Áp lực... nhóm chat

Những thông báo liên tục từ các nhóm chat công việc, gia đình và cộng đồng đang khiến nhiều người khó thực sự nghỉ ngơi, ngay cả khi ngày làm việc đã kết thúc - Ảnh minh họa

23 giờ đêm, Phương Thảo (28 tuổi, TPHCM) vừa đặt lưng xuống giường sau một ngày dài bận rộn với công việc. Chưa kịp nhắm mắt, chiếc điện thoại đã rung lên liên tục với hàng loạt tin nhắn.

Nhóm dự án văn phòng: "Mai họp gấp nhé cả nhà". Nhóm phụ huynh: "Cô ơi, ngày mai các con mặc đồng phục hay đồ thể dục ạ?". Nhóm cư dân trong hẻm: "Đề nghị các hộ dân không được thả rông chó đi vệ sinh bừa bãi"... Thảo thở dài, với tay bật điện thoại. Cô biết rằng nếu không mở ra, cảm giác bồn chồn sợ bỏ lỡ điều gì đó quan trọng sẽ khiến cô trằn trọc cả đêm.

Nhưng ngay sau đó, cô lại rơi vào một chiếc bẫy quen thuộc: đọc một tin nhắn, rồi thêm một tin nhắn nữa, rồi kéo sang một nhóm chat khác. Đến khi nhìn lại đồng hồ, gần một tiếng đã trôi qua mà cô vẫn chưa thể ngủ.

Mỗi người là một "quần đảo" nhóm chat

Hãy thử mở điện thoại của bạn ngay lúc này và quan sát xem: có bao nhiêu nhóm chat đang hiển thị chấm đỏ thông báo, bao nhiêu tin nhắn chưa đọc? Và quan trọng hơn, có bao nhiêu nhóm trong số đó là nơi bạn thực sự chủ động muốn tham gia?

Chỉ vài năm trở lại đây, các nhóm chat đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống đô thị. Ở công sở là nhóm dự án, nhóm phòng ban, nhóm toàn công ty. Ở trường học là nhóm phụ huynh, nhóm lớp, nhóm ban đại diện. Ở nơi ở là nhóm cư dân, nhóm tầng, nhóm quản lý tòa nhà. Rồi còn nhóm họ hàng, nhóm bạn học cũ, nhóm du lịch, nhóm mua sắm...

Nhiều người hiện tham gia đồng thời hàng chục nhóm chat liên quan đến công việc, gia đình, trường học và cộng đồng, tạo nên áp lực phải luôn hiện diện và phản hồi - Ảnh minh họa

Đặc biệt với nhiều phụ nữ, số lượng nhóm chat còn dày đặc hơn thế. Họ vừa phải duy trì các nhóm công việc, vừa theo dõi sát sao nhóm lớp của con, nhóm gia đình hai bên nội ngoại, nhóm chăm sóc sức khỏe và hàng loạt nhóm cộng đồng khác. Mỗi thông báo xuất hiện đều kéo theo một trách nhiệm vô hình phải theo dõi, phản hồi hoặc ít nhất là cập nhật tình hình. Mỗi người dường như đang sống giữa một “quần đảo” các nhóm chat, nơi lúc nào cũng có biến động.

Vấn đề thực ra không nằm ở số lượng tin nhắn. Điều khiến chúng ta mệt mỏi hơn chính là việc phải liên tục chuyển đổi sự chú ý. Một tin nhắn công việc khiến chúng ta căng thẳng, ngay sau đó là một đoạn video hài hước trong nhóm bạn bè, rồi đến một cuộc tranh cãi về chỗ đậu xe trong nhóm cư dân.

Chỉ trong vài phút, bộ não phải nhảy liên tục từ trạng thái cảm xúc này sang cảm xúc khác. Mỗi lần như vậy chỉ mất vài giây, nhưng hàng trăm lần chuyển đổi như thế trong một ngày lại âm thầm bòn rút và tiêu hao toàn bộ năng lượng tinh thần của chúng ta.

Quyền được... biến mất

Ranh giới giữa công việc và thời gian riêng tư ngày càng mờ nhạt khi tin nhắn công việc có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào trong ngày - Ảnh: Reuters

Nhiều quốc gia châu Âu đã bắt đầu thảo luận và luật hóa “quyền được ngắt kết nối” sau giờ làm việc, cho phép người lao động không phải phản hồi email hay tin nhắn công việc ngoài giờ. Nhưng trước khi chờ luật pháp bảo vệ, có lẽ mỗi người cần tự học cách bảo vệ tài nguyên chú ý của chính mình.

Tắt thông báo của những nhóm không thực sự khẩn cấp, dũng cảm rời khỏi những nhóm chat không còn mang lại giá trị thực chất, đặt ra những khoảng thời gian "không điện thoại" trong ngày, và chấp nhận một sự thật đơn giản rằng: Thế giới vẫn vận hành bình thường ngay cả khi chúng ta bỏ lỡ vài chục tin nhắn.

Trong nhiều thế kỷ, con người đã đấu tranh cho quyền được lên tiếng. Có lẽ một trong những thách thức mới của thế kỷ XXI lại là quyền được im lặng, quyền được không phản hồi ngay lập tức, quyền được biến mất vài giờ mà không cảm thấy có lỗi. Bởi điều xa xỉ nhất trong thời đại này không phải là tiền bạc hay công nghệ, mà là khả năng giữ lại sự chú ý cho những điều thực sự quan trọng.

Và vì vậy, để kết nối lại với chính mình, chúng ta cần học cách rời khỏi một vài nhóm chat từ bây giờ.

Nguyễn Thuận