Giữ sĩ số học sinh sau tết ở vùng cao

Ngăn nguy cơ bỏ học, đi làm sớm

Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Khấu Ly (xã Phình Hồ, tỉnh Lào Cai) háo hức nhận tiền mừng tuổi của cô giáo sau kỳ nghỉ tết - Ảnh: H.T

Buổi học đầu tiên - sau kỳ nghỉ tết Nguyên đán - tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Khấu Ly (xã Phình Hồ, tỉnh Lào Cai), cô Trần Huyền Trang hạnh phúc đón nhận những tấm thiệp chúc mừng năm mới do chính tay học sinh làm.

Có em bẽn lẽn trao thiệp rồi chạy vụt về chỗ, có em má ửng hồng trong nắng gió vùng cao, lí nhí: “Con chúc cô mạnh khỏe ạ”. Những điều giản dị ấy là phần thưởng cho hành trình vận động không mệt mỏi của thầy cô nơi rẻo cao.

Năm học 2025-2026, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Khấu Ly có 846 học sinh, trong đó 672 em thuộc diện bán trú, đến từ 7 thôn bản. Có bản cách trường 22km, đường núi đi lại khó khăn. Để bảo đảm duy trì sĩ số sau kỳ nghỉ dài ngày, ngay từ cuối kỳ nghỉ, giáo viên đã tỏa về từng gia đình chúc tết, kết hợp tuyên truyền, vận động phụ huynh đưa con trở lại lớp đúng thời gian.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và chính quyền địa phương, ngay ngày học đầu tiên sau tết, tỉ lệ chuyên cần đạt 94,8%. Theo thầy Lại Đăng Sáng - Phó hiệu trưởng nhà trường - đây là tín hiệu tích cực, tạo tiền đề để hoàn thành nhiệm vụ năm học và nâng cao chất lượng giáo dục tại địa bàn đặc biệt khó khăn.

Không chỉ ở cấp tiểu học, bài toán giữ chân học sinh sau tết còn đặt ra rõ nét ở bậc THPT. Tại Trường THPT Mù Cang Chải (tỉnh Lào Cai), thầy Hiệu trưởng Bùi Văn Chuyển cho biết, sau tết là thời điểm một số học sinh có nguy cơ nghỉ học để đi làm, nhất là khi doanh nghiệp về tận địa phương tuyển dụng lao động.

Nhà trường vì thế tăng cường định hướng, phân tích cho học sinh hiểu giá trị của việc hoàn thành chương trình THPT - không chỉ để đủ điều kiện theo quy định về độ tuổi, sức khỏe, mà còn có nền tảng kiến thức, kỹ năng trước khi học nghề hoặc tham gia thị trường lao động.

Đáng chú ý, năm nay trường tổ chức giải bóng chuyền toàn trường thành 2 đợt: vòng đầu trước tết, vòng sau tiếp tục ngay khi học sinh trở lại lớp. Cách làm này tạo sự chờ đợi, háo hức, biến sân trường thành “điểm hẹn” đầu xuân, giúp học sinh thêm động lực quay lại lớp học.

Kiên trì gõ cửa từng nhà

Giáo viên mầm non xã Nậm Có, tỉnh Lào Cai xuống thôn bản vận động trẻ trở lại lớp - Ảnh: H.U

Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Trung Thịnh (tỉnh Tuyên Quang), cô Hoàng Thị Nguyệt cho biết, Ban giám hiệu phân công giáo viên đến từng thôn bản, từng gia đình vận động học sinh ra lớp. Có những ngày mưa kéo dài, đường lầy lội, thầy cô vẫn kiên trì đi từng nhà. Không chỉ vận động, giáo viên còn tìm hiểu hoàn cảnh, tâm lý từng em để có biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Song song đó, nhà trường ứng dụng công nghệ thông tin để cập nhật tình hình chuyên cần, tăng cường kết nối với phụ huynh, kịp thời nắm bắt các trường hợp vắng học kéo dài.

