Cần cơ chế để người dân hợp lực với Nhà nước bắt hàng gian, hàng giả

Cuối năm 2025, công an Hà Nội triệt phá đường dây sản xuất 3.000.000 bình chữa cháy giả. Tháng 4/2026 công an TPHCM triệt phá cơ sở sản xuất 2.800 tấn mì sợi chứa chất cấm. Công an Nghệ An triệt phá cơ sở sản xuất 3.500 tấn giá đỗ chứa chất cấm. Công an Bắc Ninh phát hiện 212.000 sản phẩm thực phẩm chức năng giả có nguồn gốc Trung Quốc.

Tháng 5/2026, công an Hà Nội triệt phá đường dây buôn lậu hơn 300kg vàng từ Hồng Kông (Trung Quốc). Công an TPHCM triệt phá đường dây ma túy liên tỉnh; bắt giữ 140 đối tượng buôn bán, sử dụng ma túy với tang vật là 9kg ma túy tổng hợp và đường dây buôn lậu 2,4 tấn chất độc xyanua (chỉ 90mg là chết người). Bộ Công An triệt phá đường dây buôn lậu 50,7 tấn caffeine (nguyên liệu đủ làm ra 150kg ma túy)...

Điểm qua những con số ở trên để thấy thực trạng quá khủng khiếp. Buôn lậu vàng, nhà nước thất thu thuế, thị trường vàng bất ổn. Hàng tiêu dùng dỏm có thể gây nguy hại tính mạng. Thực phẩm chức năng có chất cấm gây tổn hại sức khỏe giống nòi với vô vàn hệ lụy. Nguy hại nhất là các chất độc chết người và ma túy. Ở Singapore, chỉ 15 gram heroin hoặc 30 gram cocain hay 500 gram cần sa là lãnh án tử hình.

Vụ việc nào cũng nóng bỏng, gây phẫn nộ với những ai còn chút lương tri.

QLTT TPHCM thực hiện tiêu hủy hàng giả mạo nhãn hiệu - Ảnh minh hoạ

Tội phạm hàng gian, hàng độc hại không hoạt động đơn lẻ mà có hệ thống tổ chức chặt chẽ, cấu kết với số cán bộ tha hóa và kéo dài nhiều năm. Chỉ một hai cá nhân làm hàng giả, có thể che đậy trong thời gian nhất định. Hàng giả có tổ chức, có hệ thống, với hàng trăm người tham gia, dù tài giỏi đến mấy cũng không thể giấu giếm. Tại sao chúng qua mắt và ung dung tồn tại lâu nay?

Dù nhà nước có đủ ban bệ, từ quản lý thị trường, vệ sinh an toàn thực phẩm, thanh tra, kiểm tra chất lượng đến các đoàn thể giới, nghề nghiệp và cả báo chí, mạng xã hội. Thiên hạ biết rõ từng chi tiết nhỏ về đời tư, trang phục, trang sức, phụ kiện, món ăn hàng ngày... của những người nổi tiếng nhưng lại không quan tâm, bỏ qua những biểu hiện bất thường của hệ thống hàng gian, hàng độc hại.

Từ buôn lậu đến sản xuất, phân phối, tiêu dùng luôn có nhiều công đoạn, nhiều người tham gia. Từ việc bố trí địa điểm sản xuất, giao dịch đến pha chế, kiểm tra, xuất xưởng đều có những dấu hiệu bất thường. Trong những hệ sinh thái độc hại đó, rất nhiều người biết nhưng vì nhiều lý do đã giữ thái độ im lặng. Có thể do mối quan hệ gia đình, có thể vì cơm áo gạo tiền, sợ thất nghiệp, sợ mang tiếng hất đổ nồi cơm mọi người...

Sợ nhất là bị trả thù nếu dám lên tiếng. Chỉ khi người trong cuộc dám lên tiếng, mới có thể ngăn chặn và phát hiện việc buôn lậu, làm hàng gian, hàng độc hại. Vấn đề là luật hóa, tăng hình phạt tội làm hàng gian, hàng độc hại; có chính sách bảo vệ và khen thưởng xứng đáng người phát hiện, tố cáo. Song song, cần có biện pháp và hình thức chế tài, kể cả trách nhiệm hình sự tội “Đồng lõa”, “Không tố giác tội phạm”.

Không thể lấy cớ vì miếng cơm manh áo, sợ mang tiếng... để ngụy biện cho hành vi im lặng tiếp tay hàng gian, hàng độc hại. Người dân biết và thấy mọi thứ. Chỉ vì thiếu niềm tin, sợ liên lụy, sợ trả thù... nên im lặng. Cần sớm có cơ chế để người dân chung tay với nhà nước, hợp lực với công nghệ; từng bước chặn đứng thảm họa hàng gian, hàng độc hại hiện nay.

Nguyễn Thị Quý Phương