Những quy định mới của giải Oscar

Khi trí tuệ nhân tạo bắt đầu chạm đến ranh giới của diễn xuất và sáng tạo, còn điện ảnh thế giới ngày càng dịch chuyển khỏi trung tâm Hollywood, Giải Oscar buộc phải thay đổi. Những điều chỉnh mới của Viện Hàn lâm không chỉ là cập nhật kỹ thuật, mà phản ánh một câu hỏi lớn hơn: ai là chủ thể của sáng tạo trong thời đại mới, và điện ảnh toàn cầu sẽ được nhìn nhận ra sao trên sân khấu danh giá nhất hành tinh?

Giữ phần người trong thời đại AI

Thông báo mới từ Academy of Motion Picture Arts and Sciences cho thấy một thái độ rõ ràng: công nghệ có thể hỗ trợ, nhưng không được thay thế con người trong các hạng mục sáng tạo cốt lõi.

Theo đó, ở các hạng mục diễn xuất, chỉ những màn trình diễn do con người thực hiện, có sự đồng thuận rõ ràng, mới đủ điều kiện tranh giải. Quy định này nhằm ngăn chặn khả năng các nhân vật được tái tạo hoàn toàn bằng AI hoặc công nghệ số nhưng vẫn được tính là diễn xuất.

One Battle After Another - phim chiến thắng giải Phim hay nhất tại Oscar 2026. Ảnhh: Internet

Tương tự, ở các hạng mục biên kịch, tác phẩm phải có đóng góp sáng tạo mang tính quyết định từ con người. Viện Hàn lâm có quyền yêu cầu nhà sản xuất cung cấp thông tin chi tiết để xác minh mức độ sử dụng AI trong quá trình làm phim.

Đây không phải là động thái bất ngờ. Trong vài năm gần đây, tranh luận về AI đã lan rộng trong ngành công nghiệp điện ảnh, nhất là sau các cuộc đình công của biên kịch và diễn viên tại Hollywood, với nỗi lo bị thay thế bằng công nghệ.

Việc Oscar chính thức đưa ra quy định có thể xem là một tuyên bố mang tính nguyên tắc: sáng tạo điện ảnh, trước hết, vẫn là câu chuyện của con người.

Điện ảnh không còn biên giới

Song song với việc siết chặt AI, Oscar cũng mở rộng không gian cho điện ảnh quốc tế. Thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở hạng mục Phim quốc tế. Thay vì duy trì cơ chế mỗi quốc gia chỉ gửi một đại diện như trước, Viện Hàn lâm chuyển sang cách tiếp cận linh hoạt hơn, cho phép nhiều tác phẩm đủ điều kiện tranh giải nếu đáp ứng các tiêu chí chuyên môn. Đặc biệt, những bộ phim đã đạt giải hoặc được vinh danh tại các liên hoan phim lớn như Cannes Film Festival, Berlin International Film Festival hay Venice Film Festival có thể tự động đủ điều kiện tham gia mà không cần thông qua quy trình đề cử cấp quốc gia.

Một thay đổi mang tính biểu tượng khác là giải thưởng sẽ được trao trực tiếp cho đạo diễn, thay vì ghi nhận cho quốc gia như trước đây. Điều này cho thấy sự dịch chuyển trong cách nhìn: từ đại diện quốc gia sang tác giả điện ảnh.

Sentimental Value của Nauy thắng giải Phim quốc tế hay nhất tại Oscar 2026. Ảnh: Internet

Ở khía cạnh khác, quy định mới cũng cho phép một diễn viên có thể nhận nhiều đề cử trong cùng một hạng mục cho các vai diễn khác nhau. Đây là thay đổi phá vỡ một giới hạn lâu đời, mở ra khả năng ghi nhận trọn vẹn hơn cho những nghệ sĩ có một năm hoạt động nổi bật.

Nhìn tổng thể, những thay đổi của Oscar lần này không đơn thuần là kỹ thuật, mà phản ánh một giai đoạn chuyển mình của điện ảnh toàn cầu.

Một mặt, giải thưởng này đang cố gắng giữ lại phần người trong sáng tạo, trong bối cảnh AI ngày càng tiến sâu vào quy trình sản xuất. Mặt khác, Oscar cũng buộc phải mở rộng cánh cửa, khi điện ảnh thế giới không còn xoay quanh một trung tâm duy nhất. Những thành công gần đây của các phim quốc tế tại Oscar đã cho thấy xu hướng này là không thể đảo ngược. Và thay vì giữ nguyên luật chơi cũ, Viện Hàn lâm chọn cách điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế

Ở một góc nhìn rộng hơn, các thay đổi này cũng đặt ra một câu hỏi dài hạn: khi công nghệ tiếp tục phát triển, ranh giới giữa con người và máy móc trong sáng tạo sẽ được xác định lại như thế nào? Oscar có thể chưa đưa ra câu trả lời cuối cùng. Nhưng ít nhất, với những điều chỉnh mới, họ đã cho thấy một điều: giải thưởng này không muốn đứng ngoài cuộc trong cuộc tái định nghĩa điện ảnh của thời đại số.

Thảo Nguyên