Đặt phụ nữ, trẻ em vào trung tâm của Luật Đô thị đặc biệt

Cơ chế riêng bảo vệ phụ nữ, trẻ em

Góp ý tại buổi hội thảo, bà Ung Thị Xuân Hương - Chủ tịch Hội Luật gia, Phó chủ tịch Hội Nữ trí thức TPHCM - cho rằng, đây là đạo luật đặc biệt với nhiều cơ chế vượt trội, tuy nhiên, dự thảo hiện mới dừng ở các nguyên tắc chung về bảo đảm quyền con người, quyền công dân và công bằng xã hội, mà chưa chuyển hóa thành các cơ chế cụ thể, đặc biệt cho nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương trong đô thị đặc biệt.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân (đứng) - Thành ủy viên, Chủ tịch Hội LHPN TPHCM - thông tin về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt

Theo bà, đối với trẻ em, cần bổ sung các chính sách như trường học gần nơi cư trú, nhà trẻ tại khu công nghiệp - khu chế xuất, hỗ trợ trẻ nhập cư đi học, xây dựng không gian vui chơi công cộng, tuyến đường an toàn đến trường, khám sức khỏe học đường định kỳ, tư vấn tâm lý học đường và cơ chế bảo vệ trẻ em trên môi trường số.

Đối với phụ nữ, bà Xuân Hương cho rằng dự thảo chưa nhận diện phụ nữ như một chủ thể chính sách độc lập cần có cơ chế riêng. Trong bối cảnh TPHCM phát triển kinh tế đêm và chuyển đổi số mạnh mẽ, bà đề nghị cần có chính sách bảo vệ lao động nữ trong khu vực phi chính thức; hỗ trợ đào tạo lại, chuyển đổi nghề cho phụ nữ bị tác động bởi tự động hóa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Theo bà, dự thảo còn thiếu cơ chế lồng ghép giới trong quy hoạch đô thị, đầu tư công, giao thông, nhà ở, an sinh xã hội và chuyển đổi số…

Luật sư Nguyễn Thị Thanh - Phó chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em thành phố - đề nghị ban soạn thảo bổ sung “Báo cáo đánh giá tác động giới” khi trình dự thảo luật ra Quốc hội nhằm bảo đảm việc lồng ghép giới được thực hiện thực chất, tránh hình thức, làm cơ sở giám sát quá trình triển khai các chính sách liên quan đến phụ nữ và trẻ em. Bà Nguyễn Thị Thanh cũng kiến nghị mở rộng hệ thống an sinh xã hội, tạo cơ hội việc làm bình đẳng; duy trì Quỹ hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế; ưu tiên nhà ở xã hội cho lao động nữ khó khăn và nghiên cứu mô hình “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” kết nối với các dịch vụ y tế, tư vấn tâm lý, trợ giúp pháp lý và hỗ trợ khẩn cấp cho phụ nữ, trẻ em bị bạo lực, xâm hại hoặc mua bán người.

Luật sư Đỗ Ngọc Thanh - thành viên Câu lạc bộ “Nam giới tiên phong thúc đẩy bình đẳng giới TPHCM” - cho rằng, dự thảo chưa hình thành ngân sách có trách nhiệm giới trong quá trình triển khai các chính sách đô thị đặc biệt. Ông kiến nghị bổ sung chính sách bảo đảm an toàn cho phụ nữ trong không gian công cộng, giao thông công cộng, nơi làm việc, khu kinh tế đêm và không gian số. Theo ông, khi TPHCM mở rộng kinh tế đêm, phát triển giao thông công cộng và khai thác không gian công cộng, cần bổ sung các tiêu chí tối thiểu như chiếu sáng, camera, đường dây nóng, điểm hỗ trợ khẩn cấp, cơ chế phòng chống quấy rối, bạo lực giới, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xử lý phản ánh trên nền tảng số. Luật sư Đỗ Ngọc Thanh kiến nghị bổ sung quy định về lồng ghép bình đẳng giới, ngân sách có trách nhiệm giới, dữ liệu giới và báo cáo định kỳ. Bổ sung trách nhiệm phối hợp giữa chính quyền thành phố, MTTQ thành phố, Hội LHPN TPHCM và các tổ chức chính trị - xã hội trong thực hiện, giám sát, phản biện chính sách phụ nữ.

