Xây dựng bộ quy tắc ứng xử ở chung cư để kiềm chế những cái đầu 'nóng'

Tôi muốn kể một câu chuyện nhỏ, có lẽ nhiều người cũng đã trải qua.

Cuối năm ngoái, tại sân chơi ở dưới sảnh chung cư, con trai tôi (5 tuổi) và con của một chị hàng xóm cùng tầng tranh giành một món đồ chơi. Chuyện trẻ con, xô xát một chút, thằng bé nhà tôi khóc ầm lên. Tôi đang chạy đến thì thấy chị hàng xóm (mẹ của bé kia) xông tới, một tay kéo con tôi ra, mồm liên tục quát: “Sao lại đánh bạn? Bố mẹ không dạy à?” Giọng điệu đầy giận dữ và xỉa xói.

Nên có bộ quy tắc ứng xử tại chung cư để dựa vào đó mà xử lý

Lúc đó, máu tôi cũng “dồn lên mặt”. Tôi chỉ muốn xả một trận cho bỏ tức. Tại sao có thể nặng lời với một đứa trẻ và xúc phạm cách dạy con của người khác như vậy? Nhưng tôi đã kịp hít một hơi thật sâu, bước tới ôm con và nói với chị ấy bằng giọng bình tĩnh nhất có thể: “Chị ơi, mình cùng kiểm tra xem các con có sao không đã. Chuyện trẻ con, mình là người lớn, bình tĩnh để giải quyết nhé”.

Sự việc sau đó được hóa giải. Hai đứa trẻ làm lành và chơi với nhau lại chỉ 10 phút sau. Tôi và chị hàng xóm cũng nói chuyện rõ ràng hơn. Hóa ra lúc đó chị ấy đang rất căng thẳng vì công việc nên phản ứng thái quá. Chúng tôi còn xin lỗi nhau vì sự nóng nảy.

Nhưng tôi tự hỏi: Nếu lúc đó tôi không kìm chế được? Nếu tôi gọi chồng tôi xuống, và chồng tôi cũng nóng nảy thì hậu quả sẽ thế nào? Có lẽ, vụ việc sẽ trở nên đáng tiếc, con cái chứng kiến cảnh bố mẹ xô xát, và không khí chung cư này sẽ mãi bị ám ảnh bởi sự thù ghét.

Chúng ta thấy những vụ việc gây hậu quả lớn từ mâu thuẫn ở chung cư đều bắt nguồn từ những vụ việc rất nhỏ, rất đời thường mà bất kỳ ai sống ở chung cư cũng có thể gặp: trẻ con tranh giành, tiếng ồn, vứt rác không đúng chỗ, giày dép chiếm hết lối đi, tranh chỗ để xe… Vấn đề là cách chúng ta ứng xử.

Vì vậy, tôi ủng hộ việc Ban Quản trị nên xây dựng một Bộ Quy tắc Ứng xử Văn minh để mọi người cùng tham khảo và tuân theo. Tôi nghĩ đây không phải là một bộ luật cứng nhắc để trừng phạt, mà là một kim chỉ nam, một sự nhắc nhở về văn hóa sống chung.

Bộ quy tắc này có thể bao gồm những điều rất đơn giản, thiết thực:

Ứng xử trong mâu thuẫn: Tuyệt đối không sử dụng ngôn ngữ xúc phạm, thóa mạ, đe dọa hoặc có hành vi bạo lực. Khuyến khích tìm sự hỗ trợ từ Ban quản trị hoặc Ban quản lý toà nhà khi cần. Tại nhiều chung cư ở Singapore hay Nhật Bản, việc thành lập "Hội đồng Hòa giải Cư dân" (thường gồm các cư dân có uy tín và đại diện Ban quản trị) là phổ biến. Họ đóng vai trò trung lập, lắng nghe và đưa ra khuyến nghị trước khi sự việc leo thang.

Ứng xử với trẻ em: Chủ động nhắc nhở, hướng dẫn con em mình vui chơi tại khu vực được thiết kế riêng (sân chơi, phòng sinh hoạt chung). Phụ huynh phải nhắc trẻ tránh gây ồn ào quá mức, đặc biệt trong khung giờ nghỉ ngơi (thường là sau 22 giờ đêm và từ 12 - 14 giờ trưa). Khi trẻ có xích mích, người lớn cần giữ vai trò trọng tài khách quan, tìm hiểu rõ sự việc, dạy trẻ cách xin lỗi và tha thứ, tránh việc bênh vực con một cách thiếu căn cứ.

Cư dân có thể nhắc nhở nhau một cách thân thiện, nếu tình trạng tái diễn (từ 3 lần trở lên), cư dân nên thông báo cho Ban quản lý. Nếu vẫn không cải thiện, có thể áp dụng các biện pháp theo nội quy đã thông qua, như phạt hành chính nội bộ (phạt tiền cộng vào phí dịch vụ). Đây là biện pháp hiệu quả đang được áp dụng tại nhiều chung cư cao cấp ở Hà Nội và TPHCM. Ở Đức, nhiều chung cư có "Giờ yên tĩnh tuyệt đối" (thường là chủ Nhật và ban đêm). Việc gây ồn trong khung giờ này có thể bị phạt rất nặng theo quy định của hợp đồng thuê/mua nhà.

Ứng xử trong không gian chung: Cần có quy định vị trí cụ thể, ví dụ như thang máy, hành lang thì không hút thuốc, vứt rác, dừng đỗ xe gây cản trở. Tuyệt đối bỏ rác đúng giờ, đúng nơi quy định (thùng rác phân loại), đóng gói kín để tránh rò rỉ, mùi hôi. Nếu nhà nào không tuân thủ thì có thể lập biên bản.

Một bộ quy tắc được thông qua bởi đa số cư dân sẽ tạo ra một “luật chơi” chung. Nó giúp chúng ta, khi nóng giận, có một giây phút dừng lại để suy nghĩ: “À, mình đang sống trong một cộng đồng có nguyên tắc, mình không nên hành xử theo cảm tính.”

Tất nhiên, quan trọng nhất vẫn là ý thức của mỗi người. Bộ quy tắc chỉ phát huy tác dụng khi nó đi vào nhận thức và được mọi người tôn trọng. Nó cần được phổ biến rộng rãi, treo ở những nơi dễ thấy, và đặc biệt, chính Ban Quản trị và các cư dân tích cực phải là những người tiên phong thực hiện.

Chúng ta đầu tư rất nhiều tiền để có một căn hộ đẹp, nhưng cuộc sống có thực sự chất lượng hay không lại phụ thuộc vào môi trường văn hóa và các mối quan hệ xung quanh. Hãy cùng nhau xây dựng một không gian sống mà ở đó, sự tử tế và tôn trọng được đặt lên hàng đầu. Để những câu chuyện đau lòng như của anh Thành hay chị Vân Anh mãi chỉ là bài học cho người khác, chứ không bao giờ xảy ra ở chính ngôi nhà chung của chúng ta.

Hoa Trăm