Tiếp nối truyền thống 80 năm vẻ vang của Quốc hội Việt Nam

Từ những lá phiếu đầu tiên

Cách đây 80 năm, hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 6/1/1946, lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên không phân biệt giới tính, thành phần xã hội, dân tộc, tôn giáo... được quyền trực tiếp bỏ phiếu để lựa chọn những người đại diện cho mình vào Quốc hội - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Bấy giờ, trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập, chính quyền cách mạng còn non trẻ, thù trong giặc ngoài, cuộc tổng tuyển cử vẫn được tổ chức dân chủ, công khai, nghiêm túc và thành công với tỉ lệ cử tri tham gia lên tới 89%. Nhìn lại mốc son này, Tổng bí thư Tô Lâm nhận định, cuộc tổng tuyển cử năm 1946 được tổ chức theo những nguyên tắc dân chủ tiến bộ nhất: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Sự kiện lịch sử ấy đã đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của Nhà nước Việt Nam mới, khẳng định một chân lý lớn: quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.

Nhân dân lao động thủ đô Hà Nội cổ động cho ngày tổng tuyển cử đầu tiên - Ảnh tư liệu

Tổng bí thư Tô Lâm nói: “Thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử đầu tiên không chỉ là thành quả của tinh thần yêu nước, ý chí độc lập, tự do của dân tộc, mà còn là minh chứng sinh động cho đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”.

Bàn về sự kiện này, tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng - nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội - cho rằng, việc tổ chức tổng tuyển cử năm 1946 là một quyết định thể hiện tư duy chính trị tiến bộ và tầm nhìn chiến lược dài hạn: “Lá phiếu của ngày tổng tuyển cử đầu tiên không chỉ bầu ra Quốc hội khóa I mà còn xác lập nền tảng chính danh cho Nhà nước Việt Nam mới”.

Theo ông, cuộc tổng tuyển cử này đã tạo ra cơ sở pháp lý và chính trị vững chắc để chính quyền cách mạng chuyển từ tính chất giành được bằng đấu tranh sang tính chất được nhân dân trao quyền, qua đó khẳng định vị thế của Việt Nam cả trong nước và trên trường quốc tế. Thực tiễn cho thấy, sự tham gia rộng rãi, tự giác và có trách nhiệm của cử tri cả nước trong cuộc bầu cử đầu tiên đã phản ánh ý thức làm chủ và khát vọng tự quyết mạnh mẽ của nhân dân sau thời gian dài mất độc lập.

“Điều làm nên giá trị lâu dài của ngày 6/1/1946 không chỉ là dấu ấn lịch sử mà là khuôn mẫu quyền lực nhà nước được hình thành và duy trì. Ở đó, Quốc hội giữ vai trò trung tâm trong việc thể chế hóa ý chí và nguyện vọng của nhân dân; quyền lực nhà nước không vận hành thuần túy bằng mệnh lệnh hành chính mà dựa trên sự ủy quyền, kiểm soát và trách nhiệm giải trình. Tinh thần ấy đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình xây dựng Nhà nước Việt Nam từ những ngày đầu lập quốc đến nay” - ông nói.

Quyết định những vấn đề khó, chưa có tiền lệ

Ngày 6/1, trong lễ kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, suốt 80 năm qua, với 15 nhiệm kỳ, trong bất cứ hoàn cảnh nào, Quốc hội đều có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc. Quốc hội xứng đáng là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và là nơi kết tinh trí tuệ, ý chí, khát vọng của cả dân tộc.

Theo ông, mỗi nhiệm kỳ của Quốc hội đều gắn chặt với các sự kiện, dấu mốc lịch sử của đất nước. Có thể kể, Quốc hội khóa I là khóa Quốc hội đặc biệt, với sự ra đời của bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946, là khóa kéo dài 15 năm, trong đó có 9 năm kháng chiến chống Pháp, sau đó từng bước cải cách dân chủ, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Quốc hội các khóa II, III, IV, V được tổ chức theo Hiến pháp năm 1959 đã có những đóng góp quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng, khôi phục kinh tế ở miền Bắc, trở thành hậu phương vững chắc cho cuộc kháng chiến ở miền Nam. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa VI đã thông qua Hiến pháp mới năm 1980, mở đầu cho bước phát triển mới...

Kế thừa và phát huy thành quả của các nhiệm kỳ trước, Quốc hội khóa XV đã khẳng định vai trò tiên phong, đi trước một bước về thể chế, quyết định những vấn đề khó, chưa có tiền lệ. Quốc hội khóa XV thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp, đánh dấu bước phát triển mới trong lịch sử lập hiến, hiến định mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước.

Đại diện cho đại biểu Quốc hội trẻ, đại biểu Nguyễn Hữu Thông (tỉnh Lâm Đồng) cho rằng, Quốc hội hôm nay không chỉ là nơi xây dựng luật mà còn là diễn đàn của trí tuệ, của đối thoại, của phản biện chính sách. Mỗi kỳ họp, mỗi phiên thảo luận, mỗi cuộc tiếp xúc cử tri đều phản ánh rõ hơn yêu cầu “Quốc hội phải gần dân hơn, hiểu dân hơn và hành động vì dân hiệu quả hơn”. Kỷ niệm 80 năm ngày tổng tuyển cử đầu tiên không chỉ là sự tri ân quá khứ mà quan trọng hơn là khơi dậy khát vọng tương lai.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ tin tưởng rằng, với trí tuệ, bản lĩnh chính trị vững vàng, khát vọng đổi mới và tinh thần phục vụ nhân dân, Quốc hội Việt Nam sẽ tiếp tục nỗ lực, phấn đấu để thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, là hiện thân sinh động của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tất cả vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Minh Quang