Ca sĩ Jack và sự ngạo mạn kém văn hóa

Trong ca khúc mới được trình diễn tối 16/10 tại một sự kiện ở Hà Nội, Jack viết:

“Mấy đứa không ưa anh ngoài đời làm sao mà dám?/ Anh hát chơi chơi hơn một kiếp của nó đi làm”.

Nếu mục đích là khẳng định cá tính hay chất riêng, thì anh đã chọn sai cách. Những câu hát này không thể xem là sáng tạo nghệ thuật, mà là sự ngạo mạn khó chấp nhận của một nghệ sĩ, nghề nghiệp đòi hỏi trước hết phải có văn hóa.

Jack trong một sự kiện tại Hà Nội mới đây. Ảnh FBNV

Sản phẩm văn hoá nhưng kém văn hoá

Âm nhạc sinh ra để phục vụ và nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ của công chúng, nhưng Jack lại mang đến một kiểu ngôn ngữ âm nhạc thiếu kiểm soát, thậm chí thiếu tôn trọng khán giả.

“Mấy đứa không ưa anh ngoài đời làm sao mà dám?” thể hiện tâm thế thách thức, biến sân khấu thành nơi “đáp trả” dư luận, điều xa lạ với tinh thần của một nghệ sĩ chuyên nghiệp.

Câu “Anh hát chơi chơi hơn một kiếp của nó đi làm” lại càng phản cảm hơn, vì hàm ý hạ thấp giá trị lao động, phô bày cái tôi ngạo mạn và xem thường nỗ lực của người khác.

Cả hai câu hát cho thấy sự lệch lạc trong tư duy sáng tác và lỗ hổng trong ý thức văn hóa của người nghệ sĩ. Khi ca từ trở thành công cụ khẳng định cái tôi và thách thức công chúng, âm nhạc không còn là nghệ thuật, mà chỉ còn lại sự phản cảm khó chấp nhận.

Không dừng lại ở đó, câu “Fan thường kêu anh họ Lào / Lào gì cũng tôn” càng khiến người nghe phản ứng dữ dội hơn vì cách nói dễ liên tưởng đến sự dung tục đến mức khó tưởng ở một sản phẩm âm nhạc. Một nghệ sĩ có thể mạnh mẽ, nhưng không thể dùng ngôn từ cẩu thả để thể hiện cái tôi. Khi âm nhạc trở thành nơi phô diễn sự ngạo mạn, đó không còn là sáng tạo, mà là biểu hiện của sự thiếu tôn trọng công chúng.

Ca sĩ Jack J-97 và mẹ trong buổi họp báo quanh quẩn với chuyện đời tư từng bị dư luận chỉ trích Ảnh: BTC họp báo của Jack

Người nghệ sĩ có quyền sáng tạo và thể hiện cảm xúc, nhưng mọi sự sáng tạo đều cần đặt trong giới hạn của văn hóa. Với người của công chúng, lời nói và ca từ không chỉ là cảm xúc cá nhân, đó là hình ảnh đại diện cho họ trước khán giả. Khi ngôn ngữ trở nên hằn học, xúc phạm hoặc gợi phản cảm, người đầu tiên bị tổn hại chính là nghệ sĩ.

Jack không phải lần đầu vướng tranh cãi. Trong một liveshow trước đây anh từng bị phản ứng dữ dội với đoạn rap:
“Hạ được anh bằng chơi truyền thông, bị ngu à / Mấy cái cúp mà mua thì chắc một khu nhà…”.
Những tưởng đó sẽ là bài học để anh tiết chế, nhưng lần này, sự ngạo mạn lại tái diễn, cho thấy Jack quá xem thường công chúng, những người đã bao dung, bỏ qua những sai phạm, ồn ào đời tư để mong anh trưởng thành và cống hiến tài năng cho nghệ thuật. Họ không cần sự thách thức. Họ cần thái độ tôn trọng.

Không thể tiếp tục gây sốc để tạo chú ý

Sau hàng loạt ồn ào đời tư và tranh cãi nghề nghiệp và mới nhất là ồn ào của buổi họp báo về đời tư, việc Jack tiếp tục dùng ngôn từ gây sốc để thu hút chú ý chỉ khiến hình ảnh của anh thêm méo mó. Sự chú ý không đồng nghĩa với thành công. Một nghệ sĩ có thể được biết đến vì scandal, nhưng không bao giờ được tôn trọng nếu đánh đổi danh tiếng bằng sản phẩm kém văn hóa.

Khán giả có thể bao dung với lỗi lầm, nhưng họ không chấp nhận sự lặp lại, nhất là khi nó xuất phát từ thái độ coi thường người nghe. Một bài hát có thể dở, nhưng tuyệt đối không được xúc phạm công chúng, những người đã nuôi dưỡng tên tuổi nghệ sĩ bằng niềm tin và tình yêu.

Sự việc lần này không thể xem là “lỡ lời”. Nó là dấu hiệu của một hành vi sáng tác thiếu ý thức, tái diễn và xem nhẹ chuẩn mực.

Trong bối cảnh đời sống văn hóa đang đòi hỏi cao hơn về trách nhiệm xã hội, đã đến lúc cơ quan quản lý cần có hình thức xử lý phù hợp, để nhắc lại một nguyên tắc cơ bản: Người làm văn hóa phải hành xử có văn hóa.

Ngọc Tiền