Đừng để những viên 'ngọc trong đá' bị lãng quên

Những người phụ nữ còn 25 năm để cống hiến

Bà Tiêu Yến Trinh - Ủy viên Ban Chấp hành Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Talentnet.

Trong buổi thảo luận chuyên đề “Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước”, bà Tiêu Yến Trinh - Ủy viên Ban Chấp hành Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Talentnet - đặt ra một câu hỏi khiến nhiều đại biểu suy ngẫm:

“Khi một người phụ nữ 50 tuổi rời khỏi công việc của mình thì điều gì sẽ xảy ra?”

Theo bà Yến Trinh, nhiều người thường xem đó là dấu chấm hết của một chặng đường nghề nghiệp. Nhưng thực tế, với tuổi thọ trung bình của phụ nữ Việt Nam hiện nay đã vượt 77 tuổi, một người phụ nữ ở tuổi 50 vẫn còn hơn 25 năm phía trước để học tập, lao động và tạo ra giá trị cho xã hội.

Trong bối cảnh doanh nghiệp tái cơ cấu, bộ máy hành chính được tinh gọn, trí tuệ nhân tạo đang thay đổi thị trường lao động, một lực lượng phụ nữ rất lớn đang đứng trước ngã rẽ. Đó là những người từng giữ vị trí quản lý, chuyên môn cao, những cán bộ, công chức, viên chức nghỉ việc hoặc nghỉ hưu nhưng vẫn còn sức khỏe, kinh nghiệm và khát vọng cống hiến.

Dẫn số liệu quá trình tinh gọn bộ máy thời gian qua có hơn 77.000 cán bộ, công chức, viên chức nghỉ hưu hoặc thôi việc, bà Trinh cho rằng trong số đó có rất nhiều phụ nữ sở hữu hàng chục năm kinh nghiệm quản lý và chuyên môn sâu.

“Đây không đơn thuần là câu chuyện việc làm. Đây là câu chuyện về một nguồn vốn tri thức quốc gia chưa được khai thác đúng mức”, bà nói.

Từ thực tế đó, bà đề xuất sáng kiến “Ngọc trong đá” - một hệ sinh thái nhằm phát hiện, phát triển và tái kết nối cơ hội cho phụ nữ giàu kinh nghiệm.

Theo đề xuất, chương trình được triển khai qua bốn giai đoạn gồm phát hiện, phát triển, kết nối và lan tỏa. Trước hết là xây dựng “bản đồ phụ nữ”, nhận diện những người có chuyên môn, kinh nghiệm quản lý, kỹ năng nghề nghiệp để tiếp tục đóng góp cho xã hội. Tiếp đó là các chương trình cập nhật kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, quản trị hiện đại, cố vấn nghề nghiệp và hỗ trợ khởi nghiệp.

Một mục tiêu đáng chú ý của giai đoạn thí điểm tại TPHCM trong 6 tháng cuối năm 2026 là khảo sát 1.000 phụ nữ, đánh giá chuyên sâu cho 500 người, hỗ trợ phát triển năng lực cho 200 người và kết nối ít nhất 100 người với các cơ hội việc làm, dự án hoặc khởi nghiệp.

Theo bà Yến Trinh, thành công lớn nhất của chương trình không phải là số người được hỗ trợ mà là số người quay trở lại hỗ trợ người khác, hình thành mạng lưới cố vấn nữ và vòng tuần hoàn giá trị bền vững trong cộng đồng phụ nữ.

Tri thức là món quà lớn nhất dành cho phụ nữ

Phó giáo sư, tiến sĩ Trương Thị Hiền - Chủ tịch Hội Nữ trí thức TPHCM - phát biểu tại buổi thảo luận

Nếu tham luận của bà Tiêu Yến Trinh nhấn mạnh việc đánh thức nguồn lực đang bị bỏ quên thì ý kiến của phó giáo sư, tiến sĩ Trương Thị Hiền - Chủ tịch Hội Nữ trí thức TPHCM - lại tập trung vào yếu tố được xem là chìa khóa để phụ nữ phát triển bền vững: tri thức.

Theo tiến sĩ, trong lịch sử phát triển của nhân loại, không có sức mạnh nào bền vững hơn sức mạnh của tri thức.

“Tiền bạc có thể mất đi, của cải vật chất có thể hao mòn theo thời gian, nhưng tri thức khi đã được tích lũy sẽ trở thành nguồn nội lực vô tận giúp con người làm chủ cuộc sống và thích ứng với mọi biến đổi”, bà nói.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức lao động, phụ nữ vừa có thêm cơ hội phát triển, vừa phải đối mặt với nhiều thách thức mới. Khoảng cách về kỹ năng số, khả năng tiếp cận tri thức hiện đại đang trở thành rào cản đối với không ít phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ nông thôn, lao động nhập cư, phụ nữ yếu thế và phụ nữ lớn tuổi.

Theo tiến sĩ Trương Thị Hiền, nếu phải lựa chọn món quà quý giá nhất dành cho phụ nữ thì đó không phải là những hỗ trợ mang tính ngắn hạn mà chính là tri thức.

Bởi tri thức giúp phụ nữ có nghề nghiệp ổn định hơn, thu nhập tốt hơn, nâng cao vị thế xã hội và đủ năng lực thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động.

Không chỉ thay đổi cuộc đời của mỗi người phụ nữ, tri thức còn góp phần thay đổi tương lai của gia đình và xã hội.

“Người mẹ là người thầy đầu tiên của mỗi đứa trẻ. Khi trao tri thức cho một người phụ nữ, thực chất chúng ta đang đầu tư cho tương lai của cả một gia đình và nhiều thế hệ mai sau”, bà nhấn mạnh.

Từ góc độ nữ trí thức, bà đề xuất xây dựng hệ sinh thái học tập suốt đời cho phụ nữ; tăng cường đào tạo kỹ năng số, kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo, kỹ năng quản trị tài chính, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo; đồng thời phát huy vai trò của mạng lưới nữ trí thức trong việc tư vấn, truyền cảm hứng và lan tỏa tri thức đến cộng đồng.

Theo bà, bên cạnh các chính sách chăm lo đời sống, tạo việc làm và bảo vệ quyền lợi phụ nữ, cần đặt việc phát triển tri thức của phụ nữ vào trung tâm của mọi chính sách phát triển.

Đoàn đại biểu phụ nữ TPHCM tham dự buổi thảo luận chuyên đề “Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước”

“Khi phụ nữ được trao cơ hội và được trao tri thức, họ không chỉ thay đổi cuộc sống của chính mình mà còn tạo ra những giá trị lan tỏa cho gia đình, cộng đồng và đất nước”, cũng là thông điệp được nhiều đại biểu đồng tình tại diễn đàn.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, việc đánh thức những “viên ngọc trong đá” và đầu tư cho tri thức của phụ nữ có thể trở thành một trong những giải pháp quan trọng để phát huy nguồn lực phụ nữ trong thời kỳ mới.

Uông Ngọc - Huyền Anh