Thực phẩm bẩn vào trường học: cha mẹ còn bảo vệ con được đến đâu?

Chúng ta có thể nấu cho con một bữa cơm rất kỹ ở nhà. Chọn gạo ngon, rửa rau nhiều lần, tránh dầu chiên lại, tránh đồ chế biến sẵn. Có những phụ huynh đọc từng nhãn mác, canh từng thìa gia vị, thậm chí chấp nhận ăn uống đơn giản hơn để con được ăn phần tốt nhất. Nhưng tất cả sự cẩn trọng ấy trở nên mong manh khi cánh cổng trường khép lại, và bữa ăn của con được giao cho một hệ thống nơi mà cha mẹ không hiện diện.

Thực phẩm quá hạn, chưa rõ nguồn gốc chế biến thành bữa ăn cho học sinh ở TPHCM - Ảnh chụp màn hình

Những ngày qua, nhiều phụ huynh không khỏi bàng hoàng với thông tin thịt hết hạn, thực phẩm đông lạnh kém chất lượng, thậm chí không rõ nguồn gốc vẫn được đưa vào sơ chế để chế biến suất ăn cho học sinh tại TP.HCM. Đáng lo hơn, có trường hợp nguyên liệu ghi là thịt trâu đông lạnh nhập khẩu nhưng lại xuất hiện trong thực đơn với tên gọi “thịt bò”.

Hình ảnh thịt thối được sơ chế - Ảnh: Chụp màn hình

Không phải lời đồn. Không phải suy đoán trên mạng xã hội. Phóng viên đã trực tiếp thâm nhập, làm công nhân ca đêm tại cơ sở cung cấp suất ăn, ghi nhận hình ảnh, quy trình và cả những câu nói rất lạnh lùng: “không thối là dùng được”. Những gì được ghi lại cho thấy thực phẩm bẩn không dừng ở cổng trường. Nó đã đi thẳng vào căn bếp, nơi lẽ ra phải được bảo vệ nghiêm ngặt nhất.

Trường THCS Khánh Bình tại phường Chánh Hưng đưa thông báo tạm dừng cung cấp suất ăn bán trú từ ngày 29/1. Ngoài ra, nhà trường còn yêu cầu SAGOFOOD cung cấp văn bản xác nhận không vi phạm từ cơ quan chức năng và bài báo đính chức sự việc chính thức. - Ảnh: THCS Khánh Bình

Ngay sau khi thông tin được công bố, hàng loạt trường học tại TP.HCM đã buộc phải tạm dừng tổ chức ăn bán trú, hàng ngàn học sinh bị ảnh hưởng. Phụ huynh phải xoay xở đưa đón con giữa trưa, chuẩn bị cơm mang theo, hoặc chấp nhận những phương án tạm thời đầy bất tiện. Các cơ quan chức năng đã vào cuộc, lấy mẫu kiểm nghiệm, hứa công bố kết quả sớm. Những động thái ấy là cần thiết, nhưng chưa đủ để xoa dịu nỗi lo đã lan rất sâu.

Bởi vấn đề ở đây không chỉ là một doanh nghiệp vi phạm an toàn thực phẩm. Nỗi bất an lớn chính là cảm giác bất lực của phụ huynh trước hệ thống bữa ăn học đường. Chúng ta dạy con rửa tay trước khi ăn, không nhặt đồ rơi dưới đất, không dùng thức ăn ôi thiu. Nhưng chúng ta lại không có cách nào biết được miếng thịt con ăn ở trường được rã đông bao lâu, đã quá hạn hay chưa, hay được “phù phép” từ nguyên liệu gì.

Sự chăm chút của gia đình, trong trường hợp này, trở nên đơn độc. Nó không thể bù đắp cho một hệ thống giám sát lỏng lẻo phía sau bếp ăn tập thể. Khi phụ huynh chỉ được biết thực đơn trên giấy, còn quá trình chế biến diễn ra vào những khung giờ không có ai chứng kiến thì niềm tin được xây dựng bằng… khoảng trống thông tin.

Thực tế, bữa ăn học đường lâu nay được vận hành như một dịch vụ thuần túy. Trường ký hợp đồng, nhà cung cấp nộp hồ sơ, giấy tờ đầy đủ, con dấu hợp lệ. Nhưng hồ sơ không nấu cơm. Và giấy chứng nhận không đứng bếp. Khoảng cách giữa “đạt chuẩn trên giấy” và “an toàn trong thực tế” chính là nơi rủi ro len vào, âm thầm và dai dẳng.

Khi sự việc vỡ ra, người chịu thiệt đầu tiên là học sinh. Người lo lắng nhất là phụ huynh. Người bị đặt câu hỏi trách nhiệm là nhà trường. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc xử lý một đơn vị hay một nhà cung cấp thì nỗi lo này sẽ còn quay lại. Bởi vấn đề cốt lõi nằm ở cách chúng ta tổ chức và giám sát bữa ăn cho trẻ em, một nhóm không có khả năng tự lựa chọn và tự bảo vệ.

Bữa ăn học đường không thể chỉ được xem là một phần hậu cần. Nó là một phần của giáo dục và chăm sóc. Khi thực phẩm bẩn có thể đi thẳng vào căn bếp trường học, mọi lời dạy về an toàn, về tử tế, về trách nhiệm đều trở nên khập khiễng. Và khi phụ huynh phải tự hỏi mỗi ngày rằng “hôm nay con mình ăn gì ở trường”, đó là một câu hỏi xã hội cần được trả lời nghiêm túc chứ không chỉ là một nỗi lo cá nhân.

Chăm con ở nhà là trách nhiệm của gia đình. Nhưng bảo đảm bữa ăn an toàn ở trường là trách nhiệm của cả hệ thống. Nếu hai điều ấy không gặp nhau thì sự tận tâm của cha mẹ, dù nhiều đến đâu, cũng khó lòng bảo vệ trọn vẹn một đứa trẻ.

Minh Trung