Trao thêm quyền cho TPHCM, tạo động lực tăng trưởng mới cho cả nước

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (tỉnh Lâm Đồng)

Sáng 8/12, Quốc hội thảo luận về dự thảo sửa đổi Nghị quyết 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù cho TPHCM.

Góp ý vào dự thảo, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (tỉnh Lâm Đồng) quan tâm tới cơ chế xây dựng Khu Thương mại tự do tại TPHCM.

Đồng tình với quy định này, đại biểu cho rằng, Khu thương mại tự do chính là bước thử thách tư duy thể chế của chúng ta trong bối cảnh đất nước đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, dựa trên đổi mới sáng tạo, dịch vụ hiện đại và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Trước hết, về tư duy quản lý, bản chất của Khu thương mại tự do là tạo ra một “nhịp vận hành thể chế mới”. Bà dẫn bài học từ Thượng Hải, Singapore hay Busan–Jinhae cho thấy, năng lực phản ứng của bộ máy quản lý trước nhịp vận động của thị trường toàn cầu.

“Quyền chủ động của địa phương được thiết kế cao hơn mức thông thường, bảo đảm quyết sách đi kịp với tốc độ thương mại, tài chính, logistics – những lĩnh vực biến động theo ngày, thậm chí theo giờ” - bà nhấn mạnh, việc dự thảo trao thẩm quyền cho UBND Thành phố là định hướng đúng đắn, phù hợp.

Về phương thức giám sát, Nhà nước phải chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên công nghệ và nguyên tắc minh bạch.

Về hiệu quả thực thi, đại biểu nêu quan điểm, ưu đãi không quyết định thành công; thể chế và năng lực tổ chức thực thi mới là nền tảng.

Các ưu đãi trong dự thảo là những bước đi quan trọng, nhưng chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong một hệ sinh thái thể chế minh bạch, hạ tầng hiện đại, logistics hiệu quả và nguồn nhân lực chuyên môn cao. Nếu cơ chế vận hành chậm, thiếu đồng bộ, hoặc đặt ra quá nhiều điều kiện làm giảm tính linh hoạt, Khu thương mại tự do sẽ khó hình thành lợi thế so sánh bền vững.

Cuối cùng, nữ đại biểu khẳng định: khu thương mại tự do phải được nhìn nhận như một “sandbox thể chế”. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy những Khu thương mại tự do thành công đều trở thành nơi định hình chuẩn mực quản lý mới trước khi lan tỏa sang hệ thống chung.

Từ những phân tích trên, đại biểu kiến nghị cần đảm bảo UBND Thành phố có quyền chủ động thực sự trong quyết định và tổ chức mô hình, phù hợp với yêu cầu về tốc độ và tính linh hoạt của thương mại hiện đại.

Cùng với đó, Nhà nước cần “số hóa” công tác giám sát bằng cách thiết lập được hệ thống giám sát bằng công nghệ, dựa trên dữ liệu thời gian thực, đảm bảo sự thông thoáng. Ngoài ra, không để “lọt lưới” các hành vi gian lận thương mại hay rửa tiền và tiến tới chuẩn mực quản trị rủi ro tương đương các trung tâm logistics – tài chính hàng đầu trong khu vực.

“Thông qua dự thảo Nghị quyết này không chỉ là trao thêm quyền cho TPHCM, mà còn trao thêm trách nhiệm thử nghiệm những mô hình quản trị hiện đại nhất, trách nhiệm giải quyết những bài toán đô thị hóc búa nhất, và trách nhiệm tạo ra động lực tăng trưởng mới cho cả nước” - đại biểu đề nghị Quốc hội thông qua Nghị quyết.

Đại biểu Dương Khắc Mai (tỉnh Lâm Đồng) - Ảnh: QH

Tán thành và ủng hộ chủ trương sửa đổi Nghị quyết 98 cho TPHCM, đại biểu Dương Khắc Mai (tỉnh Lâm Đồng) nhấn mạnh: “Đã là cơ chế, chính sách đặc thù phải có tính chất vượt trội”.

Tại dự thảo nghị quyết đưa ra nhiều điều mở cho TPHCM chủ động, tự quyết định việc thực hiện nhiều công việc. Nhưng ở cuối nhiều nội dung lại quy là “thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành như pháp luật về đầu tư hoặc theo quy định của pháp luật”.

“Như vậy, lại bị “trói buộc”, mà bị trói buộc thì mất hết tính đặc thù. Việc này trong bản báo cáo tổng kết thực hiện Nghị quyết 98 có chỉ ra nhiều cái hiện nay đang đi xin Trung ương, bởi vì phải “theo quy định pháp luật” nên làm chậm nhiều cơ hội cho đột phá phát triển” - đại biểu lưu ý.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu để sửa, loại bỏ một cách rất căn bản về những nội dung “đang bị trói” trong Nghị quyết 98.

Trong dự thảo nghị quyết có liệt kê tên các dự án, công trình rất cụ thể được thực hiện chính sách đặc thù. Nhưng, theo đại biểu, trong quá trình phát triển sẽ có những dự án khác cần bổ sung. Chính vì vậy, ông đề nghị đơn vị soạn thảo bổ sung các nội dung để đảm bảo các công trình, dự án trong tương lai nếu cần cơ chế đặc thù được thực hiện mà không phải xin bổ sung. Nếu có liệt kê thì phải nhấn mạnh đây là những công trình, dự án ưu tiên thực hiện trước.

Minh Quang