Đô thị đặc biệt không thể thiếu góc nhìn phụ nữ

Ở góc độ người làm báo, bà Phạm Thị Vân Anh - Phó tổng biên tập Báo Phụ nữ TPHCM - cho rằng, phát triển kinh tế và xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy tăng trưởng là tất yếu. Nhưng giá trị bền vững của một đô thị còn nằm ở sự phát triển xã hội và chất lượng sống con người, trong đó có vai trò của phụ nữ. Bà đề xuất, thành phố cần xây dựng “thương hiệu phụ nữ thành phố” với những hệ giá trị, phẩm chất, bản sắc riêng của phụ nữ Sài Gòn - TPHCM năng động, nghĩa tình và hiện đại. Bà cũng nhấn mạnh việc cần đánh giá tác động giới trong tất cả các quy hoạch, đề án, dự án phát triển đô thị, bởi phụ nữ và trẻ em là những nhóm chịu nhiều tác động trực tiếp từ môi trường sống và các chính sách an sinh.

Liên quan đến tình trạng TPHCM có tỉ suất sinh thấp, bà Vân Anh cho rằng, mọi sự phát triển đều bắt đầu từ con người, nhưng các chính sách khuyến sinh hiện chủ yếu mới dừng ở mức động viên tinh thần nên chưa tạo ra chuyển biến rõ rệt. Theo bà, thành phố cần có những chính sách khuyến sinh đủ mạnh, mang tính đặc biệt và thực chất hơn để tạo ra thay đổi lâu dài, bền vững.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Thị Ngọc Diệp - Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, Phó chủ tịch Hiệp hội Y học TPHCM, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng thực phẩm thành phố - cho rằng, dự thảo cần quan tâm nhiều hơn đến phát triển hệ thống y tế và an sinh xã hội gắn với mục tiêu xây dựng “đô thị khỏe mạnh”. Theo bà, đầu tư cho sức khỏe cần được nhìn nhận là đầu tư cho tăng trưởng bền vững. Bà đề xuất bổ sung quy định đánh giá tác động sức khỏe trong quy hoạch đô thị, đồng thời lưu ý TPHCM đang đối mặt với quá trình già hóa dân số, tỉ lệ sinh giảm, từ đó đặt ra yêu cầu cạnh tranh nguồn nhân lực chất lượng cao và thu hút lao động trình độ cao trong tương lai.

Ở góc độ quản trị đô thị, phó giáo sư, tiến sĩ Huỳnh Văn Thới - nguyên Quyền giám đốc Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại TPHCM - đánh giá, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đã thể hiện bước tiến đáng chú ý trong tư duy lập pháp về tổ chức chính quyền đô thị và phân bổ quyền lực giữa trung ương với địa phương. Ông đề xuất rà soát toàn bộ dự thảo để phân định rõ nội dung nào thuộc phân quyền, nội dung nào thuộc phân cấp hay ủy quyền, đồng thời xác lập rõ hơn quyền quyết định cuối cùng của TPHCM trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, tài chính - ngân sách, quản lý đất đai, phát triển hạ tầng, tổ chức bộ máy và quản lý nhân sự.

Theo ông Huỳnh Văn Thới, Luật Đô thị đặc biệt chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo dựng được một cấu trúc quyền lực có khả năng vận hành trong thực tiễn, nơi quyền lực được trao không chỉ dừng ở hình thức mà phải chuyển hóa thành năng lực quản trị thực chất cho một siêu đô thị như TPHCM.

Trang Nguyễn