Menu

Nhiều quyền lợi vẫn rất 'bí mật' với người dân

06:00 15/01/2019

pno
Khá nhiều chính sách quy định quyền lợi của cha mẹ,con cái có hiệu lực từ lâu nhưng đến nay vẫn còn mơ hồ,thậm chí mù tịt với nhiều người dân. Trong khi kinh phí tuyên truyền, phổ biến pháp luật vẫn đều đặn chi ra hàng năm…

Một đứa trẻ có đến 25 quyền cơ bản được thể hiện trong Luật Trẻ em. Trong đó, các quyền được khai sinh, được có quốc tịch, hộ khẩu; được chăm sóc sức khỏe gồm được cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí, được tiêm ngừa đầy đủ để phòng chống các loại bệnh…

Chưa kể, nhiều quyền lợi kèm theo cho cha, mẹ để có điều kiện chăm sóc tốt nhất cho một đứa trẻ mới chào đời. Thế nhưng thực tế, những quyền này có khi người lớn vô tình lãng quên.

Quên khai sinh, con mất quyền lợi

Khi chúng tôi hỏi vì sao để đứa con trai đến gần ba tuổi mới làm khai sinh, chị Lê Thị Thủy, công nhân khu công nghiệp Tân Thới Hiệp, Q.12, TP.HCM, cho biết: “Ban đầu, tôi có đi làm khai sinh nhưng vì giấy tờ hai vợ chồng đều ở tỉnh Thanh Hóa, làm khai sinh cho con rắc rối quá nên hoãn lại từ từ làm, rồi quên luôn. Vừa rồi, tôi tính gửi con đi nhà trẻ, cô chủ trường hỏi khai sinh, tôi mới nhớ”.

Nhieu quyen loi van rat 'bi mat' voi nguoi dan

Bà Trương Thị Ngọc cùng con gái và hai cháu ngoại, những đứa trẻ được trao quyền công dân tại nhà

Còn chị Trần Thị Thảo Nguyên, ngụ P.11, Q.Gò Vấp, TP.HCM, lại quên đi lấy khai sinh cho con dù đăng ký đã gần một năm. Chị Nguyên kể: “Mấy năm đầu có gì cần khai sinh đâu, vợ chồng đều bận rồi quên không đi lấy. Gần đây, nhớ ra thì mất tờ biên nhận khai sinh, đi qua Q.Bình Thạnh xin trích lục, bị mấy anh chị cán bộ la quá trời”.

Sự quên của hai người mẹ vì bận bịu mưu sinh cũng đồng nghĩa suốt gần ba năm, đứa trẻ mất nhiều quyền lợi. Chị Thủy nói, tới tháng 10/2018, con trai chị chỉ có sổ khám sức khỏe do Bệnh viện Q.12 cấp. Những loại bệnh cần chủng ngừa theo quy định, vợ chồng chị phải tự chi trả vì bé không có BHYT cho trẻ dưới sáu tuổi theo quy định.

Quyền của trẻ mới chào đời

Đứa trẻ mới chào đời có các quyền gồm: quyền được khai sinh, được chăm sóc sức khỏe (cấp thẻ BHYT miễn phí, được tiêm ngừa đầy đủ để phòng, chống các loại dịch bệnh theo quy định chung…); quyền được có quốc tịch, hộ khẩu.

Luật Hộ tịch quy định: UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ thực hiện đăng ký khai sinh. Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con; trường hợp cha, mẹ không thể đăng ký khai sinh cho con thì ông hoặc bà hoặc người thân khác hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em.

Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày bé được đăng ký khai sinh, cha, mẹ hoặc đại diện hộ gia đình, người giám hộ, người nuôi dưỡng, chăm sóc bé nên đăng ký hộ khẩu thường trú cho bé. Trong trường hợp gia đình mới chuyển chỗ ở, trong vòng 12 tháng sau khi đến chỗ ở và đã đủ điều kiện đăng ký thường trú thì nên tiến hành nhập khẩu cho con theo quy định. Nếu nhập khẩu vào hộ khẩu của người quen biết, trong vòng 60 ngày khi có sự đồng ý của người sở hữu hộ khẩu, cha mẹ nên tiến hành đăng ký hộ khẩu cho con.

