Nhiều nhiệm vụ chuyển xuống cơ sở nhưng quyền quyết định vẫn ở cấp trên

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry (tỉnh Cà Mau) - Ảnh: QH

Sáng 23/4, thảo luận tại Hội trường Quốc hội về dự kiến Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (tỉnh Cà Mau) quan tâm tới vấn đề thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp để đánh giá, tháo gỡ khó khăn.

Bà nhấn mạnh, việc tổ chức mô hình chính quyền 2 cấp đã có sự nỗ lực của toàn hệ thống chính trị bước đầu đạt được kết quả tốt, sát nhân dân và phục vụ nhân dân dân ngày càng tốt hơn. Song, vẫn còn có những điểm nghẽn cốt lõi đang làm giảm hiệu quả của mô hình này.

Một điểm nghẽn được bà chỉ ra là ở một số nơi, cán bộ được “giao việc nhưng chưa giao quyền”. Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều nhiệm vụ đã được chuyển xuống cấp cơ sở, nhưng quyền quyết định cuối cùng vẫn nằm ở cấp trên.

Nếu cấp cơ sở là nơi gần dân nhất, hiểu thực tiễn nhất, nhưng không có quyền quyết định, thì mô hình 2 cấp chỉ là “giảm tầng nấc hình thức”, chưa phải là “nâng cao hiệu quả thực chất”.

Vấn đề đặt ra việc gắn với địa bàn cơ sở cần giao cho cơ sở quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện. Cần tập trung rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật theo hướng loại bỏ cơ chế xin ý kiến tràn lan, chỉ giữ lại các lĩnh vực thật sự nhạy cảm. Chuyển mạnh sang hậu kiểm, bởi nếu vẫn duy trì tiền kiểm dày đặc, thì phân cấp sẽ không bao giờ đi vào thực chất.

Nữ đại biểu cũng chỉ ra tình trạng quá tải công việc ở cấp cơ sở – điểm dồn áp lực của hệ thống. Ví dụ cụ thể, một cán bộ cấp xã hiện nay có thể đồng thời xử lý hồ sơ đất đai, giải quyết thủ tục hành chính, tham gia công tác an sinh, lại phải thực hiện nhiều loại báo cáo định kỳ. Trong khi cơ cấu hiện nay, UBND xã có 2 phòng là phòng Kinh tế và phòng Văn hoá làm tham mưu cho UBND xã đảm nhận công việc của khoảng 14 sở, mỗi phòng đảm nhiệm 7 sở.

Trước thực tế này, bà đề xuất chuẩn hóa quy trình theo hướng một đầu mối – một quy trình – một trách nhiệm rõ ràng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để tự động hóa các công việc lặp lại. Đồng thời, điều chỉnh lại biên chế theo hướng tăng cho cơ sở, vì đây là nơi trực tiếp xử lý công việc.

Bà Hoa Ry cũng nêu vấn đề về năng lực cán bộ chưa theo kịp – nút thắt quyết định thành bại mô hình 2 cấp. Mô hình này đặt ra yêu cầu mới, cán bộ cơ sở không chỉ làm hành chính mà phải thực hiện chức năng quản trị địa bàn ở mức cao hơn.

Bà kiến nghị cần chính sách đủ mạnh để thu hút nhân lực chất lượng cao về cơ sở, nếu không sẽ không thể nâng chất lượng quản trị.

“Từ những phân tích trên, tôi kiến nghị bổ sung chuyên đề "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về sắp xếp tổ chức bộ máy và quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính"; để giám sát tối cao của Quốc hội trong năm 2027, nhằm tập trung đánh giá, nhận diện và đề xuất giải pháp một cách tổng thể, góp phần thực hiện hiệu quả việc sắp xếp tổ chức thực hiện chính quyền 2 cấp” - bà Hoa Ry đề nghị.

Minh Quang