Tết có mùi gì trong nỗi nhớ?

Những cái tết của năm tháng sau này, mỗi dịp đón xuân cùng nhau trong lòng phố, gia đình tôi đều nhắc về những mùa tết xưa. Ký ức tết có lẽ cũng là một món quà cho những đứa con đã rời khỏi đồng làng, để lòng mãi nhớ thương những cái tết đã ở lại trong năm tháng cùng rất nhiều dư vị.

Cho dù bao nhiêu năm trôi qua, mẹ tôi vẫn nhớ “sân tết” với lá chuối phơi chờ gói bánh chưng, bánh tét, nhớ những ngày đại gia đình rộn ràng cùng nhau sên mứt, làm bánh in. Ở quê xưa, món ngon ngày tết nào cũng tự làm, rồi mang biếu, tặng cho hàng xóm và ngược lại.

Tết quê đong đầy tình cảm xóm làng, hương tết vương thơm từ đầu làng đến cuối ngõ với mùi của những bông hoa vạn thọ, mùi mứt, mùi của củi khô tí tách đêm Giao thừa…

Hình ảnh tết quê gây thương nhớ.

Trong ký ức của tôi, tết còn vương thơm trên ngón tay mùi của lá mai những ngày cuối tháng Chạp, mùi của những bộ quần áo mới mà mẹ mua cho, mùi của nồi thịt kho tàu, của dưa kiệu và cả mùi đất thơm trên con đường làng những ngày cuối năm rộn rã bước chân người rủ nhau đi chợ tết.

Tôi vẫn thường thích ngồi lại với ký ức, của mình hoặc của ai đó, lúc nào cũng là những câu chuyện đẹp, những ký ức không thể phôi pha. Khi nói với nhau về những ngày tết cũ, có lúc thấy lòng mềm như chiếc bánh mẹ nướng trên than hồng, ngọt như rổ rau non vừa nhổ ngoài vườn, lãng đãng như hàng so đũa đầu làng chìm thẫm trong sương sớm.

Tết này, người chị ở Hà Nội nói với tôi về nỗi nhớ không quên của những ngày tết cũ là thanh âm của tiếng trống làng và tiếng bước chân ông nội về nhà qua ngõ nhỏ. Người bạn ở miền Trung kể tôi nghe về mùi hương của những món bánh quê nhà mà năm tết nào của tuổi thơ cũng được ăn, giờ đã trở thành mùi hương ký ức. Người em ở miền sông nước Cửu Long nhắc tôi nhớ về những món mứt gừng, mứt dừa, mứt bí mà cả nhà cùng nhau sên trong vuông sân ngày giáp tết.

Cứ thế, tết xưa như một “ký ức tập thể” mà mỗi lần nói với nhau là một lần được chạm vào thẳm sâu cảm xúc của mỗi người. Những nỗi nhớ đẹp đẽ và khó quên, có thể nói hoài không hết.

Những ngón tay trẻ thơ lúc nào cũng vương thơm mùi bánh mứt trong những ngày tết.

Mâm cơm ngày tết khi ấy đúng nghĩa là mâm cỗ, mọi thứ đều ngon lành, mới lạ, thòm thèm. Nhiều năm sau này, gia đình ăn tết đơn giản, có lúc bữa cơm đoàn viên có rất ít món mà còn ăn không hết. Mẹ tôi thường nhắc: “Hồi đó, đám con của mẹ cứ chờ đến tàn cây nhang là cùng nhau ngồi vào bàn, rôm rả vừa ăn uống, vừa trò chuyện, gắp món này khen món kia, xong bữa thì thức ăn trên mâm cũng hết sạch”.

Cảm giác nhìn đàn con ăn uống ngon lành của bà về sau này có lẽ đã vơi đi quá nửa, đâu còn món nào mà ngày thường con cháu không được ăn. Những đổi thay của cuộc sống đã khiến cho ngày tết bây giờ với nhiều người chỉ đơn giản là khoảng thời gian được nghỉ ngơi hoặc đi chơi. Cái không khí háo hức tươi nguyên rộn ràng như thuở nào hình như đã vắng.

Nhiều năm sau này, tôi đón tết trong thành phố, mùi hương tết cũ như một miền ký ức trong ngần để mỉm cười mỗi khi nhớ về. Đời người vốn dĩ là vậy. Hiện tại thường ít khiến người ta lưu luyến hơn ngày xưa. Những “ngày xưa” ngọt ngào, đẹp đẽ, bình yên mà có lúc cũng khiến người ta cay mắt vì thương nhớ.

Mỗi năm, mùa hoa mai nở là một mùa chở đầy ký ức.

Tết cũ vương mùi của đất đồng làng, của cỏ rạ chiều cuối năm tôi đi thăm mộ ông bà ngoại. Có năm tháng, tôi về bừng mắt nhìn vườn hoa vạn thọ trổ bông, nao nao nhìn chợ quê với bóng dáng những người bà, người mẹ dắt tay trẻ nhỏ đi chợ tết. Đứa trẻ năm cũ cũng từng hào hứng trong tay mẹ đi mua sắm tết như vậy. Mua thịt, mua rau, mua gà, mua vịt, mua những cuộn giấy kẻ ca rô về dán lại tấm vách cũ, rồi thế nào cũng được mua cho đôi dép, cái nón mới, để 3 ngày tết có quần áo đẹp mặc đi xúng xính với bạn bè.

Trẻ con chẳng cần phải lo nghĩ gì xa xôi. Bây giờ, mỗi năm mới, nhìn lên mái tóc một người già của ngày xưa từng dắt mình đi chợ tết, nắm lấy đôi bàn tay ngày một nhiều vết dấu đồi mồi, mới biết sợ thời gian trôi đi như bóng nắng ngoài hiên.

Có điều gì làm ấm tim ta hơn mùi của ký ức? Có lẽ, những gì đã mất, đã qua luôn là những gì quý giá nhất trong cuộc đời của mỗi người. Chợt sợ đến một lúc nào đó trong hư vô, năm tháng này rồi cũng sẽ trở thành “tết xưa” mà người bên cạnh ta hôm nay cũng sẽ không còn nữa…

Bùi Tiểu Quyên