Chuyên gia Đại học Stanford: Việt Nam cần đại học tinh hoa để không lỡ nhịp

Tham vọng tốp 20-50 không phải xếp hạng, mà là năng lực quốc gia

Tại buổi đối thoại học thuật với sinh viên, giảng viên và nhà nghiên cứu Đại học Quốc gia TPHCM sáng 16/1, ông Gita Wirjawan - học giả thỉnh giảng Đại học Stanford (Mỹ), cựu Bộ trưởng Thương mại Indonesia - nhấn mạnh, Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á cần tham vọng đủ lớn. Mỗi nước phải có ít nhất một trường đại học lọt vào tốp 20-50 thế giới.

Theo ông Gita Wirjawan, giáo dục đại học Đông Nam Á sở hữu nhiều lợi thế về quy mô, sự đa dạng và nguồn nhân lực trẻ, nhưng vẫn tồn tại tình trạng phân mảnh, thiếu liên kết và chưa hình thành được những trung tâm học thuật có sức lan tỏa toàn cầu.

Việc đặt mục tiêu đại học tốp 20-50, không đơn thuần là cuộc chạy đua thứ hạng, mà là thước đo của năng lực sáng tạo tri thức, chất lượng nhân lực và sức cạnh tranh dài hạn của mỗi quốc gia.

“Nếu không có các đại học tinh hoa làm đầu tàu, các nước sẽ chỉ dừng lại ở vai trò tiếp nhận và tiêu dùng tri thức do nơi khác tạo ra” - ông cảnh báo.

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, nơi công nghệ đòi hỏi nền tảng khoa học vững chắc và nguồn năng lượng khổng lồ, đại học không chỉ là nơi đào tạo, mà phải trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và định hình tương lai phát triển.

Từ góc nhìn này, ông cho rằng Đông Nam Á không thể trỗi dậy nếu thiếu đầu tư chiến lược cho giáo dục đại học, khoa học và năng lượng. “Không thể mãi là người tiêu dùng AI. Muốn định hình công nghệ, phải bắt đầu từ đại học” - ông nhấn mạnh.

Ông Gita Wirjawan - học giả thỉnh giảng Đại học Stanford - Ảnh: N.L

Đại học Quốc gia TPHCM đặt đại học vào trung tâm đổi mới

Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM - cho rằng, chủ đề “Những điều kiện để Đông Nam Á trỗi dậy” đã đặt ra bài toán lớn cho thế hệ tương lai trong một thế giới mong manh, và khó dự báo.

Theo bà, Việt Nam đang đứng trước nguy cơ đánh mất cơ hội bứt phá nếu không lựa chọn con đường phát triển bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh rủi ro khí hậu gia tăng, đô thị hóa nhanh, ô nhiễm môi trường và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, vai trò của giáo dục đại học càng trở nên then chốt.

Từ đó, bà nhắn nhủ sinh viên 3 điều cốt lõi: Thứ nhất, hãy lắng nghe một cách chủ động và tự hỏi những điều tiếp nhận được có ý nghĩa gì với bản thân, ngành học và cộng đồng. Thứ hai, hãy mạnh dạn đặt câu hỏi, bởi những câu hỏi sâu sắc chính là khởi nguồn của tri thức và đổi mới sáng tạo.

Thứ ba, hãy dám suy nghĩ vượt qua mọi ranh giới, bởi các thách thức như chuyển dịch năng lượng, an ninh lương thực, biến đổi khí hậu hay chuyển đổi số đều mang tính toàn cầu, không bị giới hạn bởi biên giới quốc gia.

Chính quá trình kết nối tri thức học thuật với thực tiễn xã hội sẽ tạo nền tảng cho các nghiên cứu ứng dụng, góp phần giải quyết các vấn đề của xã hội và hình thành các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong tương lai.

Đại học Quốc gia TPHCM đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026-2030 sẽ lọt vào tốp 100 đại học hàng đầu châu Á. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược đưa đại học trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, đóng góp trực tiếp cho sự phát triển bền vững.

Thông điệp xuyên suốt buổi đối thoại là lời nhắc rõ ràng, nếu Việt Nam không đặt giáo dục đại học vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, quốc gia sẽ lỡ nhịp trong cuộc đua tri thức toàn cầu.

Tham vọng có đại học tinh hoa không còn là lựa chọn, mà là điều kiện cần để Việt Nam bước vào tương lai bằng chính năng lực của mình.

Nguyễn Loan