Tri thức là món quà lớn nhất, quý nhất dành cho phụ nữ

Trong lịch sử phát triển của nhân loại, không có sức mạnh nào bền vững hơn sức mạnh của tri thức. Tiền bạc có thể mất đi, của cải vật chất có thể hao mòn theo thời gian, nhưng tri thức, một khi đã được tích lũy, sẽ trở thành nguồn nội lực vô tận giúp con người làm chủ cuộc sống, thích ứng với mọi biến đổi và không ngừng vươn lên. Đối với phụ nữ, tri thức càng có ý nghĩa. Nó không chỉ là chìa khóa mở cánh cửa tương lai của mỗi cá nhân mà còn là nền tảng tạo nên hạnh phúc gia đình, sự tiến bộ xã hội và sự phát triển bền vững của quốc gia.

Trong nhiều thập niên qua, Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm sâu sắc đối với sự phát triển của phụ nữ. Hàng loạt chủ trương, chính sách về bình đẳng giới, nâng cao vị thế phụ nữ, phát triển nguồn nhân lực nữ đã được ban hành và triển khai hiệu quả. Nhờ đó, phụ nữ Việt Nam ngày nay đã có những bước tiến dài trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ giáo dục, y tế, khoa học công nghệ đến kinh tế, văn hóa, quản lý nhà nước, ở đâu cũng có sự hiện diện ngày càng nổi bật của phụ nữ. Nhiều nữ lãnh đạo, nữ doanh nhân, nữ nhà khoa học, nữ trí thức đã khẳng định năng lực, bản lĩnh và đóng góp quan trọng cho sự phát triển của đất nước.

Hội Nữ trí thức Việt Nam tặng bằng khen cho các hội viên tiêu biểu tại lễ Tôn vinh và biểu dương hội viên nữ trí thức Việt Nam tiêu biểu được tổ chức sáng 9/6 - Nguồn ảnh: Thông tấn xã Việt Nam

Tuy nhiên, bước vào kỷ nguyên số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, phụ nữ đang đứng trước những yêu cầu mới, những cơ hội mới nhưng cũng không ít thách thức. Khoảng cách về trình độ công nghệ, kỹ năng số, khả năng tiếp cận tri thức hiện đại đang trở thành một trong những rào cản lớn đối với sự phát triển của nhiều nhóm phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ nông thôn, nữ lao động nhập cư, phụ nữ yếu thế và phụ nữ lớn tuổi. Trong bối cảnh đó, nếu phải lựa chọn một món quà quý giá nhất dành cho phụ nữ, thì đó không phải là những hỗ trợ mang tính ngắn hạn, mà chính là tri thức.

Sở dĩ tri thức là món quà lớn nhất, quý nhất dành cho phụ nữ là bởi tri thức giúp phụ nữ giải phóng bản thân khỏi những giới hạn vô hình của định kiến xã hội. Trong suốt chiều dài lịch sử, phụ nữ từng phải đối mặt với nhiều rào cản xuất phát từ quan niệm truyền thống về vai trò giới. Không ít phụ nữ đã phải chấp nhận từ bỏ ước mơ học tập, cơ hội nghề nghiệp hay khả năng phát triển bản thân để thực hiện những trách nhiệm gia đình. Khi được tiếp cận tri thức, phụ nữ có điều kiện nhận thức đầy đủ hơn về quyền, trách nhiệm và giá trị của mình. Tri thức giúp họ tự tin hơn, chủ động hơn và đủ bản lĩnh để lựa chọn con đường phát triển phù hợp với năng lực cũng như khát vọng của bản thân.

Tri thức còn là sức mạnh giúp phụ nữ nâng cao năng lực kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống. Trong nền kinh tế tri thức ngày nay, nguồn lực quan trọng nhất không còn là tài nguyên thiên nhiên hay lao động giản đơn mà là chất lượng nguồn nhân lực. Người phụ nữ có tri thức sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, khả năng thích ứng nghề nghiệp tốt hơn và năng lực khởi nghiệp hiệu quả hơn. Một phụ nữ có tri thức không chỉ tạo dựng cuộc sống ổn định cho bản thân mà còn góp phần nâng cao đời sống của cả gia đình. Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra, đầu tư giáo dục cho phụ nữ luôn mang lại hiệu quả xã hội cao hơn bất kỳ hình thức đầu tư nào bởi lợi ích của nó được lan tỏa qua nhiều thế hệ.

