Du khách nước ngoài say mê lễ khai hạ của người Mường

Như một nhịp hẹn quen thuộc mỗi độ xuân về, cứ vào ngày mùng 7 và mùng 8 tháng Giêng hằng năm, cộng đồng người Mường ở phường Tân Lập (tỉnh Đắk Lắk) lại quây quần bên nhau tổ chức lễ khai hạ (hay còn gọi là lễ hạ nêu).

Không chỉ là nghi lễ đánh dấu thời khắc xuống đồng mở đầu mùa vụ mới, lễ hội còn gửi gắm ước vọng quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Thầy mo dẫn đầu đoàn nghệ nhân tiến vào đình Lạc Sơn

Người dân xúng xính quần áo đẹp đến đình để dự lễ hội

Từ sáng sớm, không gian Đình Lạc Sơn (phường Tân Lập) đã rộn ràng tiếng cồng chiêng như lời mời gọi bà con khắp các thôn, tổ dân phố trở về đình làng dự hội. Trong sắc xuân cao nguyên, đông đảo người Mường xúng xính trong những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, tay bắt mặt mừng, hồ hởi tham gia ngày hội lớn của cộng đồng.

Từng đội nghệ nhân chiêng Mường xếp thành hàng dài từ cổng đình tiến vào, tấu lên bài chiêng đón khách trang trọng. Bên trong đình, mọi người tất bật chuẩn bị lễ vật, sắp đặt ngay ngắn trên bàn thờ.

Ông Bùi Văn Thành (SN 1971), nghệ nhân mo Mường tại tổ dân phố 2B (phường Tân Lập) cho biết, từ năm 1955, nhiều người dân tộc Mường ở huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình (cũ) đã di dân vào Đắk Lắk lập nghiệp. Sau khi đặt chân lên vùng đất đỏ bazan, năm 1959, bà con chung tay dựng đình Lạc Sơn để tưởng nhớ công ơn các vua Hùng.

Hơn nửa thế kỷ qua, ngôi đình trở thành điểm tựa tâm linh của cộng đồng, nơi duy trì đều đặn 3 lễ chính trong năm gồm: Lễ khai hạ (mùng 7-8 tháng Giêng), lễ xuống mùa (ngày 15/3 âm lịch) và lễ thượng điền, rửa lá lúa (ngày 15/7 âm lịch).

Tiếng chiêng ngân vang như lời mời gọi mọi người đến tham dự lễ hội

Nghi thức cúng các vị vua trong đình

Trong đó, lễ khai hạ được xem là nghi lễ quan trọng nhất, mở đầu cho một năm lao động sản xuất. Ngay từ chiều mùng 7 tháng Giêng, bà con các làng người Mường đã cùng nhau gói bánh chưng chay, làm oản, muối mè để dâng cúng các vua Hùng và những bậc tiền nhân có công lập làng, dựng đình. Suốt đêm, hương khói được duy trì trang nghiêm với mong ước một năm mới bình an, lúa chắc hạt, mùa màng tươi tốt, không bị sâu bệnh phá hoại.

Sáng mùng 8, nghi thức chính thức diễn ra. Người dân trong làng cùng nhau mổ một con heo lớn làm lễ vật dâng cúng. Bên cạnh đó, không thể thiếu bình rượu cần - biểu tượng cho sự ngọt ngào của năm mới. Quanh bình rượu có nhiều cần, mỗi cần tượng trưng cho một dòng họ trong làng, thể hiện tinh thần đoàn kết, đồng lòng của cộng đồng.

Lễ khai hạ (hạ nêu) diễn ra trong không khí trang nghiêm

Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội rộn ràng. Sân đình ngập tràn tiếng cười với hàng loạt trò chơi dân gian như ném đúm, leo cột mỡ, đập heo đất, bịt mắt bắt vịt, kéo co… thu hút đông đảo người dân tham gia.

Trong đó, trò ném đúm mang ý nghĩa mở đầu cho một năm mới an khang, thịnh vượng, đồng thời là “sợi tơ hồng” gắn kết tình cảm đôi lứa qua những lần tung bắt khéo léo.

Các trò chơi dân gian không chỉ hấp dẫn người dân địa phương mà còn tạo ấn tượng mạnh với du khách nước ngoài.

Ông Mark Schmits phấn khởi tham gia các trò chơi tại Lễ khai hạ

Vị khách nước ngoài bịt mắt để tham gia trò chơi đập heo đất

Ông Mark Schmits cùng đồng đội vui mừng khi được trao thưởng sau phần thi bịt mắt bắt vịt

Ông Mark Schmits, du khách đến từ Canada, chia sẻ: “Tôi rất vinh dự khi được mời tham dự lễ hội truyền thống của người Mường. Đây là một truyền thống lâu đời. Tôi yêu cách lễ hội tôn vinh quá khứ, hiện tại và tương lai của người dân Việt Nam. Đây là dịp để gia đình, cộng đồng sum họp. Qua đây, tôi ước mơ đất nước mình cũng có được bản sắc văn hóa đậm đà như các dân tộc Việt Nam”.

Sau đây là một số hình ảnh Báo Phụ nữ TPHCM ghi nhận tại Lễ khai hạ:

Văn Nguyên