Vì sao trầm cảm, lo âu thường đi kèm nhau?

11/01/2026 - 06:16

PNO - Một nghiên cứu quy mô toàn cầu cho thấy, các chứng bệnh tâm lý không tồn tại độc lập, mà chia sẻ chung những "cội nguồn" sinh học sâu sắc.

Một nghiên cứu di truyền học cho thấy nhiều rối loạn sức khỏe tâm thần có mối liên hệ mật thiết về mặt sinh học - Ảnh: AI/ScienceDaily
Một nghiên cứu di truyền học cho thấy, nhiều rối loạn sức khỏe tâm thần có mối liên hệ mật thiết về mặt sinh học - Ảnh: AI/ScienceDaily

Trong thực tế, không hiếm trường hợp một bệnh nhân vừa được chẩn đoán mắc trầm cảm, lại vừa mang các triệu chứng lo âu hoặc rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD).

Vì sao các chẩn đoán này thường xuyên chồng chất lên nhau? Câu trả lời vừa được các nhà khoa học làm sáng tỏ thông qua một dự án nghiên cứu di truyền khổng lồ.

Bản đồ gen của hơn 6 triệu người

Theo công bố mới từ Đại học Virginia Commonwealth (Mỹ), các nhà nghiên cứu đã tiến hành phân tích dữ liệu di truyền của hơn 6 triệu người trên toàn thế giới. Đây được xem là một trong những nỗ lực lớn nhất từ trước đến nay nhằm giải mã cơ sở sinh học của bệnh tâm thần.

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra mối liên kết di truyền sâu sắc giữa 14 tình trạng tâm thần khác nhau. Phát hiện này phá vỡ quan niệm cũ cho rằng, mỗi rối loạn tâm thần là "một hòn đảo" riêng biệt, không liên quan đến nhau.

Thay vì tồn tại biệt lập, nghiên cứu chỉ ra rằng các tình trạng này thực chất thuộc về 5 nhóm có sự chồng lấn lên nhau. Điều này giải thích một cách khoa học lý do tại sao các bệnh lý sau đây thường xuyên xuất hiện đồng thời ở một người. Các nhóm bao gồm:

- Trầm cảm và lo âu

- Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD)

- Rối loạn lưỡng cực

- Tâm thần phân liệt

- Những rối loạn do sử dụng chất gây nghiện

Ví dụ, gen quy định sự nhạy cảm với stress có thể vừa là gốc rễ của lo âu, vừa là mầm mống của trầm cảm. Sự tương đồng về mặt sinh học khiến cho khi một cánh cửa bệnh lý mở ra, nguy cơ mắc các bệnh lý khác trong cùng nhóm cũng tăng lên.

Hy vọng mới cho việc điều trị

Phát hiện này không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà mang ý nghĩa to lớn trong thực tế điều trị. Việc hiểu rõ các rối loạn này có chung "gốc rễ" sinh học sẽ giúp các bác sĩ và chuyên gia tâm lý có cái nhìn toàn diện hơn.

Thay vì điều trị từng triệu chứng riêng lẻ, y học tương lai có thể hướng tới các phương pháp can thiệp trúng đích vào cơ chế sinh học chung, giúp giảm thiểu gánh nặng bệnh tật cho bệnh nhân và gia đình.

Nghiên cứu này là một lời nhắc nhở rằng, sức khỏe tinh thần là một mạng lưới phức tạp, và sự thấu hiểu, kiên nhẫn trong điều trị là vô cùng cần thiết.

Ngọc Hạ (theo Science Daily)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI