Menu

Xét nghiệm sai vì máy cũ, hóa chất dỏm

11:46 25/04/2016

pno
14% kết quả xét nghiệm lượng đường trong máu từ các phòng xét nghiệm bị sai - là một trong số những kết quả được báo cáo vào tháng 3/2016.

Đây là kết quả từ một nghiên cứu do ĐH Y dược TP. HCM và trung tâm kiểm chuẩn xét nghiệm TP. HCM thực hiện. Đây có lẽ là một trong những nguyên nhân khiến các bệnh viện (BV) không tin vào kết quả xét nghiệm (XN) của nhau, gây lãng phí cho người bệnh.

Nguy hiểm tính mạng

Trong suốt ba năm (từ năm 2012-2014), ĐH Y Dược TP.HCM đã phối hợp với Trung tâm Kiểm chuẩn xét nghiệm TP.HCM tiến hành kiểm tra sinh hóa 140 phòng XN khắp miền Nam (bao gồm TP.HCM 80 cơ sở, An Giang 18 cơ sở, Cần Thơ chín, Long An năm, Trà Vinh, Bến Tre, Bạc Liêu mỗi tỉnh bốn cơ sở…). Nhóm khảo sát đã chọn ba thông số XN được thực hiện nhiều nhất ở các phòng khám gồm: lượng đường, mỡ máu, men gan để phân tích, đánh giá. 140 cơ sở XN này cùng sử dụng chung mẫu bệnh phẩm chuẩn là mẫu huyết thanh do một công ty sản xuất từ máu người, không được công bố trước giá trị của các thông số chuẩn. Mỗi phòng XN thực hiện 12 mẫu và định kỳ mỗi tháng một mẫu.

Kết quả cho thấy, các phòng XN còn sai số nhiều và không ổn định, dù năm 2014 có cải thiện hơn so với năm 2012. Cụ thể. nếu như kết quả XN chỉ số mỡ máu ở các cơ sở tương đối ổn định thì sự sai lệch kết quả chỉ số đường huyết (thực hiện trong năm 2014) vẫn còn cao. Có đến 14% kết quả XN đường huyết bị sai, không thể chấp nhận. Trong khi ở XN chỉ số men gan, kết quả sai số phụ thuộc vào phương pháp XN. Phương pháp so màu cho ra tỷ lệ sai số cao hơn các phương pháp khác. Ngoài ra, một số trường hợp bị sai số ngẫu nhiên và thường do kỹ thuật viên thực hiện, cũng có khi do thiết bị, hóa chất dùng để XN…

Xet nghiem sai vi may cu, hoa chat dom
Kết quả xét nghiệm không chỉ giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác, điều trị bệnh kịp thời mà còn dự báo sớm những nguy cơ mắc bệnh

PGS-TS-BS Trần Văn Bình - nguyên Trưởng khoa Huyết - sinh học, BV Truyền máu - huyết học TP.HCM cảnh báo: “Với người chưa bị bệnh, việc XN cho ra kết quả sai dù không ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng cũng khiến họ hoang mang, lo lắng. Người bệnh phải tốn tiền làm tiếp các XN khác để theo dõi sức khỏe và mất niềm tin vào ngành y. Kết quả XN sai còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng. Ví dụ như XN chỉ số đường huyết, một người hoàn toàn bình thường lẽ ra chỉ số đường huyết 90-120mg/ml máu, nhưng phòng XN cho ra kết quả 300mg/ml. Lúc đó bác sĩ (BS) điều trị chẩn đoán bị tiểu đường nặng và cấp tính nên cho chích insulin. Chích xong, đường huyết của bệnh nhân sẽ tụt nhanh xuống 60-70mg/ml và rơi vào hôn mê, nếu không cấp cứu kịp thời có thể tử vong”.

Cũng theo PGS-TS-BS Trần Văn Bình, để khảo sát một người mắc bệnh thận hay không, BS sẽ chỉ định XN máu nhằm tìm chỉ số creatinin được thải trừ qua thận. Thông thường, chỉ số creatinin trên 1,5mg/ml máu là bị suy thận, nhưng nếu phòng XN cho ra kết quả sai, với lượng creatinin dưới 1,5mg/ml máu và thông báo người bệnh hoàn toàn bình thường thì sẽ rất nguy hiểm, vì tình trạng suy thận không được phát hiện sớm dễ chuyển sang giai đoạn nặng, phải chạy thận nhân tạo… Riêng chỉ số mỡ máu dù không ảnh hưởng ngay đến sức khỏe người bệnh vì kết quả sai số nhưng sẽ không dự phòng và điều trị sớm được các biến chứng do rối loạn mỡ máu gây hậu quả như: xơ vữa động mạch, cục huyết khối gây đột quỵ, tai biến mạch máu não…

Lỗi từ đâu?

PGS-TS Lê Xuân Trường - ĐH Y Dược TP.HCM cho rằng, kết quả XN tin cậy không chỉ giúp các BS chẩn đoán chính xác để điều trị bệnh kịp thời mà còn có thể dự báo sớm những nguy cơ mắc bệnh, theo dõi, sàng lọc, tầm soát bệnh… Việc đảm bảo chất lượng và kiểm tra chất lượng trong hoạt động XN là hết sức quan trọng! Những phòng XN nếu thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc đảm bảo và kiểm tra chất lượng sẽ mang lại cho bệnh nhân các kết quả XN tin cậy và tiết kiệm chi phí.

BS Phạm Thanh Việt - Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, BV Chợ Rẫy TP.HCM đề nghị: “Để các cơ sở tin tưởng kết quả XN của nhau, trước hết Nhà nước phải công bố những chuẩn nào cơ sở XN đã đạt. Mỗi phòng XN đều phải dán giấy chứng nhận loại chuẩn đã đạt để cho người bệnh giám sát, tránh thực hiện XN tràn lan”. Cũng theo BS Việt, BS tuyến sau không thể biết được máy móc mà cơ sở tuyến trước dùng để XN là loại máy gì, đã sử dụng bao nhiêu năm thì làm sao tin tưởng được! Nếu xảy ra chuyện không may, chính BS điều trị ở tuyến sau phải chịu hoàn toàn trách nhiệm. Do đó, BV Chợ Rẫy cho phép BS điều trị hoàn toàn quyết định và chịu trách nhiệm với kết quả XN của bệnh nhân.