Phụ nữ Chăm gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Ấp Phũm Soài (xã Châu Phong) được xem là “thủ phủ” của nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Chăm ở An Giang. Từ nhỏ, phụ nữ Chăm đã được học dệt. Đến năm 30 tuổi, nhiều chị em đã có hơn 20 năm tuổi nghề, trở thành những lao động chính trong gia đình. Sản phẩm của họ làm ra là sà rông, áo, khăn choàng, nón, túi xách… mang đậm nét truyền thống của đồng bào Chăm.

Nguyên thủy, sản phẩm làm ra là để phục vụ nhu cầu của đồng bào mình, nhưng từ khi du lịch phát triển, nghề dệt thổ cẩm còn chuyển sang phục vụ phát triển du lịch. Vì thế, sản phẩm cũng được du khách trong và ngoài nước biết đến nhiều hơn.

Du khách tham quan không gian dệt thổ cẩm Chăm tại cơ sở sản xuất của ông Mohamad

Bà Phatymah - 61 tuổi, ấp Châu Giang, xã Châu Phong - cho biết, năm lên 14 tuổi, bà đã được mẹ truyền dạy nghề thêu, nghề dệt thổ cẩm. Hơn 46 năm gắn bó với nghề, trải qua bao thăng trầm, bà vẫn giữ nghề và chỉ dạy cho con cháu trong gia đình, xóm giềng, để cùng nhau gìn giữ nét đẹp truyền thống của dân tộc mình. “Hầu như cô gái Chăm nào cũng đều được bà và mẹ truyền lại nghề thêu, dệt, làm bánh. Đó cũng là tiêu chí đánh giá sự khéo tay, giỏi giang của người phụ nữ tuổi trưởng thành” - bà Phatymah nói.

Với 45 tuổi đời, gần 30 năm tuổi nghề, chị Ha Sa Nah - ngụ ấp Phũm Soài - cho rằng làm nghề nào cũng phải có sự yêu thích, thường xuyên làm thì tay nghề mới được nâng cao. Người làm nghề phải biết học hỏi, sáng tạo, để tạo ra những mẫu mã mới lạ, thu hút khách.

Cũng theo bà Phatymah, sản phẩm dệt thổ cẩm được nhiều người yêu mến nhất là khăn mas-pok, vì từ đầu đến cuối đều làm bằng tay, đòi hỏi người thợ phải đếm từng sợi chỉ, rồi đi những nét đứng, nét xiên đều tăm tắp. Cùng với trang phục, chiếc khăn mas-pok màu trắng có điểm một vài họa tiết đơn giản khi được choàng trên đầu khiến người phụ nữ Chăm thêm phần sang trọng, xinh đẹp ở các tiệc cưới, lễ hội. Tùy theo tay nghề của từng người, mỗi chiếc khăn mas-pok phải mất 10-15 ngày lao động mới hoàn thành.

Trong những năm gần đây, nghề dệt thổ cẩm Chăm đã trở thành một trong những ngành nghề chủ lực của địa phương, được các cấp chọn đi quảng bá tại các sự kiện hội chợ, hội thi trong và ngoài nước. Hiện làng nghề dệt thổ cẩm dân tộc Chăm còn phục vụ khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan, mua sắm, mỗi năm thu hút gần 10.000 khách du lịch.

Tại cơ sở dệt thổ cẩm Chăm của ông Mohamad ở xã Châu Phong có khoảng 10 chị em đang làm nghề, mỗi người đều có thâm niên từ vài năm đến vài chục năm. Là người làm việc tại đây, chị Mây Sa Mah cho biết, trước đây chị làm công nhân tại Bình Dương, sau dịch COVID-19 chị về quê tham gia nghề dệt thổ cẩm tại cơ sở của ông Mohamad, mỗi ngày tiền công được khoảng 150.000 đồng, không cao bằng đi làm thành phố nhưng cũng đủ lo cho gia đình, công việc không áp lực, lại có thời gian chăm sóc gia đình.

Chị Ha Sa Nah cho rằng, theo nghề dệt thổ cẩm không giàu như kinh doanh các ngành nghề khác, nhưng có thu nhập đều, không phải lo cái ăn cái mặc. Sống gần nhà nên chỉ cần đạp xe vài phút là tới chỗ làm, không tốn tiền xăng xe. “Thợ lành nghề thì được trả lương cao. Những người chưa lành nghề thì mỗi ngày được trả khoảng 120.000 đồng, mức lương này ở nông thôn vẫn chấp nhận được” - chị Ha Sa Nah nói.

Theo ông Mohamad, nghề dệt thổ cẩm chủ yếu do gia đình truyền lại cho con, người học nghề không còn nhiều. Những người có trình độ theo học các trường đại học hoặc đi làm ăn xa thì chọn làm nghề khác có thu nhập cao hơn.

Ông Nguyễn Thanh Sơn - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Châu Phong - cho biết, để bảo tồn, phát triển nghề dệt thổ cẩm Chăm, địa phương đã xây dựng một số điểm dừng chân tham quan du lịch kết nối với các điểm du lịch trên địa bàn xã và tỉnh để thu hút du khách đến với làng nghề.

Phú Hữu