'TPHCM đã trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu, sự hy sinh'

Tự hào thành phố mang tên Bác

Phát biểu khai mạc, ông Trương Minh Huy Vũ - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM - cho biết, ngày 2/7 tới đánh dấu tròn 50 năm Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hội thảo là một trong chuỗi hoạt động của Thành ủy, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM chào mừng sự kiện đặc biệt này.

Ông Trương Minh Huy Vũ - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM - phát biểu khai mạc hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm

Theo ông, sau nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, TPHCM đã trải qua nhiều khó khăn, thử thách, đồng thời đạt được những thành tựu quan trọng, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới. Đặc biệt, trong bối cảnh thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09, thành phố đang có vị thế, tầm nhìn và động lực phát triển mới.

Hội thảo tập trung vào 4 nhóm chủ đề chính, gồm: nhìn lại chặng đường 50 năm phát triển của thành phố; nhận diện những đặc trưng, “ADN” của TPHCM từ văn hóa, con người đến tinh thần đổi mới sáng tạo; phân tích các vấn đề liên quan đến chất lượng sống của người dân, thách thức về đô thị, già hóa dân số, môi trường và nguồn nước; đồng thời đề xuất các cơ chế, chính sách đột phá nhằm giúp TPHCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, văn hóa, xã hội của cả nước.

Ông Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh các ý kiến, tham luận tại hội thảo sẽ là nguồn tham khảo quan trọng trong quá trình hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Đô thị đặc biệt. Dự kiến tại kỳ họp Quốc hội vào tháng 8 tới, nhiều nội dung của dự luật sẽ được trình, với kỳ vọng thể chế hóa những khát vọng, tầm nhìn và định hướng phát triển của TPHCM trong giai đoạn mới.

Phó giáo sư tiến sĩ Hà Minh Hồng phát biểu tham luận tại hội nghị - Ảnh: Thanh Tâm

Tham luận tại hội thảo, Phó giáo sư tiến sĩ Hà Minh Hồng - Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TPHCM- nhấn mạnh danh xưng Sài Gòn - Gia Định gắn liền với lịch sử đấu tranh anh hùng của thành phố vì độc lập, tự do, hòa bình và thống nhất đất nước; đồng thời gắn với tình cảm, niềm tin, ý chí và tâm nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho đồng bào, chiến sĩ miền Nam. Theo ông, chính những giá trị lịch sử ấy đã làm nên cơ sở để Sài Gòn - Gia Định xứng đáng được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ông cho biết, việc đặt tên thành phố theo tên Bác không phải là quyết định nhất thời, mà là kết quả của quá trình hình thành nhận thức kéo dài gần 30 năm. Từ một sáng kiến cá nhân, nguyện vọng này dần trở thành tâm nguyện chung của nhiều trí thức, nhân sĩ yêu nước, trong đó bác sĩ Trần Hữu Nghiệp là người đại diện đề xuất tiêu biểu.

Theo ông, TPHCM là niềm tự hào chính đáng của dân tộc, bởi đây là nơi người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, mở đầu hành trình đưa dân tộc Việt Nam đến với độc lập, tự do, hòa bình, thống nhất, đổi mới, phát triển và hội nhập quốc tế.

Ông cũng khẳng định, từ tâm nguyện của lòng dân, TPHCM đã trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu, sự hy sinh và ý chí gắn bó với Tổ quốc của nhân dân Việt Nam; là thành phố “vì cả nước, cùng cả nước” và cũng nhận được sự chung sức của cả nước. Việc mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, sự tri ân sâu sắc đối với vị lãnh tụ vĩ đại, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa kiệt xuất của Việt Nam.

50 năm mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, TPHCM không chỉ ghi dấu bằng những thành tựu phát triển mà còn khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới và hoàn thiện thể chế - Ảnh: Vũ Quyền

“Xé rào” thực tiễn đến kiến tạo thể chế phát triển

Tiến sĩ Trần Du Lịch cho rằng, đóng góp lớn nhất của thành phố không chỉ được đo bằng các chỉ số như GDP hay thu ngân sách, mà còn ở vai trò tiên phong trong quá trình hình thành, hoàn thiện thể chế kinh tế, góp phần giải phóng các nguồn lực phát triển của đất nước.

Theo ông, gần nửa thế kỷ qua, cùng với khát vọng phát triển của dân tộc, TPHCM đã phát huy truyền thống năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, không chùn bước trước khó khăn, thậm chí có thời điểm phải “xé rào” để tìm hướng đi mới.

Từ thực tiễn phát triển của thành phố đã hình thành nhiều mô hình, cơ chế và chính sách được Trung ương tổng kết, nhân rộng, trở thành nền tảng cho quá trình đổi mới và vận hành nền kinh tế thị trường của cả nước.

Theo tiến sĩ Trần Du Lịch, đóng góp lớn của TPHCM không chỉ nằm ở các chỉ số kinh tế mà còn ở vai trò tiên phong kiến tạo thể chế phát triển - Ảnh: Thanh Tâm

Ông nhấn mạnh, từ Nghị quyết 01 của Bộ Chính trị năm 1982 đến các chủ trương phân cấp, phân quyền và thí điểm cơ chế đặc thù sau này, TPHCM luôn được xem là nơi thử nghiệm các chính sách mới. Những kinh nghiệm từ thực tiễn thành phố đã đóng góp quan trọng vào quá trình cải cách thể chế kinh tế, quản lý đô thị và phát triển xã hội của Việt Nam.

Đề cập giai đoạn phát triển mới, ông cho rằng mục tiêu tăng trưởng GRDP 2 con số trong giai đoạn 2026-2030 không chỉ thể hiện khát vọng phát triển của TPHCM, mà còn gắn với sứ mệnh đầu tàu kinh tế của cả nước. Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, thành phố phải chuyển đổi mô hình phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và tăng trưởng xanh; đồng thời đầu tư mạnh cho hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái khởi nghiệp.

Theo tiến sĩ Trần Du Lịch, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, lợi thế của TPHCM không chỉ nằm ở quy mô kinh tế mà còn ở khả năng tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi, thể chế vượt trội và năng lực thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.

Thành phố cũng đang đứng trước cơ hội lớn khi nhiều cơ chế đặc thù đã được Quốc hội thông qua, cùng kỳ vọng sớm ban hành Luật Đô thị đặc biệt để tạo khung pháp lý đồng bộ cho quá trình phân cấp, phân quyền và phát triển.

Các đại biểu trò chuyện, trao đổi tại hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm

Ông cho rằng TPHCM đang hội tụ nhiều điều kiện để bứt phá, từ hạ tầng giao thông kết nối vùng, hệ thống đường sắt đô thị đến các dự án logistics chiến lược. Vì vậy, thành phố cần đổi mới tư duy phát triển theo hướng xây dựng niềm tin dài hạn, tập trung nguồn lực cho hạ tầng chiến lược, tái cấu trúc không gian và các ngành kinh tế theo hướng công nghệ cao, đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hạ tầng số.

Ông kỳ vọng TPHCM sẽ chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào vốn sang mô hình tăng trưởng dựa vào tri thức, nâng cao năng suất và năng lực đổi mới sáng tạo, từng bước trở thành trung tâm công nghệ, tài chính và khởi nghiệp của Đông Nam Á.

Trong đó, Luật Đô thị đặc biệt được xem là cơ hội quan trọng để thành phố xây dựng khung thể chế đột phá, hiện thực hóa khát vọng phát triển đến năm 2050 và khẳng định vị thế trong mạng lưới các đô thị toàn cầu.

Thanh Tâm