Menu

Phố những ngày lũ về

23:22 16/10/2016

pno
Phố ngày bão lũ. Những cơn lũ có khi kéo về từ chiều tối, xuyên đêm và chỉ chịu ngưng bớt vào gần trưa hôm sau. Có những đêm mưa bão ràn rạt chạy băng qua phố.

Chị ở quê nhắn, “Em à mấy bựa ni Vinh toàn mưa bão"...

Có dòng tin nhắn vậy thôi mà nắc nỏm, chông chênh.

Lòng người miền Trung xa quê, ai chẳng có những cơn nắc nỏm như thế, khi bão lũ kéo về. Từ một dòng tin trên báo rằng bão về miền Trung, đã có hàng nghìn người cùng ngóng về quê nhà. Kể cả khi quanh năm bận rộn có thể có lúc nhãng quên điện thoại hỏi thăm ở nhà mình người này người kia ra sao thì ngày bão về, nhất định sẽ sốt ruột gọi tới từng người. Chỉ là những lời hỏi han nho nhỏ mà cũng thấy lòng mình ấm hơn khi có một chốn về mà mình còn đau đáu yêu thương.

Phố ngày bão lũ. Những cơn lũ có khi kéo về từ chiều tối, xuyên đêm và chỉ chịu ngưng bớt vào gần trưa hôm sau. Có những đêm mưa bão ràn rạt chạy băng qua phố. Những ngôi nhà im lìm đóng kín cửa, ti vi đưa tin bão ảnh hưởng tới những vùng lân cận.

Pho nhung ngay lu ve

Dân phố Vinh đa phần từ các huyện xung quanh đổ về. Nhà ở phố có khi không mấy ảnh hưởng nhưng lòng cứ quặn lại vì ở Đô Lương, Yên Thành, Nam Đàn nước ngập trắng đồng. Lúa của mẹ, của cha, của chị, em mình ở đó, nước mắt, mồ hôi anh chị em mình đổ ở đó...

Phố ngày bão lũ. Vườn ổi của ông nghiêng ngả. Cây na nhà cô hàng xóm tét cành. Mái ngói thâm nâu, từ dưới nhìn lên thấy xộc xệch, một khoảng trời nắng chói lòa rọi thẳng xuống nền nhà.

Vài cậu thanh niên trong xóm ngày thường không thấy mặt mũi nhưng sau ngày bão lại thấy rủ nhau đi vòng quanh hỏi thăm nhà nào cần lợp lại ngói, cưa bớt cành gãy… để giúp. Tôi nhớ ngày mấy cậu thanh niên ghé vườn nhà ông cưa cành ổi đổ, có cậu vừa làm vừa hát nghêu ngao “Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò Nghệ Tĩnh”. Giọng trầm trầm, ấm áp “Rằng qua cơn lận đận mới hiểu tận lòng nhau”… 

* * *

Phố ngày bão lũ. Tôi vẫn ấn tượng thật sâu về những khu nhà tập thể nằm ven sông Lam mà mấy mẹ con cùng ở ngày còn bé. Nước sông dâng cao rất nhanh. Có khi chỉ một đêm ngủ dậy, nước đã cao lên tới gần mé giường. Trong khi các bố mẹ tất bật kê đồ lên cao tránh nước thì đám trẻ con hồn nhiên thòng chân xuống giường khua lấy khua để và bật cười khanh khách khi phát hiện thấy mấy đàn cá bé xíu vô tình trôi theo nước lũ đi lạc vào nhà.

Giấc ngủ những ngày mưa bão ngang phố cũng thắc thỏm không yên. Ngày tôi còn bé, ấn tượng về những giấc ngủ ngày bão là lâu lâu lại thấy người mình bị ai đó nhấc bổng, bị ai đó dồ n sát vào mé tường. Sáng ra mới biết chỗ mình vẫn nằm mái ngói bị xô lệch, mưa dột ướt dầm.

Có khi nước rút chậm, chợ Bến Thủy chìm trong nước, không ai buôn bán. Lúc ấy, cả xóm sẽ vui vẻ chia nhau mớ cá khô, tép khô, bát nhút về xào, ống bơ lạc về rang. Mùi lạc rang trộn nước mắm tỏi, mùi cá khô, tép khô mằn mặn, nhút xào hành tăm chua chua, thơm phức lòng vòng quanh khu tập thể nhỏ. Những món ăn ấy bình thường không mấy nhà ăn, nhưng là món quà thơm thảo thường chia nhau mấy ngày bão về.