Nếu quá thời hạn này mà cha mẹ chưa làm thủ tục nhập hộ khẩu cho con thì sẽ bị phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng.

Luật sư Huỳnh Minh Vũ

Theo quy định hiện hành, thời gian đăng ký khai sinh, nhập hộ khẩu và làm thẻ BHYT cho một đứa trẻ nhanh nhất khoảng 10 ngày. Thủ tục ở cấp xã, phường chờ từ 3-5 ngày làm việc mới có khai sinh. Sau đó, người dân mang khai sinh này đến cơ quan công an, đăng ký và chờ tiếp ngần ấy thời gian, đứa trẻ được nhập hộ khẩu.

Trong quá trình đó, gia đình liên hệ cán bộ phụ trách công tác trẻ em hoặc dân số - kế hoạch hóa gia đình, hoặc cán bộ hộ tịch để nhận thẻ BHYT cho trẻ. Thủ tục rườm rà này đã khiến bao đứa trẻ bị thiệt thòi vì cha mẹ chúng không đủ thời gian, thậm chí ngại khi phải tới lui cửa công quyền.

Tuyên truyền pháp luật yếu, thiếu

Mặc dù đã sinh đứa con thứ ba vào tháng 4/2018, nhưng anh Đ.Q.N., nhân viên văn phòng, ngụ Q.10, TP.HCM, không hề biết mình được hưởng chế độ khi vợ sinh con.

“Giờ tôi mới biết mình cũng được tiền trợ cấp thai sản khi vợ sinh con là hai tháng lương cơ bản do vợ tôi không tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH)”, anh N. nói. Đồng thời, anh cũng được nghỉ việc theo chế độ thai sản khi có vợ sinh con. Thế nhưng, khi biết những quyền lợi đã được quy định trong Luật BHXH sửa đổi, bổ sung năm 2014 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2016, thì anh đã hết thời hạn được hưởng.

Theo luật sư Huỳnh Minh Vũ (Đoàn Luật sư TP.HCM), trường hợp vợ sinh con chỉ có chồng tham gia BHXH thì mức tiền hưởng trợ cấp thai sản của chồng bằng hai tháng lương cơ sở tại tháng sinh con.

Ngoài ra, khi vợ sinh con, lao động nam đang tham gia BHXH cũng được nghỉ năm ngày làm việc. Trong trường hợp vợ sinh con phải phẫu thuật, sinh con dưới 32 tuần tuổi thì chồng được nghỉ bảy ngày làm việc. Đặc biệt, trường hợp vợ sinh đôi thì được nghỉ 10 ngày, từ sinh ba trở lên thì cứ thêm mỗi con được nghỉ thêm ba ngày làm việc. Trường hợp vợ sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật thì được nghỉ 14 ngày làm việc.

Luật sư Vũ nhấn mạnh, còn nhiều vấn đề liên quan đến quyền lợi, đặc biệt là chế độ thai sản, lao động, thất nghiệp, thuế thu nhập… mà người dân chưa biết hết. Trong khi đó, chính quyền địa phương, cơ quan chức năng lại “ngó lơ”, dù kinh phí cho việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật luôn được rót hằng năm.

Trao đổi với chúng tôi, bác sĩ Hoàng Thị Diễm Tuyết, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hùng Vương, thừa nhận, nhiều quy định về quyền lợi khi sinh em bé mà người dân không biết hoặc còn mơ hồ.

“Do đó, bên cạnh thông tin chuyên môn cần thiết liên quan đến các vấn đề thường gặp trong thai kỳ, sau sinh cũng như giai đoạn nuôi trẻ dưới một tuổi, chúng tôi đang xem xét đưa nội dung phổ biến quyền lợi của cha, mẹ, trẻ em vào lớp tiền sản miễn phí tại bệnh viện”, bác sĩ Tuyết nói.

