Nhiệm kỳ “kiến tạo thể chế”

Quốc hội khóa XV đã đặt nền móng cho thời kỳ kiến tạo thể chế mới

Kỳ họp kết thúc đúng vào lúc đất nước đang bước vào giai đoạn hành chính mới với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tinh gọn bộ máy; Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành hàng loạt nghị quyết trụ cột về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, về hội nhập quốc tế, về hoàn thiện thể chế, về thúc đẩy kinh tế tư nhân, về giáo dục, đào tạo, về y tế… Điều này đã tạo nên bức tranh phát triển vừa toàn diện, vừa đầy cảm hứng.

Quốc hội khóa XV là nhiệm kỳ đặt nền móng mới cho cả giai đoạn phát triển sắp tới của đất nước.

Những quyết sách của Quốc hội khóa XV không chỉ là sửa luật hay ban hành luật mà là những cải cách thể chế kiến tạo, mở đường, tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài hàng chục năm, tạo không gian lớn hơn cho đổi mới sáng tạo. Những nghị quyết chiến lược của Đảng đã được Quốc hội chuyển hóa thành các chính sách pháp luật cụ thể, rõ ràng và khả thi hơn. Đây chính là bước chuyển quan trọng để khát vọng phát triển có thêm động lực từ nền tảng pháp lý.

Đáng chú ý không kém là những quyết sách mang tính tổ chức lại không gian phát triển: sáp nhập đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy, phân cấp, phân quyền sâu hơn, tái cơ cấu nhiệm vụ của các bộ, ngành. Đây đều là những vấn đề mà nhiều nhiệm kỳ trăn trở nhưng chỉ đến khóa XV mới đi được đến cùng.

Một điểm sáng nữa mà tôi đặc biệt quan tâm là không gian mới dành cho văn hóa, công nghiệp văn hóa và văn hóa số. Lần đầu tiên, có sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy “quản lý văn hóa” sang tư duy kiến tạo hệ sinh thái văn hóa sáng tạo. Việc xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 và sửa đổi nhiều luật quan trọng liên quan đến nghệ thuật, di sản, báo chí, sở hữu trí tuệ, chuyển đổi số văn hóa... đã tạo bước ngoặt giúp văn hóa trở thành một ngành kinh tế sáng tạo đúng nghĩa.

Tôi hoàn toàn đồng ý với nhận định của nhiều chuyên gia rằng Quốc hội khóa XV là nhiệm kỳ của “kiến tạo thể chế”. Vai trò của đại biểu Quốc hội trong nhiệm kỳ này cũng được thể hiện rõ ràng và đầy sức sống. Dẫu vậy, trong tôi vẫn còn những trăn trở nhất định. Không phải chính sách nào tốt cũng đi vào cuộc sống dễ dàng. Chúng ta có những đạo luật rất tiến bộ nhưng khi triển khai lại gặp “điểm nghẽn kép”. Luật tốt mà không tạo ra kết quả thực chất thì vẫn chỉ là luật trên giấy.

Quốc hội khóa XV đã đặt nền móng cho thời kỳ kiến tạo thể chế mới, nhưng nền móng chỉ là bước khởi đầu. Quốc hội khóa tới cần tiếp tục hành trình ấy với tốc độ mạnh mẽ hơn, tư duy sâu hơn, phương thức làm việc linh hoạt hơn và năng lực thực thi quyết liệt hơn, để đáp ứng bối cảnh hoàn toàn mới của đất nước. Chúng ta cần những đạo luật không đứng sau thực tiễn mà đi trước một bước. Quốc hội khóa tới phải tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tinh gọn bộ máy một cách thực chất hơn. Quốc hội cũng cần chuyển trọng tâm từ lập pháp sang đánh giá hiệu quả thực thi.

Quốc hội khóa tới nếu thực hiện được việc đưa con người, văn hóa, hạnh phúc vào trung tâm của chính sách phát triển, thúc đẩy quản trị quốc gia hiện đại dựa trên dữ liệu, mở rộng không gian dân chủ chính sách thì Việt Nam sẽ bước vào một kỷ nguyên phát triển hoàn toàn mới. Đó là thể chế mạnh, thị trường sáng tạo, văn hóa thăng hoa, bộ máy tinh gọn, con người hạnh phúc và nhà nước kiến tạo phát triển.

Phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Hoài Sơn - đại biểu Quốc hội khóa XV