Đưa chất liệu dân gian, ‘vốn cổ’ lên màn ảnh rộng

Khai thác chất liệu có sẵn

Sau Quỷ cẩu và Linh miêu, chất liệu linh dị dân gian đã chứng tỏ sức hút với công chúng, trở thành “mảnh đất màu mỡ” để người làm phim gửi gắm tình yêu văn hóa, bản sắc dân tộc qua ngôn ngữ điện ảnh. Hành trình ấy được đội ngũ biên kịch F35 Story tiếp nối ở Heo 5 móng – phim kinh dị đang nhận được nhiều tình cảm, chạm mốc 80 tỉ đồng doanh thu.

Từ câu chuyện truyền miệng rằng heo 5 móng là linh vật mang đến điềm gở, gia đình người chủ nuôi, bán hay xẻ thịt heo sẽ gặp xui xẻo, lãnh nghiệp báo, đến nay người dân Nam Bộ vẫn “ngại” nuôi, bán hay làm thịt những con heo có 5 móng dị thường này.

Phim Heo 5 móng đang nhận được nhiều tình cảm của khán giả tại rạp

Nếu gặp, họ thường gửi vào chùa chăm sóc, khi chết, những con heo này sẽ được hỏa táng và xây mộ chôn cất. Chính câu chuyện ly kỳ này đã thôi thúc đội ngũ biên kịch F35 Story đào sâu tìm tòi, nghiên cứu để đưa vào phim điện ảnh Heo 5 móng.

Đồng hành trong hành trình linh dị dân gian của Quỷ cẩu, Linh miêu và nay là Heo 5 móng, biên kịch Quốc Nguyễn cho rằng tâm linh là chất liệu rất khác với các chất liệu khai thác hiện thực xã hội. Người viết không thể chỉ tìm tòi, nghiên cứu tư liệu từ sách vở, tài liệu để lắp ghép thành một kịch bản. Điều quan trọng là sự thấu hiểu những con người đang gửi gắm niềm tin vào nó, hiểu nỗi sợ, sự tôn kính, những kiêng dè và cả hệ giá trị mà niềm tin ấy chi phối trong đời sống.

Chất liệu văn hoá dân gian được ê-kíp Heo 5 móng khai thác tốt

“Điều khó nhất khi đưa yếu tố tâm linh vào kịch bản không nằm ở việc nghĩ ra một truyền thuyết đáng sợ, mà ở chỗ người viết phải thật sự hiểu cách con người trong một cộng đồng văn hóa nhìn nhận niềm tin ấy” - biên kịch Quốc Nguyễn nói.

Theo anh, muốn khai thác tốt chủ đề tâm linh bằng ngôn ngữ điện ảnh, người viết kịch bản không chỉ cần trí tưởng tượng, mà còn cần thực sự tiếp xúc, “sống” với con người, vùng đất, nét văn hóa, tín ngưỡng mà mình đang viết về để không nhìn chất liệu tâm linh ấy bằng thái độ hời hợt hay phán xét. Chỉ khi tiếp cận các giá trị văn hóa tâm linh bằng sự tôn trọng, người viết mới kể được một câu chuyện điện ảnh thực sự thuyết phục và giàu cảm xúc.

“Với đội ngũ biên kịch của Heo 5 móng, yếu tố tâm linh không phải “lớp vỏ” để trang trí cho một bộ phim kinh dị, mà phải là cốt lõi tạo nên thế giới, xung đột và số phận nhân vật” - anh Quốc Nguyễn cho biết thêm.

Giá trị văn hóa là mấu chốt

Biên kịch Trần Xuân Mai - cũng là biên kịch tham gia Linh miêu và tiếp tục đồng hành ở Heo 5 móng - nhấn mạnh, văn hóa không thể chỉ là “phông nền” đẹp mắt phía sau câu chuyện. Khán giả có thể trầm trồ bởi những bộ trang phục, nghi lễ, phong tục được tái hiện công phu, hoành tráng trên màn ảnh rộng, nhưng thứ khiến họ ở lại với bộ phim lại là cách văn hóa hiện diện trong cuộc sống của nhân vật, tác động lên cách nhân vật suy nghĩ, sợ hãi và hành động. Bởi khi đó, người xem có thể “hòa vào” hành trình của nhân vật, từ đó nảy sinh sự đồng cảm với nhân vật.

Trong Heo 5 móng, không gian của bộ phim được dệt nên từ nhiều lớp văn hóa khác nhau, từ Phật giáo Nam Tông Khmer đến tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Tại đó, những nét văn hóa đẹp đẽ như điệu múa Apsara, múa Chằn, múa Bóng Rỗi, hình tượng Ông Tà hay đời sống tín ngưỡng Khmer không xuất hiện chỉ để tạo màu sắc lạ mắt, mà trở thành những yếu tố then chốt tạo nên thế giới tâm linh của bộ phim.

Phim kinh dị Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng được khen khi khai thác tốt chất liệu văn hoá dân gian

Trong Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng, chất liệu văn hoá dân gian của vùng Tây Bắc cũng là điểm thu hút, được đạo diễn Đỗ Quốc Trung thể hiện rất tốt trên phim. Nam đạo diễn cho hay đã dành nhiều thời gian đi điền dã để tìm chất liệu. Theo anh, hình tượng phí phông (ma lai) không chỉ hiện lên độc lập, mà gắn với không khí bí ẩn của Tây Bắc như lớp sương mù, không khí bí ẩn nơi rừng sâu thăm thẳm, hang động hun hút.

Mỗi khi đến một bản làng hay một dân tộc, đạo diễn Đỗ Quốc Trung lại được nghe một dị bản khác nhau về phí phông, điều này thôi thúc anh xây dựng một câu chuyện chung về đời sống tâm linh của một vùng đất.

Trailer phim Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng:

Không chỉ sử dụng chất liệu dân gian, các ê-kíp đưa vào phim một phần hơi thở thời đại để kết nối gần hơn với khán giả.

“Bên cạnh màu sắc tâm linh, chúng mình mong muốn đưa vào những vấn đề mang tính thời đại như sự cực đoan và độc hại của cộng đồng online, tình trạng câu like, câu view bất chấp. Trong giai đoạn phát triển câu chuyện, chúng mình luôn xác định rằng “con quỷ” không phải trung tâm tuyệt đối của câu chuyện mà chỉ là hệ quả. Gốc rễ của nỗi sợ vẫn nằm ở tham vọng, lựa chọn, sai lầm và những nghiệp quả con người tự tạo ra” - biên kịch Phạm Cao Nhân của phim Heo 5 móng cho biết.

Chất liệu linh dị dân gian được Heo 5 móng và Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng khai thác khá tốt. Nỗ lực từ các ê-kíp tạo ra những bộ phim mà khán giả vừa thấy được sự mới mẻ, vừa cảm nhận rõ bản sắc văn hoá của vùng đất. Trong thời gian tới, chất liệu linh dị dân gian có thể sẽ được khai thác nhiều hơn sau thành công của các phim kinh dị vừa ra mắt.

Minh Tú