Không phát triển theo lối mòn, TPHCM hướng đến mô hình thành phố toàn cầu đáng sống

Ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TPHCM - trình bày tham luận tại Đại hội Đảng XIV - Ảnh: TTXVN

Tự đổi mới để không phát triển theo “lối mòn”

Sáng 21/1, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thay mặt Đảng bộ TPHCM, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được trình bày chủ đề: Phát huy vai trò đầu tàu, xây dựng TPHCM trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế, tạo động lực lan tỏa cho cả nước.

Theo ông, bước vào giai đoạn mới, TPHCM ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình trước kỳ vọng quốc gia.

Trong nhiều thập kỷ vừa qua, Thành phố luôn là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng, đổi mới và hội nhập của Việt Nam. Tuy nhiên, trước bối cảnh trong nước và quốc tế đang biến đổi nhanh chóng, những thành công ấy cũng đã đặt ra cho thành phố một yêu cầu cao hơn trong giai đoạn hiện nay.

“TPHCM không thể phát triển theo lối mòn mà phải chủ động tự đổi mới chính mình sâu sắc hơn, khác biệt và có chiều sâu, tầm nhìn dài hạn và bền vững hơn”, Chủ tịch UBND TPHCM nói.

Ông Nguyễn Văn Được khẳng định, khát vọng đến năm 2030 của TPHCM không tách rời mục tiêu quốc gia, khát vọng chung của quốc gia. Đó là đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, có vị thế vững chắc trên trường quốc tế.

Trong tổng thể chiến lược đó, Trung ương đã đặt TPHCM những kỳ vọng rất đặc biệt: “Không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn tăng trưởng theo cách khác biệt. Không chỉ đi trước mà còn mở đường và không chỉ thành công cho riêng mình mà phải tạo ra động lực lan tỏa cho sự phát triển chung của cả nước”.

TPHCM cũng được kỳ vọng trở thành nơi thử nghiệm các cơ chế, chính sách và là nơi hội tụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; là hình mẫu về quản trị phát triển đô thị trong giai đoạn mới.

Đoàn đại biểu Đảng bộ TPHCM sáng 21/1 - Ảnh: Quang Phúc

3 trụ cột tạo nền tảng bứt phá thực chất

Để thực hiện khát vọng đó, TPHCM xác định ba trụ cột tạo nền tảng cho bứt phá thực chất.

Trước hết, đột phá về thể chế là điều kiện tiên quyết. Chủ tịch UBND TPHCM cho hay, thể chế hiện vẫn là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, nhưng cũng là đòn bẩy mạnh mẽ nhất nếu như được tháo gỡ đúng hướng và kịp thời.

Vừa qua, Quốc hội thông qua Nghị quyết 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM, giúp cho TPHCM phát triển mạnh mẽ hơn, hướng tới phát triển hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Thành phố cần được trao và chủ động thực thi các cơ chế linh hoạt hơn phù hợp với vai trò, quy mô và sự đóng góp, từng bước thí điểm mô hình quản trị mới, rút ngắn tiến trình hành chính đến mở rộng không gian chính sách cho đổi mới sáng tạo và kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh.

Cải cách thể chế ở TPHCM không chỉ nhằm giúp thành phố vận hành hiệu quả hơn mà còn để hình thành những mô hình thực tiễn có thể nhân rộng ra cả nước.

Trụ cột thứ hai là đưa khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành động lực phát triển cốt lõi. Theo ông Nguyễn Văn Được, nếu như tiếp tục dựa chủ yếu vào vốn, đất đai và lao động giá rẻ thì TPHCM sẽ sớm “chạm trần tăng trưởng”. Con đường phát triển bền vững chỉ có thể dựa vào tri thức, công nghệ và con người.

Thành phố có lợi thế lớn và rất hiếm là về hệ thống đại học, viện nghiên cứu và địa phương lớn nhất cả nước. Cộng đồng doanh nghiệp năng động, có khả năng thích ứng mạnh mẽ, nhanh và lực lượng lao động trẻ, sáng tạo, tiếp thu nhanh và giàu khát vọng.

Vấn đề cốt lõi của phát triển không chỉ nằm ở nguồn lực mà nằm ở khả năng tổ chức, cách kết nối phát huy nguồn lực thông qua cơ chế "ba nhà".

Trong đó, yêu cầu đặt ra là nghiên cứu phải gắn với nhu cầu thị trường, đào tạo phải gắn với chiến lược phát triển và doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của hệ thống hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Nhà nước là người đặt hàng và kiến tạo phát triển.

Trụ cột quan trọng khác là phát triển hạ tầng - một bước đi trước, đi nhanh và đi xa. Hạ tầng TPHCM cần được nhìn nhận như là hạ tầng chiến lược quốc gia bao gồm hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số, kết nối vùng và hạ tầng kinh tế tri thức.

Trên nền tảng đó, Thành phố cần tái định vị vai trò địa chính trị kinh tế với ba mũi nhọn: Dịch vụ tài chính thương mại chất lượng cao; công nghiệp công nghệ cao và logistics gắn với chuỗi giá trị vùng và quốc tế.

Theo Chủ tịch UBND TPHCM, liên kết vùng là không gian phát triển tất yếu, điều kiện để phát triển bền vững. Bởi, TPHCM không thể và không nên phát triển đơn độc mà chỉ có thể bền vững khi không gian kinh tế vùng được tổ chức một cách hợp lý, chuỗi giá trị phân bổ một cách hiệu quả.

Đặc biệt, ông Nguyễn Văn Được khẳng định, phát triển kinh tế và tăng trưởng kinh tế suy cho cùng phải hướng tới mục tiêu phục vụ con người:

“TPHCM hướng đến mô hình thành phố toàn cầu đáng sống. Nơi tăng trưởng đi cùng tiến bộ, công bằng; đổi mới đi cùng bao trùm và hội nhập đi cùng với bản sắc. Một thành phố đáng sống không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế mà đo bằng chất lượng cuộc sống, mức độ gắn kết xã hội và niềm tin của người dân”, ông nói.

Cuối tham luận, Chủ tịch UBND TPHCM nhấn mạnh: TPHCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để tái khẳng định chính mình.

“Không bằng những tuyên ngôn mà bằng hành động cụ thể, cải cách thực chất và tinh thần trách nhiệm cao với đất nước. Con đường phía trước là tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh để từng bước xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững, góp phần đưa thành phố trở thành trung tâm kinh tế, đổi mới sáng tạo có sức lan tỏa trong khu vực và mang tầm quốc tế”, ông nói.

Trên hành trình đó, với quyết tâm chính trị cao nhất và khát vọng cống hiến mạnh mẽ, TPHCM cam kết nỗ lực cùng cả nước để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, tự cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, hội nhập sâu rộng và có vị thế uy tín ngày càng cao trong cộng đồng quốc tế.

Minh Quang