Họ đã đưa các anh về với quê hương đất mẹ

Những chuyến đi

3g sáng 24/4, bà Đào Thị Tiến và chồng là ông Nguyễn Đức Dưỡng (phường An Hội Tây) đã thức dậy để chuẩn bị cho chuyến đi cùng Văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam - Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam. Điểm đến là nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 (tỉnh Tây Ninh), nơi đoàn thực hiện cất bốc, di dời hài cốt liệt sĩ Vũ Văn Bun về quê hương trong những ngày tháng Tư lịch sử. Từ hôm trước, gia đình liệt sĩ Vũ Văn Bun từ Ninh Bình vào TPHCM đã được hội đón tiếp và bố trí ăn, nghỉ tại nhà bà Tiến.

Ngày 24/4 vừa qua, Văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam đã cất bốc hài cốt liệt sĩ Vũ Văn Bun để đưa về quê hương

Trong không khí trang nghiêm của nghĩa trang, đoàn đã dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ rồi làm các thủ tục cất bốc hài cốt. Liệt sĩ Vũ Văn Bun sinh năm 1958, quê xã Thành Lợi, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nay là phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình). Ông là chiến sĩ thuộc Trung đoàn 48, Sư đoàn 320, Quân đoàn 3, hy sinh ngày 15/4/1978. Phần mộ của liệt sĩ được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82, nay được đưa về quê hương an nghỉ. Để có được cuộc đoàn tụ sau gần nửa thế kỷ, trước đó hội đã tiếp nhận hồ sơ do thân nhân cung cấp, rà soát nhiều nguồn tư liệu, đối chiếu thông tin đơn vị, địa điểm hy sinh, sơ đồ mộ chí, rồi liên hệ làm việc với chính quyền địa phương, cơ quan quân sự và ban quản lý nghĩa trang để xác minh.

Trong chuyến đi, bà Đào Thị Tiến luôn là nhân vật chính. Bà sắp xếp quá trình cất bốc hài cốt, nơi làm lễ, phối hợp tổ chức lễ truy điệu, lễ tiễn đưa… Chia sẻ về những khoảnh khắc xúc động ấy, bà Tiến nói: “Lòng tôi luôn đau đáu khi nhìn và nghĩ đến phần hài cốt được nâng niu đưa về với gia đình, quê mẹ, những giọt nước mắt nghẹn ngào của người thân. Ai cũng cảm thấy lòng mình nhẹ nhõm, như vừa hoàn thành nghĩa vụ thiêng liêng với những người đã ngã xuống”.

Bà Tiến cho biết, khoảng 3 năm trước, khi nghe kể về những câu chuyện thầm lặng, những cuộc tìm kiếm đồng đội và hành trình đưa “người thân” trở về quê hương, bà thấm thía ý nghĩa của việc làm đó, nên đã cùng chồng tham gia. Từ đó, dù bận rộn công việc buôn bán mưu sinh đến đâu, vợ chồng bà cũng vẫn cố gắng thu xếp để đồng hành.
Không chỉ góp công sức, vợ chồng bà Tiến còn dành cả lầu 2 nhà mình làm trụ sở, nơi hội họp, tiếp đón thân nhân liệt sĩ và tổ chức các hoạt động thiện nguyện. “Tôi không nghĩ gì nhiều, chỉ mong làm được việc nghĩa, giúp được nhiều gia đình liệt sĩ là vui rồi. Đây cũng là cách tôi bày tỏ lòng biết ơn, sự tri ân với những anh hùng đã hy sinh cho Tổ quốc” - bà Tiến mộc mạc.

