Mỹ - Iran gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày

Thỏa thuận được đề xuất giữa Mỹ và Iran bao gồm việc mở cửa eo biển Hormuz trong thời gian gia hạn lệnh ngừng bắn 60 ngày - Ảnh: AA

Theo Axios dẫn lời một quan chức Mỹ, 2 bên dự kiến sẽ ký một bản ghi nhớ (MoU) trong đó Iran đồng ý rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz để khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải quốc tế, trong khi Mỹ sẽ từng bước dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran và nới lỏng một phần lệnh trừng phạt dầu mỏ.

Từ Phòng Bầu dục, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng thỏa thuận đã “về cơ bản được đàm phán xong” sau các cuộc điện đàm với lãnh đạo của 9 quốc gia trong khu vực, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Ả rập Xê Út, Pakistan, Qatar, UAE, Ai Cập, Jordan và Bahrain. Ông cũng xác nhận đã trao đổi riêng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cho biết cuộc điện đàm “diễn ra rất tốt đẹp”.

Ngay sau đó, ông Trump đăng tải trên Truth Social rằng một thỏa thuận giữa Mỹ, Iran và các quốc gia liên quan “về cơ bản đã hoàn tất”, đồng thời khẳng định eo biển Hormuz sẽ sớm được mở cửa trở lại.

Theo dự thảo thỏa thuận, giai đoạn đầu tiên sẽ kéo dài 60 ngày và có thể gia hạn nếu 2 bên đồng thuận. Trong thời gian này, Iran sẽ chịu trách nhiệm dọn sạch các bãi thủy lôi tại eo biển Hormuz nhằm bảo đảm tự do lưu thông hàng hải. Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng biển Iran và cho phép Tehran nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ thông qua các cơ chế miễn trừ trừng phạt.

Một quan chức Mỹ mô tả cách tiếp cận của Mỹ là “giảm nhẹ hình phạt khi có thực hiện”, nhấn mạnh rằng mọi bước nới lỏng trừng phạt sẽ phụ thuộc vào mức độ tuân thủ cam kết của Iran trên thực địa. Phía Iran được cho là mong muốn các khoản tài sản bị đóng băng được giải phóng ngay lập tức và các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ hoàn toàn, song Mỹ chỉ chấp nhận tiến hành từng bước sau khi Mỹ thực hiện các nhượng bộ cụ thể.

Bản dự thảo cũng bao gồm các nội dung liên quan đến chương trình hạt nhân Iran. Theo các nguồn tin thân cận với tiến trình đàm phán, Iran đã thông qua các bên trung gian để đưa ra cam kết bằng lời về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đình chỉ hoạt động làm giàu uranium và loại bỏ kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức cao. Đổi lại, Mỹ sẽ bắt đầu đàm phán về việc giải tỏa tài sản bị đóng băng và dỡ bỏ thêm các lệnh trừng phạt trong khuôn khổ một thỏa thuận cuối cùng có thể kiểm chứng.

Dù vậy, Mỹ cho biết lực lượng quân sự được triển khai tới khu vực trong những tháng gần đây sẽ tiếp tục hiện diện trong suốt thời gian 60 ngày đầu tiên và chỉ rút lui nếu đạt được một thỏa thuận toàn diện và có hiệu lực thực tế.

Không chỉ tập trung vào quan hệ Mỹ - Iran, dự thảo MoU còn đề cập đến việc chấm dứt xung đột giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon. Theo Axios, Thủ tướng Netanyahu đã bày tỏ lo ngại với ông Trump về một số điều khoản liên quan tới Hezbollah, tuy nhiên phía Mỹ khẳng định đây sẽ không phải là “một lệnh ngừng bắn 1 chiều”.

Một quan chức Mỹ cho biết Israel vẫn sẽ được phép hành động quân sự nếu Hezbollah tái vũ trang hoặc tiến hành các cuộc tấn công mới. “Nếu Hezbollah cư xử đúng mực, Israel cũng sẽ cư xử đúng mực”- vị quan chức này nói.

Trong khi đó, 3 quan chức cấp cao Iran cho rằng Tehran đã đồng ý với khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, mở lại eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ. Theo các nguồn tin này, thỏa thuận cũng sẽ giúp Iran tiếp cận khoảng 25 tỉ USD tài sản bị đóng băng ở nước ngoài.

Các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân sẽ tiếp tục được đàm phán trong vòng 30 đến 60 ngày tới với vai trò trung gian đáng kể của Pakistan và Qatar. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết vẫn còn nhiều chi tiết cần tiếp tục thương lượng thông qua các bên trung gian, cho thấy 2 bên chưa hoàn toàn thống nhất về toàn bộ nội dung cuối cùng.

Theo Axios, Nhà Trắng hy vọng các bất đồng còn lại sẽ được giải quyết trong vài giờ tới và một thỏa thuận chính thức có thể được công bố ngay trong ngày 24/5.

Trọng Trí (theo turkiyetoday)