Nhạc tết thời AI

Làm mới ký ức âm nhạc

Nhạc tết 2026 được AI cover (thể hiện lại) đa dạng với các thể loại ballad, pop, rock metal, jazz... Không chỉ nhạc Việt, nhiều ca khúc quốc tế quen thuộc (Happy new year, Cheri cheri lady, Lambada…) cũng được Việt hóa và thay giọng ca mới. Tất cả được phối lại theo phong cách hiện đại, vui tươi, đáp ứng nhu cầu giải trí ngày xuân.

Album Liên khúc nhạc tết Disco Vol.1 - Nguồn ảnh: Internet

Nhiều kênh còn đầu tư sản xuất album tết gom hàng chục ca khúc xuân nổi tiếng như Ly rượu mừng, Anh cho em mùa xuân, Thì thầm mùa xuân, Điệp khúc mùa xuân… Phần hình ảnh dựng bằng AI cũng đầy ắp không khí xuân. Tất cả album hoặc ca khúc này đều ghi rõ “AI cover”, “AI remix” hoặc “Cover AI” nhưng vẫn thu hút hàng trăm ngàn, thậm chí hàng triệu lượt xem nhờ yếu tố quen tai, dễ nghe, phù hợp không khí tết.

Trong dòng chảy đó, Liên khúc nhạc tết Disco Vol.1 là ví dụ điển hình cho sức hút của trào lưu retro. Sử dụng AI để Việt hóa lời ca từ các bản disco và eurodance kinh điển thập niên 1980 trên nền tiết tấu hiện đại, sản phẩm này đánh trúng tâm lý hoài niệm đang lan rộng trên mạng xã hội. Dù gây không ít tranh cãi về việc vay mượn chất liệu cũ, không thể phủ nhận liên khúc đã tạo ra hiệu ứng tâm lý khá mạnh, vừa gợi lại ký ức cho thế hệ 6X, 7X vừa thu hút cả thế hệ Z.

YouTube Việt Nam vẫn áp dụng đầy đủ hệ thống tự động nhận diện bản quyền Content ID như toàn cầu. Khi người dùng tải video lên, hệ thống sẽ quét và so sánh với cơ sở dữ liệu bản quyền để gắn cảnh báo, chặn hiển thị hoặc chuyển quyền kiếm tiền cho chủ sở hữu gốc. Tuy nhiên, hiệu quả của cơ chế này tại Việt Nam chưa đồng đều, do nhiều tác phẩm trong nước chưa được đăng ký đầy đủ vào hệ thống. Vì vậy, nhiều bản AI cover nhạc Việt vẫn dễ lọt lưới, nhất là khi liên quan đến giọng hát.

Hàng loạt video, album nhạc tết do AI cover xuất hiện liên tục trên YouTube - Nguồn ảnh: Internet

Trên thực tế, không ít kênh chỉ liệt kê tracklist kèm tên nhạc sĩ. Điều đó không có giá trị pháp lý về mặt chi trả bản quyền. Để tác giả thực sự được hưởng quyền lợi, kênh phát hành phải mua quyền sử dụng hoặc video bị hệ thống Content ID nhận diện để doanh thu tự động chuyển về cho chủ sở hữu bản quyền hay có hợp đồng phân chia doanh thu với đơn vị quản lý quyền tác giả.

Đa số video AI cover hiện nay ở Việt Nam, đặc biệt là các kênh nhỏ và độc lập, gần như không có hợp đồng bản quyền chính thức. Việc ghi tên nhạc sĩ chủ yếu mang tính hình thức - vừa để tránh bị chỉ trích đạo nhạc, vừa tạo cảm giác tôn trọng tác giả nhưng thực chất không đảm bảo quyền lợi cho người sáng tác.

Một số kênh còn gắn kèm tuyên bố “không sở hữu bản quyền” hoặc viện dẫn nguyên tắc Fair Use trong mô tả video. Thế nhưng, theo các nhạc sĩ, Fair Use không phải là lá bùa miễn bản quyền. Khi một kênh sử dụng trọn vẹn ca khúc, phối lại bằng AI, dựng hình và bật kiếm tiền, bản chất vẫn là tái sử dụng tác phẩm có bản quyền cho mục đích thương mại, dù có ghi nguồn hay đính kèm tuyên bố trách nhiệm.

Thực tế cho thấy, với AI cover, YouTube dễ nhận diện phần nhạc gốc nhưng gần như chưa có cơ chế bảo vệ giọng hát. Vì vậy, không ít video vẫn bật kiếm tiền bình thường, trong khi tác giả không nhận được gì.

Sự bùng nổ của AI cover trong mùa nhạc tết một lần nữa đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới giữa sáng tạo và xâm phạm bản quyền. Việc cover giọng hát và ca khúc nổi tiếng sẽ tiếp tục lan rộng nhưng nếu thiếu khung pháp lý và ý thức sử dụng, không gian âm nhạc số dễ trở thành nơi công nghệ lấn át vai trò của con người và quyền lợi của nghệ sĩ tiếp tục bị xâm phạm.

Thiên Bảo - Phương Nhã