Tương tự, bà Tân Thị Ngọc Bích - 64 tuổi, phường Bình Lợi Trung - một cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu ở chiến trường Tây Nam và hiện là hội viên tích cực của hội - cho biết, mọi chuyến đi đều xuất phát từ tinh thần tri ân, nên hoàn toàn tự nguyện. Các hội viên cùng chung tay đóng góp kinh phí cho mỗi hành trình. Dù kinh tế gia đình không mấy khá giả, cuộc sống chủ yếu dựa vào lương hưu, bà Bích vẫn tự nhủ mình tiết kiệm một chút để góp phần đưa các anh trở về với quê hương đất mẹ. Với suy nghĩ ấy, suốt gần 2 năm qua, bà đã lặng lẽ cùng đồng đội tìm kiếm và đưa được nhiều hài cốt liệt sĩ từ các nghĩa trang ở Tây Ninh, Đồng Nai, Cà Mau… trở về các tỉnh miền Bắc theo nguyện vọng của thân nhân.

Nhắc nhớ và tri ân những người đã khuất

Ông Phan Văn Cường - Phó văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam - cho biết, hơn 15 năm qua, hội đã thu thập thông tin, kết nối với nhiều địa phương, hỗ trợ nhiều gia đình thực hiện tâm nguyện tìm kiếm, đưa hài cốt liệt sĩ về an táng tại quê nhà. Trong năm 2025, Văn phòng phía Nam đã hỗ trợ hơn 50 gia đình và một phần kinh phí di dời hài cốt.

Hiện Văn phòng phía Nam có hơn 60 hội viên, trong đó gần 30 người là lực lượng nòng cốt thường xuyên tham gia thực địa. Hội đã đồng hành cùng thân nhân từ khâu liên hệ, hướng dẫn hồ sơ, xin phép cất bốc, di dời đến bố trí phương tiện vận chuyển, đón tiễn và hỗ trợ chi phí ăn ở. Phụ trách khu vực phía Nam - nơi từng là chiến trường ác liệt và có nhiều phần mộ liệt sĩ, văn phòng được xem là “cánh tay nối dài” của hội trong công tác tiếp nhận thông tin, xác minh thực địa và tổ chức tri ân tại địa phương.

Văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam hỗ trợ đưa hài cốt liệt sĩ Phan Bá Tạ về với quê hương

Theo ông Cường, việc tìm kiếm được thực hiện bằng nhiều cách như thu thập thông tin từ nhân chứng, cựu chiến binh; đối chiếu hồ sơ với các ban ngành, bản đồ tác chiến; khảo sát thực địa và giám định ADN khi cần thiết. Nhưng công việc đôi lúc không đơn giản. Khó khăn nhất là hồ sơ thất lạc, sai lệch, nhân chứng tuổi đã cao, địa hình thay đổi và thiếu mẫu ADN để đối chứng. “Công việc không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là một sứ mệnh. Đưa một người lính trở về không chỉ là đưa một hài cốt, mà còn là trả lại danh dự, ký ức và sự trọn vẹn cho cả một gia đình” - ông Cường chia sẻ.

Ngoài tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, hội còn thăm hỏi, tặng quà cho những gia đình khó khăn, hỗ trợ xây nhà tình nghĩa, tư vấn hoàn thiện hồ sơ công nhận liệt sĩ, tổ chức lễ tưởng niệm, tri ân nhằm giáo dục truyền thống và khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.

Bà Huỳnh Thị Minh Tâm (phường Bình Trưng) là con gái đầu của liệt sĩ, Mẹ Việt Nam anh hùng Dương Thị Huê - người đã hy sinh ngày 13/10/1971 tại Tây Ninh. Em trai bà là liệt sĩ Huỳnh Dương Long, hy sinh ngày 27/3/1979 tại chiến trường Tây Nam. Ông nội bà là ông Huỳnh Văn Bài cũng hy sinh năm 1940, thời Nam Kỳ Khởi nghĩa. Sinh ra trong gia đình có nhiều thế hệ cống hiến và hy sinh cho Tổ quốc, bà Minh Tâm biết ơn Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam. “Hội luôn dốc lòng trong công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, đồng hành và hỗ trợ nhiều gia đình chính sách, trong đó có gia đình tôi, để thân nhân liệt sĩ cảm nhận được sự sẻ chia, quan tâm và nghĩa tình sâu sắc” - bà Minh Tâm nói.

Hải Anh