Không chỉ làm thay đổi cuộc đời mỗi người phụ nữ, tri thức còn làm thay đổi tương lai của gia đình. Người mẹ chính là người thầy đầu tiên của mỗi đứa trẻ. Trình độ nhận thức, hiểu biết và kỹ năng của người mẹ có ảnh hưởng sâu sắc đến sự hình thành nhân cách, thói quen học tập và định hướng phát triển của con cái. Một người mẹ có tri thức sẽ biết cách xây dựng môi trường giáo dục tích cực trong gia đình, biết nuôi dưỡng khát vọng học tập, tinh thần sáng tạo và ý thức trách nhiệm xã hội cho thế hệ trẻ. Vì vậy, khi trao tri thức cho một người phụ nữ là chúng ta đang đầu tư cho tương lai của cả một gia đình và nhiều thế hệ mai sau.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, vai trò của tri thức đối với phụ nữ càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ số đang làm thay đổi nhanh chóng phương thức lao động và quản trị xã hội.

Những ngành nghề truyền thống có thể mất đi, trong khi những nghề nghiệp mới liên tục xuất hiện. Điều đó đòi hỏi phụ nữ không chỉ học tập một lần mà phải học tập suốt đời. Học tập không còn là nhu cầu riêng của tuổi trẻ mà trở thành yêu cầu thường xuyên trong suốt cuộc đời mỗi con người. Chính vì vậy, cần xây dựng một hệ sinh thái học tập suốt đời dành cho phụ nữ. Mỗi tổ chức hội cần trở thành một trung tâm kết nối tri thức, lan tỏa tri thức và tạo cơ hội học tập cho hội viên. Bên cạnh các chương trình hỗ trợ sinh kế, cần chú trọng hơn đến các chương trình đào tạo kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng quản trị tài chính, kỹ năng khởi nghiệp, kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các năng lực cần thiết trong xã hội hiện đại. Mỗi phụ nữ cần được tạo điều kiện để trở thành một công dân học tập, công dân số và một chủ thể tích cực của quá trình phát triển.

Phó giáo sư, tiến sĩ Trương Thị Hiền trao học bổng cho các nữ sinh viên tại lễ ra mắt dự án Vì nữ sinh viên vượt khó, học giỏi vào tháng 10/2025 - ẢNH: NGUYỄN LOAN

Từ góc độ của đội ngũ nữ trí thức, chúng tôi cho rằng cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của mạng lưới nữ trí thức trong việc đồng hành cùng phụ nữ phát triển. Nữ trí thức không chỉ là lực lượng nghiên cứu khoa học mà còn là những người truyền cảm hứng, lan tỏa tri thức và kết nối cơ hội. Mỗi nữ trí thức có thể trở thành một người cố vấn, một người hướng dẫn, một người đồng hành với phụ nữ trẻ, phụ nữ khởi nghiệp, phụ nữ yếu thế và phụ nữ ở cơ sở. Khi tri thức được chia sẻ, giá trị của tri thức không giảm đi mà được nhân lên gấp bội.

Thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy nơi nào phụ nữ được học tập tốt hơn, nơi đó có chất lượng nguồn nhân lực cao hơn, năng suất lao động cao hơn, mức sống cao hơn và chỉ số hạnh phúc cao hơn. Đầu tư cho phụ nữ không chỉ là yêu cầu của công bằng xã hội mà còn là chiến lược phát triển quốc gia. Trong các hình thức đầu tư cho phụ nữ, đầu tư cho tri thức là khoản đầu tư mang lại lợi ích lâu dài và bền vững nhất. Bởi lẽ, có thể trao cho phụ nữ một khoản hỗ trợ để vượt qua khó khăn trước mắt; có thể trao cho phụ nữ một cơ hội việc làm để cải thiện cuộc sống; nhưng điều quý giá nhất vẫn là trao cho họ tri thức. Khi có tri thức, phụ nữ sẽ biết cách tạo ra việc làm, tạo ra thu nhập, tạo ra giá trị và tạo ra tương lai cho chính mình. Tri thức giúp phụ nữ không chỉ đứng vững trước những biến động của cuộc sống mà còn có khả năng dẫn dắt sự thay đổi.

Vì vậy, trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, chúng ta hãy cùng nhau khẳng định một thông điệp có ý nghĩa chiến lược và nhân văn sâu sắc: Hãy xem tri thức là món quà lớn nhất, quý nhất dành cho phụ nữ! Khi phụ nữ được trao tri thức, không chỉ họ được nâng tầm mà cả một gia đình được phát triển; không chỉ một thế hệ được trưởng thành mà tương lai của cả dân tộc cũng được bồi đắp bằng những giá trị bền vững của trí tuệ, nhân văn và khát vọng vươn lên.

Phó giáo sư, tiến sĩ Trương Thị Hiền
- Phó chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, Chủ tịch Hội Nữ trí thức TPHCM,
nguyên Giám đốc Học viện Cán bộ TPHCM