Giải mã nghề nghiệp trong lĩnh vực xã hội: Cơ hội và thách thức cho người trẻ

Chương trình thu hút hơn 100 bạn trẻ cùng các chuyên gia, nhà nghiên cứu và người thực hành giàu kinh nghiệm.

Thị trường việc làm trong lĩnh vực này được nhìn nhận giàu tiềm năng nhưng có sự phân tầng rõ rệt. Bên cạnh chuyên môn, người trẻ cần có kỹ năng thích ứng, khả năng xây dựng mạng lưới và tâm thế vững vàng trước những thách thức về thu nhập cũng như tính ổn định.

Quang cảnh buổi tọa đàm - Ảnh: Quỹ Khởi Sự Từ Tâm

Tọa đàm đã vẽ nên bức tranh toàn cảnh về hệ sinh thái các tổ chức xã hội tại Việt Nam. Theo đó, tổ chức phi lợi nhuận (NPO) được xem là khái niệm bao trùm, gồm tổ chức phi chính phủ, quỹ xã hội, cơ sở bảo trợ và cả các nhóm thiện nguyện. Đáng chú ý, doanh nghiệp xã hội đang nổi lên như một xu hướng mới, được nhiều bạn trẻ lựa chọn để theo đuổi mục tiêu bền vững thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài trợ.

Bên cạnh đó, khung pháp lý dành cho quỹ xã hội và quỹ từ thiện đang được siết chặt theo hướng minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản lý tài chính, báo cáo và vận hành chuyên nghiệp.

Ông Nguyễn Phú Đức - Giám đốc Quỹ Khởi Sự Từ Tâm, nhấn mạnh ba yếu tố cốt lõi để thích ứng: minh bạch tài chính, chuẩn hóa quy trình vận hành và đa dạng hóa nguồn lực. “Mọi hoạt động cần được quản lý theo hệ thống rõ ràng, có thể đo lường và kiểm chứng, thay vì cách làm tự phát. Khi làm tốt những yếu tố này, các quy định pháp lý không còn là rào cản, mà trở thành nền tảng để phát triển bền vững”, ông Đức chia sẻ.

Ban tổ chức, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, người thực hành trong lĩnh vực phát triển xã hội cùng các bạn trẻ đã chụp ảnh lưu niệm sau chương trình - Ảnh: Quỹ Khởi Sự Từ Tâm

Trước băn khoăn của nhiều bạn trẻ về việc gây quỹ, các chuyên gia cho rằng không nhất thiết phải bắt đầu từ nguồn lớn. Một nhóm khoảng 10 người có thể cùng đóng góp, sau đó mỗi người tiếp tục kết nối thêm 10 người khác, tạo thành mạng lưới lan tỏa theo cấp số nhân. Với cách tiếp cận này, dự án quy mô vài trăm triệu đồng hoàn toàn có thể huy động từ nhiều nguồn nhỏ. Điều quan trọng là xây dựng niềm tin và kết nối - nền tảng cốt lõi để các hoạt động thiện nguyện phát triển bền vững.

Điểm nhấn của chương trình là những câu chuyện nghề nghiệp đầy cảm hứng. ThS. Trần Công Bình - Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý - giáo dục TPHCM, Hội Bảo trợ trẻ em TPHCM, UNICEF kể lại hành trình từ ngành quản lý kinh tế nông nghiệp đến với công tác xã hội từ đầu thập niên 90. Sau thời gian thất nghiệp do sự thay đổi cơ chế, ông may mắn tham gia lớp tập huấn của nhà công tác xã hội chuyên nghiệp Phạm Đình Huân, rồi được chọn tham gia dự án lồng ghép yếu tố xã hội vào chương trình xóa khu ổ chuột tại quận 4 (trước đây).

Thạc sĩ Lê Thị Ngân - Giám đốc Cơ sở Bảo trợ xã hội Thảo Đàn, cũng chia sẻ hành trình từ năm 1992 khi cùng các cộng sự sáng lập chương trình Thảo Đàn, hỗ trợ trẻ em đường phố. Sau đó, bà công tác tại quỹ ASUK về phòng chống HIV/AIDS, rồi có 24 năm gắn bó với UNICEF. Hiện tại, bà tiếp tục cống hiến tại tổ chức OneSky. Dù từng có thời gian làm việc trong ngành xây dựng với thu nhập ổn định, bà Ngân vẫn luôn giữ lời hứa “nhận được gì sẽ cho đi cái đó” và quay lại hỗ trợ Thảo Đàn khi có cơ hội.

Thạc sĩ Phạm Trường Sơn - Giám đốc Quỹ Tinh thần, cho biết con đường đến với công tác xã hội thường không có kịch bản định sẵn, mà là sự hội tụ của “duyên” và “nghiệp”. Có người bắt đầu từ hoạt động tình nguyện tại Nhà Văn hóa Thanh niên, có người tìm đến nghề để tích lũy vốn sống cho nghệ thuật, rồi nhận ra giá trị khơi gợi sức mạnh nội tại của thân chủ. Ông cũng nhấn mạnh xu hướng chuyển dịch từ hỗ trợ trực tiếp sang tăng cường năng lực quản trị và kết nối mạng lưới, phù hợp với bối cảnh thời đại 4.0.

Từ những kinh nghiệm thực tiễn, thạc sĩ Phạm Trường Sơn đã đúc kết “kiềng ba chân” cho người trẻ muốn trở thành nhân viên công tác xã hội chuyên nghiệp. Thứ nhất, kiến thức đa chiều: không chỉ chuyên môn về công tác xã hội, tâm lý, xã hội học và luật pháp, mà còn phải hiểu sâu về lĩnh vực mình làm và bối cảnh địa phương. Thứ hai, bộ kỹ năng thiết yếu: thấu cảm, lắng nghe, phân tích, kết nối nguồn lực, khích lệ nội lực, tự tỉnh và đàm phán. Thứ ba, đạo đức và niềm tin - yếu tố nền tảng, bởi nếu thiếu niềm tin, mọi kỹ năng đều trở nên vô nghĩa.

Thạc sĩ Phạm Trường Sơn gửi gắm: “Công tác xã hội không khó, nhưng làm cho đúng mới là khó. Đừng quá lo lắng về việc ra trường sẽ làm gì, chỉ cần giữ được ngọn lửa đam mê, không ngừng học hỏi và luôn coi mỗi thân chủ là một người thầy, bạn chắc chắn sẽ thành công trên con đường này”.

Thanh Hoa

Nguồn: Quỹ Khởi Sự Từ Tâm