Sửa Nghị quyết 98 để TPHCM phát triển nhanh, mạnh

Phóng viên: Thưa ông, vì sao việc sửa đổi Nghị quyết 98 lại trở nên cấp thiết lúc này?

Phó giáo sư, tiến sĩ Trần Hoàng Ngân: Sau khi hợp nhất TPHCM với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM có diện tích hơn 6.773km², dân số trên 14 triệu người, trở thành một siêu đô thị nằm trong nhóm 20 đô thị lớn nhất toàn cầu. GDP của TPHCM khoảng 120 tỉ USD, lớn hơn nhiều quốc gia trên thế giới. Trong bối cảnh đó, TPHCM cần thể chế phù hợp với quy mô dân số, kinh tế để phát triển.

Bên cạnh đó, 3 khu vực hợp nhất thành TPHCM hiện nay vốn là 3 cực tăng trưởng của cả nước, mỗi cực đều giữ vai trò quan trọng: Bà Rịa - Vũng Tàu là trung tâm logistics và kinh tế biển, Bình Dương là trung tâm sản xuất, công nghiệp, còn TPHCM là trung tâm tài chính, dịch vụ, y tế, giáo dục và công nghệ… Khi đặt 3 cực này trong cùng một không gian phát triển chung, cần một khung thể chế đủ tầm để kết nối và phát huy sức mạnh của chúng, qua đó tạo động lực mạnh hơn cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Đảng, Nhà nước đặt mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao và duy trì được tốc độ tăng trưởng trên 10%/năm. TPHCM đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu này. TPHCM hiện đóng góp 1/4 GDP cả nước và 1/3 tổng thu ngân sách nhà nước, nên Nhà nước cần có thêm cơ chế để TPHCM đóng góp mạnh mẽ hơn.

Thêm vào đó, Nghị quyết 24‑NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế, xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết 31‑NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đều đặt ra yêu cầu rõ ràng là TPHCM cần có một thể chế vượt trội để phát huy toàn diện lợi thế của mình. Nghị quyết 98 của Quốc hội chỉ áp dụng cho TPHCM lúc chưa hợp nhất.

Còn hiện tại, TPHCM sau sáp nhập đã có diện tích, không gian và cấu trúc phát triển hoàn toàn khác, nên việc bổ sung các nội dung mới trong nghị quyết là rất cần thiết để phù hợp với tầm vóc của một siêu đô thị đặc biệt.

* Theo ông, những nội dung nào cần được ưu tiên điều chỉnh để có được một thể chế phù hợp với TPHCM mới?

- Nghị quyết 98 (sửa đổi) cần hướng đến nhiều nhóm nội dung, trong đó có quản trị đô thị, đặc biệt là công tác quy hoạch và phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Nhu cầu đầu tư hạ tầng của TPHCM trong giai đoạn tới là rất lớn, trong khi tỉ lệ ngân sách để lại cho thành phố còn hạn chế, nên phải tạo được cơ chế thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư, từ đó tăng sức hấp dẫn họ.

Một nội dung quan trọng khác là mở rộng phạm vi nhà đầu tư chiến lược. Với TPHCM mới, nhu cầu phát triển đòi hỏi phải mở rộng nhà đầu tư chiến lược sang nhiều lĩnh vực hơn - như văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục, hạ tầng, trung tâm tài chính, cảng quốc tế, khu thương mại - bên cạnh khoa học, công nghệ. TPHCM cũng rất cần một cơ chế cho khu thương mại tự do thế hệ mới. TPHCM có đường biển dài và đẹp, có điều kiện phát triển kinh tế biển, logistics và các cảng trung chuyển quốc tế.

Ngoài ra, phải bổ sung các cơ chế đặc thù cho hệ thống chính quyền địa phương 2 cấp để vừa tinh gọn bộ máy, vừa đảm bảo được hiệu năng, hiệu quả, nhất là cấp phường, xã bởi nhiều phường, xã của TPHCM có dân số từ 100.000-200.000 người.

* Một số chuyên gia cho rằng phân cấp, phân quyền là chìa khóa cho TPHCM trong giai đoạn mới. Ông nghĩ gì về ý kiến này?

- Từ trước đến nay, TPHCM luôn là địa phương đóng góp nhiều nhất cả nước. Để có thêm động lực tăng trưởng, TPHCM cần có cơ chế để huy động được các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực ngoài nhà nước. Chủ trương của Đảng và Nhà nước là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nên càng cần đẩy mạnh việc này với một siêu đô thị như TPHCM. Trong Nghị quyết 98, nội dung phân cấp, phân quyền cho HĐND và UBND TPHCM là điều cần làm và cần được bổ sung chi tiết hơn trong lần sửa đổi này, để chính quyền thành phố chủ động hơn trong các nhiệm vụ được giao và đáp ứng yêu cầu phát triển thực tế.

* Xin cảm ơn ông.

Minh Quang (thực hiện)