Đã ở chung cư thì phải học cách buông bỏ nếp sống kém văn minh

Tôi còn nhớ như in gương mặt thất thần của anh Hưng – một hàng xóm cùng tầng với tôi – vào cái buổi chiều định mệnh ấy. Anh vừa đi làm về, chưa kịp trút bỏ bộ đồ công sở đã phải đứng sững lại trước cảnh tượng ban công nhà mình đen kịt, lửa bùng lên dữ dội giữa tiếng hô hoán của đám đông phía dưới. May mắn thay, ngọn lửa chưa kịp bén tới khu vực để bình gas, nếu không, hậu quả thật khôn lường.

Thủ phạm sau đó được Ban quản lý xác định là một thanh niên ở tầng trên, người đã vô tư đứng hóng gió, rít một hơi thuốc rồi búng mẩu tàn xuống dưới theo quán tính. Mẩu thuốc ấy rơi đúng vào cuộn dây điện để ngoài ban công nhà anh Hưng. Một hành động mất chưa đầy 3 giây, nhưng suýt chút nữa đã thiêu rụi cả một gia tài và đe dọa sinh mạng của hàng trăm con người.

Câu chuyện của anh Hưng không phải là duy nhất. Nó chỉ là một lát cắt nhỏ trong vô vàn những tình huống “dở khóc dở cười” mà chúng ta – những cư dân sống trong các khu chung cư kiểu mới – đang phải đối mặt hàng ngày.

Đừng để đến khi hỏa hoạn xảy ra như trường hợp nhà anh Hưng mới bắt đầu hối hận. Văn minh chung cư, thực chất bắt đầu từ chính ý thức trong mỗi mét vuông nhà bạn.

Chúng ta chọn chung cư vì sự tiện nghi, an ninh và môi trường sống văn minh. Thế nhưng, dường như cái "vỏ" hiện đại ấy vẫn chưa đủ để thay đổi nếp sống cũ của một bộ phận cư dân.

Đã bao giờ bạn đang đi dạo dưới sân tòa nhà thì bỗng một vài miếng rác, mẩu tàn thuốc từ tầng trên đổ ập xuống chưa? Hay giữa đêm khuya thanh vắng, khi trẻ con và người già cần nghỉ ngơi, tiếng khoan đục tường vẫn vang lên chát chúa vì một hộ gia đình nào đó mải mê sửa sang nhà cửa?

Bức xúc nhất có lẽ là câu chuyện về "lửa". Hình ảnh những làn khói nghi ngút bốc ra từ ban công không phải do hỏa hoạn, mà do có người đang... đốt vàng mã hoặc nhóm bếp than nướng thịt, đã trở thành nỗi ám ảnh. Trong một không gian khép kín và san sát nhau, chỉ cần một sơ suất nhỏ từ bếp than hay tàn thuốc lén lút, thảm họa có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Nhiều người biện minh rằng: "Tôi làm trong nhà tôi, liên quan gì đến ai?". Nhưng họ quên mất rằng, chung cư là một thực thể sống cộng sinh. Ban công nhà bạn nằm ngay trên đầu nhà người khác. Hành lang chung là lối thoát hiểm duy nhất của hàng chục hộ dân.

Một cư dân lâu năm tại khu tôi sống từng chia sẻ: “Chung cư kiểu mới là nơi hội tụ dân cư từ khắp mọi nơi, mỗi người một phong tục, một kiểu sống. Chính cái mác ‘dân tứ xứ’ khiến nhiều người nảy sinh tâm lý ích kỷ, thiếu trách nhiệm với lợi ích chung, vì họ chưa thực sự coi đây là một cộng đồng gắn kết.”

Thật trớ trêu khi chúng ta có những bãi giữ xe hiện đại ở tầng hầm, nhưng vẫn có người cố tình dắt xe đạp lên nhà, làm trầy xước thang máy, chiếm diện tích hành lang chung của nhà đối diện chỉ vì mỗi tháng tiết kiệm thêm vài chục ngàn đồng tiền giữ xe. Chúng ta có không gian xanh, nhưng nó lại bị biến tướng thành nơi họp chợ cóc, bán tôm cá tươi sống với nước thải lênh láng, bốc mùi hôi thối. Ban quản lý đôi khi cũng đành bất lực trước sự cứng nhắc và thiếu ý thức của một bộ phận người dân.

Xây dựng một tòa chung cư mất vài năm, nhưng xây dựng một cộng đồng văn minh có khi mất cả một thế hệ. Để giải quyết tình trạng này, theo tôi, không thể chỉ dựa vào những biển cấm hay những chế tài xử phạt của Ban quản lý.

Mỗi cư dân cần hiểu rằng, hút một điếu thuốc, nướng một miếng thịt có thể là sở thích, nhưng nếu nó đe dọa an toàn cháy nổ của cả tòa nhà, đó là một hành vi thiếu đạo đức và vi phạm pháp luật.

Thay vì sống khép kín "đèn nhà ai nhà nấy rạng", cư dân nên tham gia các hoạt động cộng đồng, tự bản thân mỗi cư dân nên là tuyên truyền viên, tuyên truyền trực tiếp đến từng hộ dân sống bên cạnh sẽ giúp mọi người hiểu nhau hơn, từ đó tự điều chỉnh hành vi để không làm ảnh hưởng đến hàng xóm.

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cư dân và Ban quản lý. Những vi phạm như hút thuốc nơi công cộng, đốt lửa trong căn hộ cần được xử lý nghiêm minh, không thể "lờ đi" vì nể nang hay khó thay đổi.

Văn hóa chung cư không nằm ở sự sang trọng của sảnh chờ hay tốc độ của thang máy. Nó nằm ở cách chúng ta giữ gìn vệ sinh chung, cách chúng ta tắt bớt tiếng ồn khi đêm muộn, và cách chúng ta cẩn trọng với từng mẩu tàn thuốc.

Đừng để đến khi hỏa hoạn xảy ra như trường hợp nhà anh Hưng mới bắt đầu hối hận. Văn minh chung cư, thực chất bắt đầu từ chính ý thức trong mỗi mét vuông nhà bạn.

Nguyễn Thanh Bình (phường Chợ Quán, TPHCM)