Khi báo chí và trường đại học cùng bắt tay đưa Nghị quyết 57, và 71 vào đời sống

Chiều 7/1, Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM) phối hợp cùng Báo Tuổi Trẻ tổ chức tọa đàm “Đưa Nghị quyết 57-NQ/TW và 71-NQ/TW vào cuộc sống: Vai trò của báo chí và trường đại học”. Sự kiện thu hút đông đảo nhà khoa học, nhà giáo cùng lãnh đạo hơn 20 cơ quan thông tấn, báo chí trên cả nước.

Trường đại học là nơi khởi nguồn tri thức, báo chí tạo sức lan tỏa

Chia sẻ tại tọa đàm, giáo sư, tiến sĩ Mai Thanh Phong - Hiệu trưởng Trường đại học Bách khoa - cho rằng, trong bức tranh nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, các trường đại học đang giữ vai trò then chốt. Không chỉ là nơi khởi nguồn tri thức và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, trường đại học còn là trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và là điểm kết nối giữa khoa học với thị trường và đời sống xã hội.

Song hành với vai trò đó, báo chí và truyền thông giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong việc truyền tải, phổ biến và định hướng nhận thức xã hội, tạo nên sự lan tỏa rộng rãi để các chủ trương, chính sách thực sự đi vào cuộc sống. “Sự kết hợp giữa giáo dục đại học và truyền thông chiến lược chính là cầu nối giúp các nội dung của nghị quyết chuyển hóa từ khung chính sách sang những hành động cụ thể, có sức lan tỏa trong cộng đồng” - ông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Mai Thanh Phong cũng nhìn nhận mối liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Do đó, cần thêm vai trò kết nối từ phía báo chí để giúp các bên nhận diện rõ hơn năng lực, nhu cầu và thế mạnh của nhau. Khi đó, mô hình “ba nhà” gồm Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp mới có thể vận hành hiệu quả, tạo thành chuỗi liên thông từ chính sách, tri thức đến thị trường.

Các nhà quản lý đến từ các trường đại học và cơ quan báo chí đã chia sẻ những góc nhìn đa chiều trong việc thực hiện hóa các Nghị quyết - Ảnh: Nguyễn Loan

Bên cạnh đó, ông cho rằng truyền thông cần tham gia sâu hơn trong việc cùng các trường đại học định hướng nhận thức xã hội về các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học cho học sinh từ sớm, qua đó góp phần xây dựng nguồn nhân lực bền vững cho tương lai.

Báo chí là “người phiên dịch” chính sách, lan tỏa động lực đổi mới

Ở góc nhìn của báo chí, ông Lê Thế Chữ - Tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ - cho rằng, Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71 không chỉ là những văn bản định hướng mang tính chiến lược, mà còn là lời giải cho bài toán nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, khoảng cách từ chủ trương trên giấy đến thực tiễn sinh động tại các phòng thí nghiệm, giảng đường vẫn cần được lấp đầy bằng những nỗ lực đồng bộ và bền bỉ.

Theo ông, trong quá trình hiện thực hóa các nghị quyết, hai mắt xích then chốt chính là trường đại học và báo chí. Trường đại học là nơi tạo ra tri thức, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và hiện thực hóa các mục tiêu về khoa học, công nghệ. Trong khi đó, báo chí giữ vai trò lan tỏa, kết nối tri thức ấy với cộng đồng, doanh nghiệp và xã hội.

“Báo chí không chỉ dừng lại ở việc đưa tin, mà còn là người ‘phiên dịch’ các cơ chế, chính sách khô khan thành những câu chuyện dễ hiểu, truyền cảm hứng. Chúng tôi có trách nhiệm giải thích, phản biện, lan tỏa những mô hình hay, những nghiên cứu tiềm năng, từ đó khích lệ các nhà khoa học, các nhà trường cùng hành động” - ông Lê Thế Chữ nói.

Góp thêm góc nhìn từ thực tiễn hoạt động báo chí gắn với giới và khoa học, bà Lý Việt Trung - Tổng biên tập Báo Phụ nữ TPHCM - cho biết, trong năm vừa qua, Báo Phụ nữ TPHCM đã thực hiện 2 tuyến bài dài cùng một chương trình hội thảo lớn xoay quanh các nhà khoa học nữ. Hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà khoa học, đại diện các trường đại học và các nhà quản lý.

Tại các diễn đàn này, các nhà khoa học nữ đã thẳng thắn chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình làm nghiên cứu. Theo bà Lý Việt Trung, so với nam giới, phụ nữ thường chịu nhiều thiệt thòi hơn khi vừa tham gia nghiên cứu khoa học, vừa đảm nhận vai trò chăm sóc gia đình, con cái. Những áp lực kép này khiến không ít nhà khoa học nữ gặp rào cản trong việc theo đuổi các công trình nghiên cứu dài hơi.

Thấu hiểu những khó khăn đó, các nhà quản lý tham dự hội thảo cũng đã cùng nhau đề xuất nhiều giải pháp và chính sách cụ thể, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà khoa học nói chung và nhà khoa học nữ nói riêng trong hoạt động nghiên cứu khoa học.

Bà Lý Việt Trung - Tổng biên tập Báo Phụ nữ TPHCM - chia sẻ tại tọa đàm - Ảnh: Nguyễn Loan

Riêng tại Trường đại học Bách khoa, theo bà Lý Việt Trung, những năm gần đây đã ghi nhận nhiều thành tựu nổi bật trong nghiên cứu khoa học, trong đó có sự đóng góp quan trọng của các nhà khoa học nữ và sinh viên nữ. Nhiều cá nhân đã được vinh danh tại các giải thưởng lớn trong và ngoài nước. Những kết quả này cho thấy nhà trường đã có sự đầu tư nghiêm túc cho hoạt động nghiên cứu khoa học, đồng thời tạo điều kiện để phụ nữ phát huy năng lực chuyên môn.

“Chúng tôi mong rằng chị em phụ nữ, các nhà khoa học nữ sẽ được san sẻ nhiều hơn công việc gia đình, được tạo điều kiện tốt hơn để tham gia các hoạt động xã hội, trong đó có nghiên cứu khoa học. Đây là một nguồn lực rất lớn, cần được nhìn nhận và phát huy đúng mức” - bà Lý Việt Trung bày tỏ.

Theo các đại biểu, việc báo chí, trường đại học và các nhà quản lý cùng ngồi lại trong những tọa đàm như thế này không chỉ góp phần đưa nghị quyết vào cuộc sống, mà còn mở ra không gian đối thoại nhân văn, nơi tiếng nói của các nhà khoa học được lắng nghe và chuyển hóa thành những chính sách, hành động cụ thể.

Nguyễn Loan