Ngoài ra, bệnh viện cũng có thể xem xét in tờ rơi phổ biến Luật BHXH, Luật Trẻ em, Luật Hộ tịch… cho những cặp sinh con tại đây. Theo bà, đối tượng thụ hưởng trên hết trong các quy định quyền lợi của cha, mẹ cũng chính là trẻ em. Nó không ngoài mục tiêu tạo ra điều kiện tốt nhất cho một thành viên mới của gia đình, công dân của đất nước.

5 ngày đã có đủ giấy tờ cho bé

Hiếm có nơi nào như ở H.Củ Chi TP.HCM, trong hai năm qua đã rút ngắn thời gian cấp giấy khai sinh, nhập hộ khẩu cho trẻ mới chào đời xuống chỉ còn 5 ngày.

Đặc biệt, đứa bé sẽ được trao cả ba loại giấy tờ: khai sinh, hộ khẩu và thẻ BHYT về tận nhà kèm thư chúc mừng công dân mới của chính quyền và đoàn thể. Năm 2017, huyện có 3.348 công dân nhí được chào đón trân trọng như vậy và năm 2018 là 5.030 bé. 

Ông Dương Văn Duyên, Trưởng ban Dân vận huyện ủy Củ Chi, cho biết: “Dù đứa trẻ là con của chị bán xôi, cô công nhân hay anh công chức, tất cả các cháu phải được đón chào”. Việc đơn giản thủ tục này bắt đầu từ chuyến khảo sát thực tế của Ban Dân vận huyện ủy cuối năm 2016, khi phát hiện nhiền đứa trẻ khai sinh trễ hạn, không đăng ký được hộ khẩu, mất nhiều quyền lợi… vì cha mẹ bận mưu sinh.

Ban Dân vận huyện ủy trình huyện ủy, UBND huyện chỉ đạo Phòng Tư pháp, công an và ngành y tế thống nhất quy trình rút gọn. Theo đó, khi người dân đến UBND xã, thị trấn làm thủ tục khai sinh cho trẻ, sau 5 ngày làm việc, chính quyền, đoàn thể xã, thị trấn sẽ tổ chức đoàn đến nhà trao cả ba loại giấy tờ nói trên. 

Ông Nguyễn Phước Đạt, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thị trấn Củ Chi, chia sẻ: “Khi đến trao giấy tờ cho trẻ ở nhà dân, đoàn công tác gồm cán bộ hộ tịch, công an và đại diện đoàn thể. Thông qua việc cấp tận tay hộ dân, cán bộ công chức thấu hiểu hoàn cảnh của từng người dân, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và quyền lợi chính đáng để có hướng giải quyết kịp thời”.

Trong quá trình đó, các anh chị nghĩ thêm cách mang niềm vui đến cho các gia đình, như làm thư chúc mừng bé trai màu vàng, bé gái màu hồng, tặng hoa cho bà mẹ nếu đúng dịp lễ 8/3, 20/10…

Anh Trương Văn Chính, công nhân Công ty may Kim Thành, xã Tân Thông Hội H.Củ Chi, vẫn còn hào hứng khi kể về lần được cán bộ xã “đột kích” tận nhà trao giấy tờ “tùy thân” cho con gái: “Bữa đó, tôi đang ở công ty tăng ca thì công an khu vực gọi nói về nhà, chính quyền xã vô có việc. Tôi hết hồn, về tới nhà thấy đoàn 5 người bắt tay chúc mừng, rồi trao giấy khai sinh, đăng ký tạm trú, thẻ BHYT của con tôi, hướng dẫn chúng tôi thủ tục về quê nhập hộ khẩu cho bé… Tôi lúng túng đến nỗi không mời họ được ly nước. Đoàn về rồi, vợ chồng tôi còn chưa kịp hoàn hồn vì vui”. 

Cùng niềm vui như vậy, bà Trương Thị Ngọc, ngụ tại đường Nguyễn Văn Ni, thị trấn Củ Chi, có đến hai cháu ngoại được chính quyền thị trấn Củ Chi trao các giấy tờ tại nhà. Cô giáo Huỳnh Thị Vân, Trường mầm non thị trấn Củ Chi, xúc động: “Mọi người đã chào đón con tôi như một thiên thần”. 

Nghi Anh - Quốc Ngọc