Menu

Tôi muốn gió mãi là nụ hôn ...

19:45 01/07/2016

pno
Không phải ngẫu nhiên mà người ta hay nói “Ăn quận Năm, nằm quận Ba, hát ca quận Một, trấn lột quận Tư”. Có lẽ quận Tư luôn là vùng đất dung thân cho dân nghèo bốn phương tám hướng.

Qua nhiều thế hệ, quận Tư mặc nhiên được nghĩ đến như một vùng đất dữ dằn của giới giang hồ, đâm thuê chém mướn. Trước giải phóng, Q.1 cách Q.4 một con kênh, nhưng bên kia kênh là Sài thành hoa lệ rực rỡ đèn màu, còn bên này là vùng đất đói nghèo, nhà cửa tạm bợ, đường nhỏ, hẻm sâu, đèn dầu tăm tối. Rồi những năm Mỹ sang, khu cảng vùng Q.4 thu hút đủ loại giang hồ từ cao cấp đến mạt hạng. Cù lao Khánh Hội xuất hiện những cái tên kho 5, khu Hai mươi thước, Oxi Gạch, hẻm chùa Giác Quang, Ô Cầu Dừa, hãng Phân, xóm Dừa, khu Sân banh Gò Mụ, viện Bài lao, hẻm Hiệp Thành… những địa danh mà nghe qua người dân lương thiện thành phố không khỏi rùng mình!

Có một thời nhắc đến quận Tư người ta nghĩ ngay đến con đường Tôn Đản. Đó là con đường nối từ đường Trịnh Minh Thế (tức đường Jean Eudel cũ - nay là Nguyễn Tất Thành) đến cuối đường đụng Tôn Thất Thuyết chạy cặp dòng kênh Tẻ. Đầu đường là dân bốc vác bến tàu, chạy xích lô máy, xích lô đạp, xe ba bánh, đánh xe ngựa từ kho 5 đến kho 11. Cuối đường, là dân ghi đề, đánh bạc… Không ít người sống trên con đường Tôn Đản ăn cơm tù nhiều hơn cơm nhà. Không ít người nhắc đến Tôn Đản gắn liền với những cái tên giang hồ khét tiếng như Đại Cathay, Năm Cam, Dũng chùa, Phong khùng...

Toi muon gio mai la nu hon ...

Nhưng quận Tư đâu chỉ có ghê sợ như vậy. Có sống ở đây mới biết dân quận Tư ít nhiều cũng còn lưu giữ tính cách “kiến nghĩa bất vi vô dõng giả”, 65% dân quận Tư trong nhà có bàn thờ Quan Công. Dân quận Tư có máu lưu dân trong người, không tự hào mình là người thanh lịch, không khách sáo mà cũng chẳng mời lơi. Họ lấy bụng thiệt tình mà đãi nhau, không ganh tị , không thắc mắc, không kỳ thị, miễn là chơi được thì… làm một ly! Tính nghĩa khí ấy làm nên bản sắc của người quận Tư.

Trước giải phóng, những phong trào sinh viên xuống đường, những cuộc quyên góp cho đồng bào lũ lụt miền Trung, những cuộc vận động trên tinh thần lá lành đùm lá rách… dù nghèo họ vẫn sẵn lòng nhịn một bữa nhậu để ủng hộ. Người dân quận Tư cũng chẳng cần biết anh là ai, miễn anh làm đúng thì họ ủng hộ, chở che. Nhớ ngày xưa, tôi, anh Ba Đua (nguyên Phó bí thư Thường trực Nguyễn Văn Đua) và nhiều sinh viên hoạt động nội thành trong lúc nguy cấp, bị bố ráp sau những cuộc biểu tình… nếu không được các mẹ, các chị, các chú, các anh ra tay nghĩa hiệp thì khó lòng thoát khỏi tù bày, bắt bớ… Họ không cần biết “mấy thằng sinh viên này làm gì, nhưng thấy bị lính rượt bắt thì giúp nó thôi”.

Sau giải phóng, tôi được điều về tiếp quản quận Tư, vùng đất tôi sinh ra và lớn lên. Nơi khét tiếng du đãng, giang hồ một thời và cũng là nơi mình mang ơn nhiều người. Khi nhận nhiệm vụ, rất nhiều người lo lắng băn khoăn liệu tôi có kham nổi? Tôi cũng vậy, nhưng tôi có sự tự tin nhất định vì chính mình là dân quận Tư. Tôi hiểu quận tư là vùng đất dữ, nhưng không phải chỉ có tiêu cực mà còn có sự gắn bó tình cảm của những người tha phương cầu thực mong muốn cách mạng mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn. Làm cách mạng để làm gì nếu không lo cho dân nghèo. Lo cho dân hết nghèo chính là phẩm giá cốt lõi của người cách mạng.

Trước năm 1975, quận Tư nổi tiếng với con đường Tôn Đản khét tiếng, đời sống dân chúng túm tụm trong những hẻm sâu, nhà tạm. Sau năm 1975, nhất định quận Tư phải trở thành một địa phương điển hình để chứng minh tính ưu việt của chế độ. Những con đường mới mở ở quận Tư phải to, đẹp và trở thành những con đường tiêu biểu của quận sau ngày thống nhất đất nước. Chỉnh trang đô thị là cách để thay đổi, đưa quận Tư từ nơi nghèo nhất thành nơi đáng sống nhất. Sự trăn trở này đúng với mong muốn của lãnh đạo thành phố nên có sự cộng hưởng.

Giờ đây quận Tư không còn là cù lao cô lập bởi sông Sài Gòn, rạch Bến Nghé, kênh Tẻ mà đã là một trong những quận trung tâm với những cây cầu dáng dấp hiện đại uốn lượn nối liền quận nhất, quận năm, quận bảy, quận tám… Nhiều con đường nhỏ hẹp trước đây được mở rộng nối liền các quận Đông Tây Nam Bắc bao quanh. Nhiều khu nhà rách nát được thay thế bằng các chung cư cao tầng, các tòa cao ốc văn phòng khang trang, sạch đẹp… Nghĩa khí người dân quận Tư nhanh chóng được khơi dậy bằng các chương trình vì tình làng nghĩa xóm, vì cộng đồng, làm vơi đi nỗi khốn khổ bất hạnh của những mảnh đời cơ cực.

Quận Tư hôm nay đã là vùng đất văn hóa đáng sống. Nhìn thấy diện mạo mới của quận Tư, ít nhiều cũng có một phần công sức nhỏ nhoi của mình. Hôm qua, khi đi ngang qua quán phở khuya, thấy nhiều chị công nhân vệ sinh ngồi ăn những tô phở bốc khói nghi ngút, những tô phở ngon mà trước kia chỉ dành cho người giàu, tự nhiên thấy lòng mình hạnh phúc như anh nông dân vừa cày xong thửa ruộng, ngã mình trên liếp cỏ… nghe du dương câu hát anh đứng bên sông Sài Gòn, muốn gió mãi là nụ hôn, muốn trăng làm lành với sóng…

Nguyễn Thành Tài (nguyên Phó chủ tịch UBND TP.HCM)