Shipper và văn hóa nhận hàng ở chung cư

Một câu chuyện nhỏ xảy ra cách đây hai tuần có lẽ là minh chứng rõ nét: Một shipper trẻ, trên tay xách năm bảy túi đồ ăn, vội vã lao vào thang máy giữa tiếng cằn nhằn của những cư dân đang chờ.

Chỉ vài phút sau, tiếng “choang” vang lên bên trong, theo sau là mùi nước mắm tỏa khắp khu vực. Một bình nước mắm trong đơn hàng đã vỡ, tạo nên cảnh tượng hỗn độn: shipper hoảng hốt, khách hàng bức xúc, bảo vệ lắc đầu ngán ngẩm và những túi nilon dính đầy gia vị nằm bê bết trên sàn.

Câu chuyện ấy tuy nhỏ nhưng phản ánh một thực tế lớn đang diễn ra hàng ngày. Hàng trăm shipper ra vào các tòa chung cư tại các thành phố lớn, đặc biệt trong khung giờ cao điểm. Một khảo sát của ban quản trị một chung cư tại Hà Nội cho thấy, riêng vào khung giờ từ 17g đến 20g, có khoảng 120-150 lượt shipper ra vào tòa nhà 300 căn hộ – con số đã tăng gấp ba lần so với ba năm trước. Cửa chính các tòa nhà vào giờ này thường quá tải với hai luồng người đối nghịch: cư dân đi làm về và shipper tới giao đồ, biến không gian chật hẹp thành điểm nóng của sự căng thẳng.

Dịch vụ giao đồ ăn, với tất cả mặt tích cực lẫn thách thức, đang thử thách khả năng thích ứng và xây dựng văn hóa chung của mỗi tòa nhà. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, vấn đề an ninh cũng nổi lên khi nhiều shipper được yêu cầu giao tận cửa, dẫn đến việc người lạ tự do di chuyển trong không gian riêng tư.

Một số vụ việc mất đồ, quấy rối dù chưa nhiều nhưng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo. Và không thể không kể đến gánh nặng rác thải – những túi nilon, hộp xốp, đũa dùng một lần – chất đầy thùng rác mỗi tối, gây áp lực lên hệ thống xử lý của chung cư và môi trường.

Áp lực dường như đè nặng lên tất cả các bên. Shipper vất vả chạy đua với thời gian, lại bị giới hạn bởi các quy định của nhiều chung cư như phải gửi xe, gửi CMND, chờ bảo vệ liên hệ. Khách hàng thì vẫn yêu cầu giao tận cửa. Còn ban quản trị thì ở thế khó khi phải cân bằng giữa tiện ích cho cư dân, an ninh chung và sự thoải mái của mọi người.

Tuy nhiên, thách thức cũng mở ra những giải pháp sáng tạo. Tại một chung cư cũ ở Hà Nội, nơi thiếu không gian, ban quản trị đã thiết lập “Trạm giao nhận thông minh” ngay cổng vào. Shipper chỉ cần quét mã QR, hệ thống tự động thông báo cho cư dân qua app. Cư dân có 10 phút để xuống nhận, nếu quá thời gian, đồ ăn sẽ được bảo quản trong tủ giữ nhiệt.

Kết quả sau 6 tháng thật đáng khích lệ: ùn tắc giảm 80%, lượng rác nilon giảm nhờ khuyến khích túi tái sử dụng, và shipper tiết kiệm được trung bình 7 phút mỗi đơn. Điều đáng nói là quy tắc này được xây dựng từ chính đề xuất của cư dân và những shipper thường xuyên giao hàng tại đây.

Từ thực tế đó, có thể thấy việc xây dựng một “Quy tắc ứng xử shipper – cư dân – ban quản trị” là cần thiết. Đây là bộ quy tắc mềm nhưng có khả năng điều chỉnh hành vi của tất cả các bên liên quan.

Với shipper, đó là việc tuân thủ quy định về đỗ xe, đăng ký thông tin, ưu tiên nhường đường cho cư dân trong thang máy, không bấm chuông liên tục và hạn chế túi nilon. Với cư dân, đó là việc cung cấp thông tin chính xác, đón nhận đơn hàng đúng giờ, hạn chế yêu cầu giao tận cửa khi không cần thiết và phân loại rác từ đồ đóng gói.

Còn ban quản trị cần thiết kế khu vực giao nhận hợp lý, ứng dụng công nghệ quản lý, tổ chức đối thoại định kỳ và phối hợp với các ứng dụng giao hàng để xây dựng tiêu chuẩn chung.

Văn hóa chung cư không nằm ở những khẩu hiệu to tát, mà được hình thành từ cách chúng ta ứng xử trong những tình huống nhỏ nhất: cách nhường chỗ trong thang máy, nụ cười và lời cảm ơn khi nhận đồ, việc shipper xếp gọn xe không làm cản lối đi, hay sự linh hoạt của ban quản trị trong quy định.

Chung cư vốn là không gian “cộng sinh” đặc biệt, nơi sự riêng tư và tính cộng đồng đan xen. Dịch vụ giao đồ ăn, với tất cả mặt tích cực lẫn thách thức, đang thử thách khả năng thích ứng và xây dựng văn hóa chung của mỗi tòa nhà.

Điều đáng mừng là, trong câu chuyện về bình nước mắm vỡ buổi chiều hôm ấy, chính các cư dân trong thang máy đã cùng shipper dọn dẹp, và người mua hàng đã chọn sự thông cảm thay vì khiếu nại. Câu chuyện kết thúc không bằng tranh cãi, mà bằng sự thấu hiểu. Có lẽ, chính từ những tình huống như thế, văn hóa ứng xử chung cư đang được viết nên một cách đẹp đẽ bằng sự tôn trọng và trách nhiệm của mỗi người, dù họ là cư dân, shipper hay người quản lý.

Trần Thúy Loan (phường Cửa Nam, Hà Nội)