có lẫn máu và hồng cầu thì cần nghĩ đến nguy cơ mắc IgA để kiểm tra và can thiệp sớm.

Phạm An - Thanh Hương