Sau những ngày lũ, người lớn đầy lo toan, nhưng đám trẻ con bao giờ cũng khó giấu niềm vui khấp khởi. Những con rạch, con mương đổ nước từ những nhánh sông nhỏ vào ruộng đồng dẫn theo từng đàn cá lớn nhỏ. Trẻ con ven những khu chợ Vinh, Vinh Tân, Đông Vĩnh, Bến Thủy… hí hửng kéo nhau đi đặt lưới bắt cá, thả mồi câu tôm. Tiếng cá quẫy đành đạch tan trong tiếng hò hét, tiếng cười của đám trẻ.

* * *

Phố sau ngày bão lũ, những lối dọc ngang chợ Vinh vắng hơn vì người dân các huyện chưa lên họp chợ, người dân Vinh chẳng còn mấy đất nông nghiệp cấy trồng. Nhà tôi ven chợ Vinh, những buổi chiều ra chợ ngày mưa bão rất khác bình thường, chẳng bao giờ nghe mẹ đi chợ mà trả giá.

Có khi mẹ vừa mua cá đồng đầu chợ, tới giữa chợ lại mua thêm mớ nữa vì người bán là thằng bé bằng tuổi con mình, nhìn thấ y thương. Mẹ nói, những người ra chợ ngày mưa bão họ khổ lắm rồi, mình không nỡ lòng trả giá.

Nhà bác tôi nằm ở vùng trũng phố Vinh, ven chân núi Quyết, khi hầu như những ngả đường trong phố đã rút nước thì quanh nhà bác vẫn phải chống xuồng đi chợ. Những ngày nước vừa từ từ rút xuống, những mầm rau muống ngóc lên khỏi mặt nước, vươn lên xanh nõn.

Mấy anh chị em cùng hái rau bó lại đem ra chợ Đại học Vinh bán. Tiền lẻ bán rau gom góp lại đủ cho bữa tiệc Trung thu cận kề có đủ bưởi bòng, hồng, chuối, bánh kẹo và cả dăm ba lồng đèn rực rỡ. Có cả mặt nạ chú tễu, Tôn Ngộ Không suốt ngày cười toét miệng.

Cô em gái tôi vừa nhắc, mùa bão năm em lên năm, đến nhà bác sau ngày bão, được ông anh con bác cho mặt nạ Tôn Ngộ Không hí hửng đeo lên mặt đi về. Vừa ra khỏi ngõ gặp một bác lớn tuổi hắng giọng: “Này cháu, cháu có biết ngày bão người lớn phải vất vả lắm không mà lại đeo mặt nạ cười toe toét vậy. Như vậy là vô ý tứ đấy!”. Cô em vội gỡ mặt nạ và nhớ luôn bài học nhỏ về ý thức một người qua đường nhắc mình.

Từ nhà bác đi vài trăm bước là ruộng đồng ngập trắng nước. Ngày bé, tôi vẫn có thói quen xấu, ăn cơm quá nửa bát là no lưng lửng bụng, muốn bỏ mứa. Sau ngày lũ, mẹ chỉ cánh đồng lúa chưa đến ngày gặt hái đã ngả nghiêng gãy rạp vào nhau, nói:

“Con nhìn đi. Thương không, lúa sắp tới ngày gặt rồi mà chưa kịp chín, mất bao nhiêu là cơm gạo đấy. Thế mà con luôn bỏ thừa cơm, không biết thương người làm ra hạt gạo”. Tôi năm tuổi, chưa hiểu hết ý nghĩa nhưng cũng từ đó không còn thói quen bỏ thừa cơm nữa.

Bạn tôi nói, dân Nghệ chúng mình dù số ng ở đâu vẫn giống nhau về tính cách chịu khó, chịu thương và sẻ chia với nhau vì đã cùng lớn lên từ những mùa bão lũ. Câu nói ấy chẳng phải là chân lý cao siêu gì nhưng khiến tôi xích gần với bạn hơn.

Võ Thu Hương