Lắp trạm sạc xe điện ở tất cả chung cư: Giải pháp đã có, đến lúc phải quyết liệt

Sự ra đời của Công điện số 27 do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ngày 31/3/2026 chính là một dấu mốc quan trọng, một mệnh lệnh hành động quyết liệt nhằm tháo gỡ những nút thắt bấy lâu nay trong lòng các đô thị lớn, đặc biệt là tại các khu chung cư cao tầng. Đây là văn bản mang tính thời sự cao, phản ánh tầm nhìn chiến lược của Chính phủ trong việc thúc đẩy giao thông xanh như một xu thế tất yếu.

Một điểm sạc xe máy điện của Dat Bike được chia sẻ trên mạng xã hội - Ảnh: Cộng đồng chia sẻ thông tin trạm sạc

Với tư cách là một cư dân đang sinh sống trong căn hộ chung cư, tôi thấu hiểu sâu sắc nỗi trăn trở của những người hàng xóm đang sử dụng xe điện. Lâu nay, việc sạc pin cho xe đạp điện hay ô tô điện tại chung cư vẫn luôn là đề tài gây tranh cãi nảy lửa trong các cuộc họp cư dân.

Những người tiên phong chuyển đổi sang phương tiện xanh thường xuyên rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan khi hạ tầng cơ sở tại nơi ở chưa kịp đáp ứng nhu cầu thực tế. Ban quản trị và các đơn vị quản lý vận hành thường chọn giải pháp an toàn nhất là hạn chế hoặc thậm chí cấm sạc pin dưới hầm vì lo ngại các quy chuẩn về phòng cháy chữa cháy chưa rõ ràng.

Sự trì hoãn này tạo ra rào cản tâm lý rất lớn đối với những người đang có ý định từ bỏ xe xăng.

Công điện số 27 xuất hiện như lời giải cho bài toán nan giải này, khi người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ ngành phải khẩn trương hoàn thiện hệ thống quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật. Việc ấn định thời hạn hoàn thành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư trước ngày 30/4/2026 cho thấy sự cấp bách của vấn đề.

Bộ Xây dựng được giao trọng trách nghiên cứu, sửa đổi các quy định để hướng dẫn cụ thể về thiết kế trạm sạc, đảm bảo an toàn cháy nổ và vị trí lắp đặt thuận tiện. Đây là bước đi mang tính nền tảng, tạo ra hành lang pháp lý vững chắc để các chủ đầu tư mạnh dạn thay đổi diện mạo của những hầm gửi xe vốn đã quá chật chội.

Số liệu từ Ngân hàng Thế giới cho thấy Việt Nam cần chi khoảng 2,2 tỷ USD vào năm 2030 để thiết lập mạng lưới trạm sạc toàn diện. Đây là bài toán kinh tế khổng lồ đòi hỏi sự tham gia của nhiều nguồn lực. Tuy nhiên, từ góc nhìn của một người sử dụng xe xăng lâu năm, tôi nhận thấy có một vấn đề cốt lõi cần được giải quyết là sự đồng bộ hóa hạ tầng trạm sạc. Hiện nay, hệ thống trạm sạc đang tăng lên đáng kể về số lượng, nhưng lại tồn tại thực tế là trạm sạc của hãng nào thường chỉ phục vụ riêng cho hãng xe đó. Tôi thấu hiểu lý do đằng sau câu chuyện này là bài toán về lợi ích kinh doanh và nỗ lực thu hồi vốn của những doanh nghiệp tiên phong. Việc bảo vệ hệ sinh thái riêng là chiến lược đầu tư hợp lý trong giai đoạn đầu của thị trường để tạo lợi thế cạnh tranh.

Dẫu vậy, khi xét đến bối cảnh chung cư vốn dĩ hạn hẹp, việc mỗi hãng xe sở hữu một loại trạm sạc riêng biệt sẽ dẫn đến lãng phí nguồn lực xã hội trầm trọng. Hãy nhìn vào hệ thống cây xăng hiện nay, dù xe thuộc thương hiệu nào, người dân đều có thể nạp nhiên liệu tại bất kỳ trạm xăng nào trên toàn quốc. Đây là tiêu chuẩn vàng về sự thuận tiện.

Trong Công điện, Thủ tướng đã giao Bộ Công Thương chủ trì xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn và tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng cho thiết bị sạc, dự kiến hoàn thành trong quý III năm 2026. Đây là cơ hội vàng để chuẩn hóa các đầu nối và giao thức sạc ngay từ bây giờ. Việc yêu cầu các đơn vị cung cấp hạ tầng sạc phải sử dụng chuẩn chung sẽ giúp giảm bớt gánh nặng cho hệ thống điện nội bộ của tòa nhà và tạo ra sự công bằng cho cư dân. Chúng ta cần những “cây xăng điện” đúng nghĩa, nơi mà mọi phương tiện xanh từ xe đạp điện đến ô tô đều được phục vụ. Sự tham gia của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trong việc đơn giản hóa thủ tục đấu nối và lắp công tơ riêng cũng sẽ góp phần minh bạch hóa việc sử dụng điện, giúp cư dân yên tâm về quyền lợi kinh tế của mình.

Tôi kỳ vọng rằng khi quy chuẩn kỹ thuật được ban hành vào cuối tháng 4 và các tiêu chuẩn an toàn được hoàn thiện vào cuối năm nay, chúng ta sẽ thấy làn sóng thay đổi tích cực tại các khu dân cư. Những rào cản từ phía Ban quản trị sẽ dần được thay thế bằng những hướng dẫn sử dụng khoa học. Một hệ thống trạm sạc đồng bộ, đa dụng và phủ khắp các chung cư sẽ là động lực mạnh mẽ nhất để những người dùng xe xăng lâu năm vững tin bước vào kỷ nguyên giao thông sạch.

Sự tiện lợi và tính an toàn của người dân phải luôn được đặt lên hàng đầu. Lộ trình đã có, mục tiêu đã rõ, điều chúng ta cần bây giờ là sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ, ngành và sự đồng thuận từ phía các chủ đầu tư cùng cộng đồng cư dân.

Thuý Đoàn