Rà soát toàn diện các chương trình liên kết giáo dục

Phóng viên: Trên mạng xã hội, rất nhiều phụ huynh bức xúc về các chương trình liên kết trong nhà trường, cho rằng số tiền phải đóng cho các chương trình này lớn gấp nhiều lần số tiền học phí được miễn. Bà nhìn nhận vấn đề này thế nào?

Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Khoảng 5 năm trở lại đây, các chương trình liên kết giữa nhà trường với các đơn vị bên ngoài nở rộ, chủ yếu là tiếng Anh, kỹ năng sống, trải nghiệm. Phải khẳng định rằng, không phải mọi chương trình liên kết đều kém hiệu quả. Có những chương trình mang lại giá trị nhất định cho học sinh.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở cách tổ chức. Nếu triển khai tràn lan, không đánh giá kỹ lưỡng, phụ huynh sẽ gánh thêm chi phí, học sinh chịu thêm áp lực, trong khi hiệu quả chưa được nhìn nhận một cách nghiêm túc. Nhiều trường ký rất nhiều gói liên kết nhưng chưa rà soát kỹ nội dung, thời lượng và mức độ phù hợp. Khi chương trình đã diễn ra trong khuôn viên nhà trường thì nhà trường phải chịu trách nhiệm toàn diện. Bên cạnh đó, không phải tổ chức hay cá nhân nào cũng đủ năng lực để đứng lớp. Vì vậy, tôi cho rằng, cần rà soát toàn diện và siết chặt quản lý hình thức liên kết này.

* Dư luận đã nhiều lần lên tiếng về các chương trình liên kết, Bộ GD-ĐT cũng từng hứa sẽ rà soát, chấn chỉnh nhưng trên thực tế, gần như không có sự thay đổi đáng kể. Theo bà, làm thế nào để quản lý hiệu quả các chương trình liên kết này?

- Trước hết, phải nhìn thẳng vào thời lượng. Học sinh phổ thông vốn đã chịu nhiều áp lực, nếu nhà trường tùy tiện thêm lớp, thêm hoạt động mà không có giới hạn cụ thể thì quá tải là điều khó tránh. Thứ hai, phải xác định rõ mục đích của từng chương trình liên kết, xem tổ chức ra để làm gì, kỳ vọng đạt kết quả gì. Nhiều nơi, học sinh đã học tiếng Anh chính khóa nhưng vẫn phải học thêm tiếng Anh liên kết.

Tiêu chuẩn đối tác cũng phải được quy định chặt chẽ. Đây là trách nhiệm của Bộ GD-ĐT. Các chương trình chính khóa đều được xây dựng công phu, có chuẩn giáo viên, chuẩn chương trình, nên không thể thả nổi chương trình liên kết. Một vấn đề khác cần quan tâm là chi phí. Bộ GD-ĐT cần có quy định nhất định về mức chi phí cho các chương trình liên kết. Nếu không siết chặt các khoản thu khác, đặc biệt là tiền liên kết, thì chính sách miễn học phí, hỗ trợ học phí của Nhà nước sẽ không đạt hiệu quả thực sự.

Cuối cùng, cần phải khẳng định lại rằng, chương trình liên kết không phải là chương trình đào tạo chính khóa. Tất cả chương trình liên kết là xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của phụ huynh và học sinh. Không thể vì “tiện cho nhà trường”, hoặc vì một lý do nào đó mà ép buộc công khai hay ép dưới dạng “lựa chọn trên hình thức”. Mỗi gia đình có điều kiện kinh tế và định hướng khác nhau, nên phải tôn trọng quyền lựa chọn của họ.

* Một số phụ huynh cho rằng nếu các tiết học STEM, AI hay kỹ năng sống quan trọng thì nên đưa vào chính khóa để học sinh học miễn phí thay vì liên kết, thu tiền. Quan điểm của bà thế nào?

- Đây là câu chuyện khoa học giáo dục, không thể quyết định theo cảm tính. Muốn thêm hay bớt môn thì phải rà soát tổng thể, có sự tham gia của các nhà khoa học. Nếu cái gì cũng đưa vào chương trình, chúng ta sẽ biến chương trình phổ thông thành gánh nặng. Đồng thời, không nên coi nhà trường là vạn năng. Nhiều kỹ năng phải đến từ sự tự học, tự khám phá, với vai trò định hướng của giáo viên. Tuy nhiên, đây là gợi ý quan trọng để Bộ GD-ĐT cân nhắc, xem xét chương trình phù hợp với yêu cầu của mỗi giai đoạn, thời kỳ của đất nước.
* Xin cảm ơn bà.

Huyền Anh (thực hiện)