Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đại học phải trở thành “bệ phóng” của nền kinh tế tri thức

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ kỷ niệm 120 năm truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa ra một thông điệp rất đáng chú ý: đại học không chỉ làm nhiệm vụ đào tạo nhân lực, mà phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm sản sinh tri thức và dẫn dắt sự phát triển quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xem trưng bày giới thiệu tại lễ kỷ niệm 120 năm truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội - Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu hiện nay, năng lực đổi mới sáng tạo quyết định sức mạnh của mỗi quốc gia. Những nước có nền khoa học công nghệ phát triển thường cũng là nơi sở hữu hệ thống đại học mạnh.
Các trường đại học không chỉ đào tạo kỹ sư, bác sĩ hay chuyên gia, mà còn là nơi: nghiên cứu các công nghệ lõi, kết nối với doanh nghiệp, ươm tạo startup và tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Đây cũng là điều Việt Nam đang hướng tới khi đặt mục tiêu phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và xây dựng quốc gia đổi mới sáng tạo.

Muốn làm được điều đó, đại học phải thay đổi mạnh mẽ. Hoạt động nghiên cứu khoa học không thể chỉ dừng ở các đề tài mang tính học thuật, mà cần gắn với nhu cầu thực tiễn của xã hội và doanh nghiệp. Các trường đại học cũng phải trở thành môi trường khuyến khích sáng tạo, tư duy phản biện và tinh thần khởi nghiệp.

Nói cách khác, đại học cần đóng vai trò như “bệ phóng” của nền kinh tế tri thức.

Không thể có quốc gia phát triển nếu thiếu đại học mạnh

Một trong những thông điệp sâu xa nhất từ bài phát biểu là khẳng định mối liên hệ trực tiếp giữa sức mạnh đại học và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Lịch sử phát triển của nhiều nước cho thấy, phía sau những nền kinh tế mạnh luôn là những trường đại học mạnh. Các đại học không chỉ đào tạo nhân tài, mà còn tạo ra các phát minh, công nghệ và chính sách góp phần thay đổi đất nước.

Đối với Việt Nam, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức: chuyển đổi số, già hóa dân số, biến đổi khí hậu, cạnh tranh công nghệ và yêu cầu nâng cao năng suất lao động.

Những vấn đề đó không thể giải quyết chỉ bằng nguồn lực tự nhiên hay lao động phổ thông, mà cần đến chất xám, khoa học và công nghệ.

Vì vậy, đầu tư cho đại học thực chất là đầu tư cho tương lai phát triển của quốc gia.

Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt kỳ vọng ĐHQG Hà Nội trở thành “biểu tượng của trí tuệ Việt Nam”, điều đó cũng mang ý nghĩa thúc đẩy toàn bộ hệ thống giáo dục đại học phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời đại mới.

Đổi mới đại học để nuôi dưỡng khát vọng quốc gia

Thông điệp “đại học phải dẫn dắt đổi mới sáng tạo” cũng cho thấy kỳ vọng lớn đối với thế hệ trí thức trẻ Việt Nam.

Một trường đại học hiện đại không chỉ đào tạo kiến thức chuyên môn, mà còn phải nuôi dưỡng khát vọng sáng tạo, tinh thần phụng sự và khả năng hội nhập quốc tế cho sinh viên.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước phát triển vào giữa thế kỷ XXI, vai trò của các đại học lớn sẽ ngày càng quan trọng. Đó không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn là nơi khởi nguồn của các ý tưởng mới, công nghệ mới và các giải pháp cho tương lai đất nước.

Và có lẽ, đó chính là thông điệp cốt lõi mà bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước muốn gửi gắm: muốn Việt Nam phát triển nhanh và bền vững, phải bắt đầu từ sức mạnh của tri thức và đổi mới sáng tạo; còn đại học phải trở thành lực lượng tiên phong trong hành trình ấy.

Tầm Xuân