Ở bậc mầm non, thách thức còn đến từ phong tục đón tết kéo dài của đồng bào dân tộc thiểu số. Tại Trường mầm non số 2 Tủa Thàng (tỉnh Điện Biên), nhà trường xây dựng các góc học tập thân thiện, bổ sung sách, tranh ảnh, đồ dùng trực quan để tạo cảm giác hứng thú khi trẻ quay lại trường.

Công tác tuyên truyền được triển khai qua họp phụ huynh, sinh hoạt lớp và các kênh trực tuyến, nhấn mạnh ý nghĩa duy trì sĩ số và bảo đảm quyền học tập của trẻ em vùng cao.

Không chỉ ở các tỉnh miền núi phía Bắc, bài toán duy trì sĩ số sau tết cũng là nỗi trăn trở của nhiều trường học vùng biên Quảng Trị.

Tại Trường tiểu học và THCS A Túc (xã Lìa), ngày đầu trở lại học tập sau kỳ nghỉ tết, các lớp học đông đủ, không khí rộn ràng. Theo ông Trần Xuân Linh - Hiệu trưởng nhà trường - để có được sự ổn định ấy là cả một quá trình giáo viên chủ động xuống từng bản làng, phối hợp với trưởng thôn, người có uy tín để vận động học sinh.

Bên cạnh đó, nhà trường tạo không khí vui tươi đầu xuân bằng những hoạt động như Chuyến xe tri thức, Mừng tuổi sách, tổ chức đọc sách, kể chuyện theo nhóm, kết hợp trò chơi dân gian.

Tại Trường tiểu học - THCS A Xing, các hoạt động giao lưu văn nghệ, trò chơi dân gian, lì xì đầu năm được tổ chức ngay trong buổi học đầu tiên, giúp học sinh nhanh chóng bắt nhịp trở lại sau kỳ nghỉ dài.

Chính sách tiếp sức

Học sinh Trường THPT Mù Cang Chải (tỉnh Lào Cai) trong giải bóng chuyền đầu Xuân do nhà trường tổ chức - Ảnh: Đ.K

Một điểm tựa quan trọng trong duy trì sĩ số là các chính sách hỗ trợ học sinh vùng khó. Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Nậm Chảy (tỉnh Lào Cai), học sinh ở xã biên giới được hưởng Nghị định 339/2025/NĐ-CP về hỗ trợ bữa ăn trưa và gạo cho học sinh tiểu học, THCS tại các xã biên giới đất liền. Theo lãnh đạo nhà trường, chính sách này góp phần ổn định tinh thần phụ huynh, duy trì tỉ lệ chuyên cần.

Tuy nhiên, không phải trường nào cũng đủ điều kiện như vậy. Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Huổi Lếch (tỉnh Điện Biên) có 100% học sinh là người dân tộc thiểu số, nhưng do địa phương không thuộc diện xã biên giới, giáo viên và học sinh chưa được hưởng chính sách đặc thù. Trường có 9 điểm trường, trong đó có điểm cách trung tâm 38km, đường đất đi lại khó khăn. Mỗi đợt kiểm tra điểm lẻ, giáo viên phải dành cả ngày di chuyển.

Theo thầy Vũ Quang Huy - Hiệu trưởng nhà trường - để bảo đảm học sinh quay lại lớp đúng kế hoạch, giáo viên thường có mặt sớm 1-2 ngày trước khi học sinh trở lại, phối hợp với già làng, trưởng bản thành lập tổ vận động. Tuy nhiên, đơn vị vẫn thiếu giáo viên một số môn như Âm nhạc, Công nghệ, gây áp lực lớn trong giảng dạy.

Thực tế cho thấy, sau tết Nguyên đán, duy trì sĩ số ở vùng cao vẫn là “bài toán” nhiều thách thức. Nguy cơ tảo hôn, đi làm sớm, điều kiện kinh tế khó khăn, đường sá cách trở… đều có thể khiến học sinh chậm quay lại lớp.

Ngọc Minh Tâm