Đóng nắp bồn cầu khi xả có thực sự ngăn virus?

Đóng nắp bồn cầu khi xả nước vẫn cần thiết, nhưng không thể thay thế việc vệ sinh – khử trùng định kỳ để giữ an toàn cho không gian sống gia đình - Ảnh: BHG

Suốt nhiều thập kỷ, chúng ta vẫn rỉ tai nhau một "nguyên tắc vàng": Hãy đóng nắp bồn cầu trước khi xả nước để ngăn vi khuẩn bay khắp phòng.

Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học mới nhất từ Goforth (Đại học Arizona) cùng ý kiến từ các chuyên gia như Arianna Castro (P&G) và Shari Cedar (AK Building Services) đã mang đến một góc nhìn bất ngờ, buộc chúng ta phải thay đổi tư duy dọn dẹp.

"Toilet Plume" – Sức mạnh phát tán của đám mây vô hình

Khái niệm "toilet plume" (đám mây khí dung) không mới, nhưng sức mạnh của nó chỉ thực sự được làm rõ qua các nghiên cứu hiện đại. Shari Cedar giải thích rằng mỗi lần xả nước sẽ tạo ra một lớp sương mù mịn chứa các mầm bệnh nguy hiểm như E. coli, norovirus hay adenovirus.

Sử dụng tia laser công suất cao, nghiên cứu từ Đại học Colorado đã hình ảnh hóa hiện tượng này với những con số gây kinh ngạc: các hạt khí dung bắn vọt ra ngoài với tốc độ 2 mét/giây và đạt độ cao 1,5 mét chỉ sau vỏn vẹn 8 giây. Những "kẻ xâm lược" vô hình này có thể lơ lửng trong không khí nhiều giờ trước khi đáp xuống các vật dụng cá nhân như bàn chải đánh răng hay khăn mặt.

Đáng lo ngại hơn, mầm bệnh có thể tồn tại bền bỉ trong nước bồn cầu qua hàng chục lần xả, khiến nguy cơ lây nhiễm không hề mất đi chỉ sau một lần nhấn nút.

Mỗi lần xả nước sẽ tạo ra một lớp sương mù mịn chứa các mầm bệnh nguy hiểm như E. coli, norovirus hay adenovirus - Ảnh: Thosenerdygirls

Trước đây, thói quen đóng nắp được đánh giá cao vì giúp giảm 30-60% các giọt bắn lớn chứa vi khuẩn như Salmonella. Tuy nhiên, nghiên cứu năm 2024 công bố trên Tạp chí Kiểm soát Nhiễm trùng Hoa Kỳ (AJIC) đã chỉ ra một "lỗ hổng" lớn: Việc đóng nắp không làm giảm đáng kể sự phát tán của các hạt virus siêu nhỏ.

Arianna Castro lý giải rằng luồng không khí mới là tác nhân cốt lõi. Do giữa nắp và bệ ngồi luôn có những khe hở li ti, áp lực xả nước vẫn đẩy virus "luồn lách" ra ngoài dễ dàng. Thậm chí, việc đóng nắp còn vô tình khiến khí dung tập trung nồng độ cao ngay mặt dưới nắp bệ, tạo ra nguy cơ lây nhiễm chéo khi chúng ta chạm tay vào. Theo bà Castro, giả thuyết đóng nắp giúp bảo vệ vùng hô hấp vẫn chưa được chứng minh đầy đủ, vì mầm bệnh vẫn lẩn khuất trong luồng khí chuyển động quanh phòng.

Chiến lược "vệ sinh kép" bảo vệ gia đình

Mặc dù đóng nắp vẫn được khuyến khích vì sự tế nhị và ngăn giọt bắn thô, nhưng các chuyên gia nhấn mạnh đây không phải là "tấm khiên" duy nhất. Để bảo vệ gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ và người già, chị em cần áp dụng quy trình vệ sinh chủ động:

Khử trùng là ưu tiên số 1: Thay vì chỉ lau dọn thông thường, hãy sử dụng chất tẩy rửa chuyên dụng cho cả lòng bồn cầu và nắp đậy ít nhất 2 lần/tuần. Đây là cách trực tiếp tiêu diệt mầm bệnh tại nguồn trước khi chúng có cơ hội phát tán.

Vệ sinh "điểm chạm" hàng ngày: Nút nhấn xả và tay nắm cửa là những nơi chứa mật độ vi khuẩn cao nhất. Hãy sử dụng dung dịch sát khuẩn để vệ sinh các vị trí này mỗi ngày.

Nên đặt bàn chải đánh răng, khăn mặt cách bồn cầu ít nhất 2m - Ảnh: T.S

Thiết lập khoảng cách an toàn: Cất giữ bàn chải đánh răng trong tủ kín hoặc đặt cách xa bồn cầu ít nhất 2 mét để tránh xa tầm với của các hạt khí dung lơ lửng.

Để không gian được "thở": Luôn bật quạt hút hoặc mở cửa sổ sau khi sử dụng để luân chuyển không khí, giúp pha loãng và đẩy các hạt mầm bệnh ra ngoài nhanh chóng.

An Huỳnh (theo BHG, GH, T.S, T.I, AJIC)